Дженьыд вочакыв
Серпасалӧм уджъяс деменцияӧн олысь йӧзлы бурджык мунӧны, кор найӧ дженьыдикӧсь, сетӧны ыджыд чуймӧмӧн уджавны да нинӧм медводдза пошаг. Видлӧй акварельӧн небзьӧдӧм, журнал серпасъяссянь коллаж, небыд глина, пастельӧн пемыд бумага вылӧ серпасалӧм либӧ турун кор пуктӧм, да заводитӧй быд удж ӧтлаын. Бӧрйӧй лёк торъя, ыджыд вежӧртаса кабала, кӧні абу посни торъяс, да лӧсьӧдӧй уджсӧ мортлысь ӧнія могмӧдӧм серти. Медшӧртор — удж процесс, а дась серпас — сійӧ сӧмын бур додаӧн.
- Бӧрйӧй уджъяс, кӧні эм ӧти гӧгӧрвоана медводдза пошаг, шуам, кисть чӧктыны либӧ серпас орӧдны, медым мортлӧн кокни вӧлі заводитны.
- Вӧдитчӧй лёк торъя кабалаӧн, ыджыд вежӧртаса, посни тортӧг, дуктӧмтӧг да чургӧдана инструменттӧг.
- Заводитӧй ӧтлаын, сэсся сетӧй мортлы асшӧра уджавны. Уна мортлы тырмӧ медводдза чутӧм либӧ вунӧдӧм, медым водзӧ нуӧдны.
- Лӧсьӧдӧй уджсӧ мортлысь могмӧдӧм вежсьӧм серти: водзын вермас лоны стӧчджыка удж, сёрӧн — паськыд, чуймӧмӧн вӧчӧм.
- Донъялӧй бӧрйӧмсӧ да чуймӧмсӧ, а абу уджалӧм техникасӧ, да дугдӧй, кор удж оз нин нимкодь.
Тайӧ листбокын (10 юкӧн)
Серпасалӧм уджъяс вермасны лоны бур ног, медым ӧтлаын кадколастны деменцияӧн олысь морткӧд. Найӧ уджӧдӧны киъяссӧ, синъяссӧ да чуймӧмъяссӧ, да сетӧны сёрнитан тор. Тайӧ лист бокын сетӧма торъя уджъяс кокни пошагъясӧн да отсӧг, кыдзи лёк ногӧн бӧрйыны кабала. Йӧзлы лӧсялана серпасалӧм принципъяс йылысь, шуам, челядьлы лӧсялана материалъястӧ оз ков вӧдитчыны, лыддьӧй кыдз серпасавны да вӧчны уджъяс деменцияӧн олысь йӧзлы.
Кыдзи заводитны быд серпасалӧм удж
- Дасьтӧй ставсӧ водзвыв. Пукты ӧти либӧ кык материал, дорйысьысь плат да ваӧй нюрбалана неба.
- Петкӧдлӧй медводдза пошагсӧ. Чӧкты кистьсӧ, орӧд медводдза юкӧнсӧ либӧ личкы глинаысь ичӧтик шыбласьӧм да кор мортлы сідзжӧ вӧчны.
- Уджалӧй орччӧн. Видзӧй ассьыныд удж матын, медым удж вӧлі ӧтувъя, а абу кыдз видлалӧм улын.
- Сёрнитӧй сійӧ йылысь, мый ті аддзанныд. Висьтавлӧй рӧмъяс, текстураяс да формаяс йылысь, а эн донъялӧй да эн видлалӧй уджсӧ.
- Дугдӧй водзын, кор энергия чинӧ. Тшӧтш дас мында минутсянь кызь мында минутӧдз лоӧ бур кадколаст.
Alzheimer’s Association шуӧ, мый серпасалӧм — тайӧ ас чувствояссӧ петкӧдлан да творитны позян ног, кӧні оз ков бур могмӧдӧм. National Institute on Aging вӧзйӧ юкны уджсӧ посни да кокни пошагъяс вылӧ.
Акварельӧн небзьӧдӧм
Вӧдитчӧй сук акварель бумагаӧн, ыджыд небыд кистьӧн да неуна рӧмӧн ляпкыд дозъясын. Небзьӧд бумага ваӧн, сэсся сет мортлы рӧмсӧ киссьыны сійӧ вылӧ. Неуна бергӧдлы бумага, медым рӧмъяс вуджисны. Артмӧ небыд, абстрактнӧй серпас, кӧні оз ков план.
- Воддза стадия: сет мортлы аслыс бӧрйыны рӧмъяс да серпасавны пейзаж.
- Шӧр стадия: сет кык либӧ куим рӧм да небзьӧд бумага ті асныд.
- Сёр стадия: кутӧй бумага, а мортыс губкаӧн вӧчасьӧ.
Журнал серпасъяссянь коллаж
Чукӧрт журнал лист бокъяс, кӧні эм яр дзоридз, сёян, пемӧс, машина либӧ ветлӧм серпасъяс. Орӧд серпасъяссӧ ыджыд юкӧнъясӧн (тайӧ кокниджык, кор вундавны) да леммӧд картон лист бок вылӧ. Коллаж бур уджалӧ кыдз сёрни заводитан ног, сы вӧсна мый быд серпас вермӧ казьтыштны гӧгӧрвоӧм. Сійӧ лӧсялӧ мортлы, коді радейтӧ сортируйтны да бӧрйыны.
Небыд глина
Косьтытӧм глина либӧ небыд глина позьӧ чургӧдны, вӧрзьӧдны да личкыны. Вӧчӧй прӧстӧй тасьті либӧ лапкыд плитка. Глина кузя бур чуймӧма, сійӧн сійӧ вермас сетны лӧньлун мортлы, коді радейтӧ кинас кутны торъяс. Кольӧй юкӧнъяссӧ ыджыдӧн, да эн вӧдитчӧй чургӧдана вежӧра инструментъясӧн.
Пастель пемыд бумага вылын
Пемыд бумага вылын пастель рӧмъяс ёнджыка тыдалӧны. Вӧдитчӧй ыджыд пастель юкӧнъясӧн да сет мортлы паськыд чутӧмъяс вӧчны либӧ чуньӧн да салфеткаӧн сорлавны. Пастель вермӧ бус сісьны, сійӧн дасьтӧй поднос вылын да сэсся чышкы киъяс. Бӧрйӧй небыд пастель, кӧні гижӧма «лёк торъя».
Турун кор пуктӧм
Чукӧрт сад вывсянь ыджыд турун коръяс, мавты кор венаяс вылӧ мыськыськысь краска да лэдз корсӧ бумага вылӧ. Видзчысьӧмӧн босьт корсӧ да видзӧд пуктӧм серпассӧ. Тайӧ удж бур ӧтувтчӧ петанін да сад йылысь уджъяскӧд, да сійӧ позьӧ заводитны турун коръяс корсьысь ветлӧмсянь.
Неба да дзоридз лӧсьӧдӧм
Сортируйтны неба юкӧнъяс чуймӧм серти либӧ лӧсьӧдны неуна веж дзоридз вазаӧ. Тайӧ чуймӧм вылӧ видзӧдан уджъяс, кӧні зэв этша тшӧтшкыдлун. Найӧ сідзжӧ лӧсялӧны сёр стадияын олысь йӧзлы. Содтӧд юалӧмъяс видзӧдӧй чуймӧм вылӧ видзӧдан уджъяс деменцияӧн олысь йӧзлы.
Кыдзи бӧрйыны серпасалӧм кабала
Кабала сідз шуӧмысь ёна важсӧ лӧкыдлун да комфорт понда, а абу бурлун понда. Бӧрйигӧн тӧдмасьлӧй:
- Лёк торъя да мыськыськысь: корсь пасъяс, кӧні гижӧма «лёк торъя», да видзӧд, медым краскаыс вӧлі мыськыськысь.
- Ыджыд вежӧртас: кузь карандашъяс, кыз кистьяс да ыджыд пастель кокниджык кутны.
- Посни торъястӧг: эн бӧрйӧй шарикъяс, пуговицаяс, блёсткаяс да мукӧд посни торъяс, мый позьӧ ньылӧмӧн веськавны.
- Чургӧдана инструменттӧг: вӧдитчӧй лӧкыд ножицаӧн либӧ орӧд бумага кинад.
- Аллергия: тӧдмалӧй, эз-ӧ вӧв латекс вылӧ либӧ мукӧд кучик лыддьӧмтор вылӧ.
- Торъялӧм: ён рӧмъяс еджыд либӧ пемыд бумага вылын кокниджык аддзыны.
- Этша лыд: кык либӧ куим материал тырмӧ. Уна бӧрйӧм вермӧ зэлӧдны.
- Кокни весавны: вӧдитчӧй подносӧн, пластик платӧн да ваӧй небаӧн, медым няйт дугдӧдтӧм уджсӧ.
Лӧсьӧдӧм стадия серти
Воддза стадияын уна морт вермас планируйтны да помавны уджсӧ ичӧтик отсӧгӧн. Шӧр стадияын сет этшаджык бӧрйӧм да унджык веськӧдлӧм. Сёр стадияын тӧдчысьӧй чуймӧм процесс вылӧ, шуам, глина личкӧм либӧ губкаӧн краска ниртӧм, да нимкодьӧй результатӧн, а абу дасьӧн.
Стадия серти содтӧд юалӧмъяс видзӧдӧй воддза стадия, шӧр стадия да сёр стадия. Морт кӧ оз кӧсйы либӧ сьӧкыдасьӧ, миян отсӧг кор морт шуӧ «оз» висьталӧ, кыдзи бӧр бергӧдчыны.
Содты ворсӧмӧн
Серпасавны бӧрын видлӧй рӧмавны планшет вылын, медым лӧньджыка водзӧ мунны, либӧ серпас мозайка, медым помасьны. Кыкнан уджсӧ видзӧны ки уджӧн, но оз корны стӧч могмӧдӧм.
Тшӧкыд юалӧмъяс
Кутшӧм серпасалӧм уджъяс лӧсялӧны деменцияӧн олысь йӧзлы?
Бур вариантъяс — акварельӧн небзьӧдӧм сук бумага вылӧ, журнал серпасъяссянь коллаж, небыд глина чургӧдӧм да личкӧм понда, пастельӧн пемыд бумага вылӧ серпасалӧм, турун коръяс пуктӧм мыськыськысь краскаӧн, а сідзжӧ неба да дзоридз лӧсьӧдӧм. Бӧрйӧй сійӧ, мый лӧсялӧ мортлысь интересъяслы да могмӧдӧмлы.
Кыдзи бӧрйыны серпасалӧм кабала деменцияӧн олысь мортлы?
Корсьӧй лёк торъя, мыськыськысь материалъяс, ыджыд вежӧртаса да ён рӧмаӧн, да видзӧй посни шарикъяс, пуговицаяс, блёсткаяс, сёйӧм стеклӧ, чургӧдана ножица да ставсӧ, мый позьӧ ньылӧмӧн веськавны. Тӧдмалӧй, эз-ӧ вӧв аллергия, шуам, латекс перчаткаяс вылӧ либӧ мукӧд краска вылӧ. Вӧдитчӧй бур торъялӧмӧн, шуам, еджыд бумага да ён рӧм, да видзӧй кабала лыдсӧ этшаджыкӧн.
Вермас-ӧ сёр стадияын олысь морт серпасавны?
Да, кокни чуймӧм формаясӧн. Видлӧй личкыны небыд глинасӧ, серпасьны ыджыд кистьӧн ва поднос вылын либӧ сортируйтны торъя текстураа неба юкӧнъяс. Вермас лоны, тіянлы ковмас кутны кисӧ. Рӧмъяс видзӧдӧм да найӧ йылысь сёрнитӧм сідзжӧ лоӧ уджалӧмын пай пуктыны позян ногӧн.
Мый вӧчны, кор морт шуӧ, мый оз вермы серпасавны?
Шуӧй сылы, мый серпасалӧм — тайӧ рӧм да текстураӧн нимкодясьӧм, а абу могмӧдӧм видлалӧм. Заводитӧй медводдза чутӧмсӧ асныд да корӧй сылы водзӧ нуӧдны. Мукӧд уджӧн сёрнитӧм йылысь видзӧдӧй миян отсӧг «Кор морт шуӧ „оз“».
Подувъяс
Ми сетчам сы котыръяс да туялӧмъяс вылӧ ыстӧгъяс, кӧні тайӧ листбок подуласьӧ. Быдӧнсӧ видзӧдлісны листбок выльмӧдігӧн.
- Music / Art Therapy, Alzheimer's & Dementia · Alzheimer's Association
- Activities at Home: Planning the Day for a Person Living with Middle- or Late-Stage Alzheimer's · Alzheimer's Association
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities for dementia · NHS