Кыска җавап
Деменция белән яшәүче кешеләр кыска, сенсор сынлы сәнгать проектларын яратырга мөмкин, аларның беренче адымы ачык булсын. Акварель, журнал коллажы, йомшак балчык, пастель карандашлар яки яфрак басмасы: һәрберсен бергә башлагыз. Токсик булмаган, зур тотмалы, кечкенә өлешләре булмаган материаллар сайлагыз, эшне кешегә көйләгез. Процесс ясалган әсәрдән кыйммәтрәк.
- Беренче адымы ачык булган проектлар сайлагыз, мәсәлән фырчынны суга батыру яки рәсемне кисеп алу, шуңа күрә кеше җиңел башлый алсын.
- Токсик булмаган материаллар кулланыгыз: зур тотмалы, кечкенә өлешсез, исе һәм үткен кораллары булмаганнарын.
- Беррәттән бергә башлагыз, аннары читкә китегез. Күп кешегә беренче сызык яки кисү генә кирәк, калганын үзе дәвам итә.
- Кешенең сәләте үзгәргәч проектны да көйләгез: башта детальле эштән, соңрак киң, сенсор хәрәкәтләргә күчегез.
- Сайлауны һәм фактураларны мактагыз, техниканы түгел. Эш рәхәт булудан туктаганда туктагыз.
Бу битта (10 бүлек)
Сынлы сәнгать — деменция белән яшәүче кеше белән вакыт үткәрүнең файдалы ысулы. Ул куллар, күзләр һәм сизгерлекне эшкә җигә, һәм сөйләшер өчен нәрсә бирә. Бу битта кыска адымнар белән конкрет проектлар һәм материалларны куркынычсыз сайлау турында киңәш бар. Олылар сәнгатенең нигезе турында, мәсәлән балаларча материаллардан сакланып, деменция белән яшәүче олылар өчен кул эшләре һәм сәнгать гайдында языла.
Исәбә кулланыла торган проектны ничек башларга
- Башлар алдыннан әзерләнегез. Бер-ике материал, саклагыч кәгазь һәм нәмле чүпрәк куегыз.
- Беренче адымны күрсәтегез. Фырчынны батырыгыз, беренче кисәкне йолкыгыз яки балчыкның кечкенә кисәген кысыгыз, һәм кешене дә шулай эшләргә чакырыгыз.
- Янәшә эшләгез. Үз проектыгызны якында тотыгыз, эш уртак булсын, күзәтү кебек түгел.
- Күргәнегез турында сөйләгез. Төсләрне, фактураларны һәм формаларны тасвирлагыз, эшне бәяләмәгез.
- Энергия төшмәс борын туктагыз. Унлаптан егерме минутка кадәр еш җитә.
Alzheimer’s Association сәнгатьне хисләрне белдерү һәм сәләт таләп итмичә иҗат итү юлы дип әйтә. National Institute on Aging эшчәнлекне кечкенә, идарә ителә торган адымнарга бүлергә куша.
Су буяу (акварель)
Калын акварель кәгазь, зур йомшак фырчын һәм берничә төсне таяз савытларда куегыз. Кәгазьне саф су белән нәмләгез, аннары кешегә төсне төшерергә рөхсәт итегез. Кәгазьне йомшак кына кыңгырайтыгыз, төсләр агылсын. Нәтиҗә — план кирәк булмаган, йомшак, абстракт рәсем.
- Башлангыч этап: кеше төсләрне үзе сайласын һәм манзара буяп карасын.
- Урта этап: өч-ике төс тәкъдим итегез, нәмләүне сез эшләгез.
- Соңгы этап: кәгазьне тотыгыз, ул губка белән чылатсын.
Журнал коллажы
Журналның ачык рәсемнәре булган битләрен җыегыз: чәчәкләр, ашамлыклар, хайваннар, машиналар яки сәяхәт. Рәсемнәрне зур кисәкләргә йолкыгыз, аларны кисүгә караганда җиңелрәк, һәм картонга ябыштырыгыз. Коллаж сөйләшүнең башлангычы буларак яхшы эшли, чөнки һәр рәсем хатирәгә алып бара ала. Ул тәртипкә салырга һәм сайларга яраткан кешегә туры килә.
Йомшак балчык
Һава белән кибә торган яки йомшак модельләү балчыгын кысып, тәгәрәтеп, басып карарга мөмкин. Гади савыт яки яссы плитка ясагыз. Балчык нык тактиль, шуңа күрә әйберләрне кулда тотарга яраткан кешеләргә тынычландыручы булырга мөмкин. Кисәкләрне зур тотыгыз, үткен очлы кораллардан сакланыгыз.
Караңгы кәгазьдә пастель карандашлар
Караңгы кәгазьдә пастель төсләр ялтырый. Зур, калын пастельләр алып, кешегә киң сызыклар ясарга яки бармак белән яки кәгазь кисәге белән кушарга рөхсәт итегез. Пастель тузан чыгара, шуңа күрә өстәлне тартмада тотыгыз һәм соңрак куллар сөртегез. Пастель карандашлар арасыннан токсик булмаганнарын сайлагыз.
Яфрак басмасы
Бакчадан зур яфракларны җыегыз, юыла торган буяуны тамырларына сөртегез, һәм яфракны кәгазьгә басыгыз. Аны игътибар белән аерыгыз һәм басманы карап рәхәтләнегез. Бу проект тышкы һәм бакча эшчәнлекләре белән бәйләнә, һәм яфраклар җыеп йөреп башлана ала.
Тукыма һәм чәчәк урнаштыру
Фактуралы тукыма төсмерләрен тойгач тәртипкә салыгыз, яки вазага берничә яңа чәчәк урнаштырыгыз. Болар басымы бик аз булган сенсор проектлар. Алар соңгы этаптагы кешеләргә дә туры килә. Күбрәк идея өчен деменция өчен сенсор эшчәнлекләр карагыз.
Сынлы сәнгать материалларын сайлау
Материалларның сыйфаты түгел, куркынычсызлык һәм рәхәтлек мөһим. Сайлаганда түбәндәгеләрне исәпкә алыгыз:
- Токсик булмаган һәм юыла торган: токсик булмаган дип язылган һәм буяуларның юыла торганлыгын тикшерегез.
- Зур тотмалар: зур карандашлар, калын фырчыннар һәм зур пастельләр тотуга җиңелрәк.
- Кечкенә өлешсез: йотарга мөмкин булган моңналар, төймәләр, җемешләр һәм ялтырау юк булсын.
- Үткен кораллар юк: куркынычсыз кайчылар кулланыгыз яки кәгазьне кулда ертыгыз.
- Аллергия: латекс һәм билгеле тире сизгерлеген тикшерегез.
- Контраст: ачык төсләр ак кәгазьдә яки караңгы кәгазьдә күренүе җиңелрәк.
- Кыска исемлек: ике-өч материал җитә. Күп сайлау аптырату китерергә мөмкин.
- Җиңел җыештыру: тартма, пластик брезент һәм нәм чүпрәк кулланыгыз, пычрану туктатуга сәбәп булмасын.
Этап буенча көйләү
Башлангыч этапта күпчелек кеше ярдәм белән проект планлаштыра һәм тәмамлый ала. Урта этапта сайлауны азайтып, күбрәк юнәлеш бирегез. Соңгы этапта кул белән балчык кысу яки губка белән буяу кебек сенсор процессларга игътибар итегез, нәтиҗәне түгел, рәхәтлекне бәялең.
Башлангыч, урта һәм соңгы этап эшчәнлекләре өчен башлангыч этап, урта этап һәм соңгы этап эшчәнлекләре карагыз. Кеше баш тартса яки канәгатьсезлек күрсәтсә, кеше «юк» дигәндә гайдында ничек артка чигенергә язылган.
Уен белән парлау
Буяганнан соң, тынычрак дәвам итәргә буяу уены планшетта яки ахырда рәсем табышмагы уйнарга мөмкин. Икесе дә кулларны булдыклы итә, нечкә осталык таләп итмичә.
Еш бирелгән сораулар
Деменция белән яшәүче кеше кайсы сынлы сәнгать проектларын яратырга мөмкин?
Яхшы вариантлар: калын кәгазьдә акварель, журнал рәсемнәреннән коллаж, йомшак балчыкны басу-сыгу, кара кәгазьдә пастель, юыла торган буяулар белән яфрак басмасы, яки тукыма яки чәчәкләр урнаштыру. Кешенең кызыксынуына һәм сәләтенә туры килгәнен сайлагыз.
Деменция өчен сынлы сәнгать материалларын ничек сайлыйм?
Токсик булмаган, юыла торган материаллар, зур тотмалы һәм ачык төсле буяулар эзләгез. Кечкенә моңналар, төймәләр, ялтырау һәм ватыла торган стакан, үткен кайчылар һәм йотарга мөмкин әйберләрдән сакланыгыз. Латекс кулъяулыклар яки кайбер буяулар кебек аллергияне тикшерегез. Ак кәгазьдә ачык төс кебек яхшы контраст кулланыгыз, исемлекне кыска тотыгыз.
Соңгы этапта булган кеше сәнгать белән шөгыльләнә аламы?
Әйе, гади сенсор формалар белән. Йомшак балчыкны кысып карауны, зур фырчын белән су тартмасында буяуны яки фактуралы тукыма төсмерләрен тәртипкә салуны сынап карагыз. Кулны йөртергә туры килергә мөмкин. Төсләр турында карау һәм сөйләшү дә катнашу юлы.
Алар «мин буяй алмыйм» дисә нишләргә?
Сәнгать — осталык түгел, төсләрне һәм фактураны рәхәтләнеп кичерү икәнен аңлатыгыз. Беренче сызыкны үзегез ясагыз, аларны дәвам итәргә чакырыгыз. Әгәр бүтән баш тартсалар, башка эшчәнлек тәкъдим итегез; [баш тарту һәм канәгатьсезлек турында гайдка](/caregiving/when-they-say-no/) карагыз.
Чыганаклар
Бу бит таянган оешмаларга һәм тикшеренүләргә сылтама бирәбез. Һәрберсе бит яңартылганда тикшерелде.
- Music / Art Therapy, Alzheimer's & Dementia · Alzheimer's Association
- Activities at Home: Planning the Day for a Person Living with Middle- or Late-Stage Alzheimer's · Alzheimer's Association
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities for dementia · NHS