Hojiiwwan Ogummaa Namoota Dementia Qaban

Hojiiwwan ogummaa nama dementia qabu waliin turuun bu’aa qabeessa ta’a. Harka, ija fi dhaqqabbii qaamaa ni hirmaachisu, waanis waliin dubbachuu kennu. Fuulli kun hojiiwwan addaa tarkaanfii salphaa qaban, fi meeshaa ogummaa nagaa akka filattan qajeelfama kenna. Ogummaa namoota dhuunfaa, akka meeshaalee daa’imman fayyadamuu dhiisuu, ilaalchawwan irratti yoo barbaadde, hojii ogummaa fi daandii namoota gurguddaa dementia qabaniif ilaali.

Hojii ogummaa kamiyyuu akkaataan itti jalqabu

1. Dura qopheessi. Meeshaa tokkoo ykn lama qopheessi, kallaqaa eegaa fi suphaa jiiɗuu wajjin.
2. Tarkaanfii jalqabaa agarsiisi. Brashii dibi, suuraa jalqabaa tiksi, ykn lafa xiqqoo cuqaasi; namichi akkasuu akka godhu isa gaafadhu.
3. Walitti hojjedhaa. Hojii kee kan ati dhiyeessu, akka hojichi waliin ta’e malee akka hordoffii hin ta’in.
4. Waa’ee wanta ilaalan dubbadhu. Halluu, qabiyyee fi bifa ibsi, hojii irratti murtii hin kennin.
5. Dadhabina dhiyaatu dura dhaabi. Daqiiqaa kurnan hanga digriin dhibbaatti hojii gaarii ta’a.

Alzheimer’s Association ogummaan akka karaa yaada ibsuu fi uumuu ta’e, dandeettii ogummaa malee, akka ta’e ni ibsa. National Institute on Aging immoo hojiiwwan tarkaanfii xiqqoo, to’annaa qabu keessa qoodu gorsa.

Dibbii bishaanii (watercolor)

Kaagaatii cilaa ciccimaa, brashii laafaa guddaa fi halluu muraasa kaappii gadi-bu’aa keessatti fayyadami. Kaagaatii bishaan qulqulluu waliin jiiqi, booda namichi halluu isa irratti akka dhangalaasu godhi. Kaagaatii qaraa gadi-deebisi halluun akka gadi yaatu. Bu’aan isaa suuraa laafaa, hojii karaa murteeffame hin qabne ta’a.

• Sadarkaa jalqabaa: Halluu isa filachuu fi bakka ka’umsaa tokko akka dhangalaasu godhi.
• Sadarkaa giddugaleessaa: Halluu sadii ykn lama isaaf kenni, jiiquu immoo ati godhi.
• Sadarkaa dhumaa: Kaagaatii qabi, namichi spongee waliin akka cuqaasu isa gargaari.

Kolaajii gosa suuraa magaziinii

Fuula magaziinii suuraa ifa ta’e, akka ija, nyaata, horii, konkolaataa ykn imala qabu qabu funaanadhu. Suuraalee guddaa gatii, sirba garbaa irra, kutaa guddaa irra mitii, akka waraqaa kaarditti maxxansi. Kolaajiin haasaa jalqabsiisuu irratti gargaara, sababiin suuraa tokkoon yaadannoo tokko gara fuulduraa gochuu danda’a. Nama filannoo fi qindeessuu jaalatu irratti ni toshe.

Lafa laafaa

Lafa laafaa galaana ykn lafa modeelii laafaa cuqaasuu, dhiqsuu fi cuqaasuu danda’an. Kaasaa salphaa ykn tiilii dhaabbata gochuu danda’a. Lafni tuquu baay’ee tokko waan fudhatu ta’uun, nama wantoota harkaan qabuu jaalatu irratti boo’ina qabsiisuu danda’a. Qaamoleen guddaa hiikaa, meeshaalee gogaa qaraa hin fayyadamin.

Chaakii pastel gaaddisa dukkanaa irratti

Gaaddisi dukkanaa halluu pastel ifaa taasisa. Pastel guddaa, gogaa guddaa fayyadami; namichi tarkaanfii gurguddaa ykn isa sammuu dhiyaataa waliin wal-makuu akka godhu isa kenni. Pastel nama dhiqqoo ta’uun, teessuu gaaddisa irratti qabi, harka booda qulqulleessi. Pastel laafaa, akka non-toxic moo’ame filadhu.

Garbuu baala

Baala guddaa mana bu’aa keessaa walitti qabi, brashii waliin paayintii dhaqqabamuu danda’u sirba baalaa irra kaa’i, booda baala gaaddisa irratti cuqaasi. Baala sana keessaa haala eegaa ta’een baasi, akka shoora isaa ilaali. Hojiin kun karaa hojiiwwan lafa fi mana keessaa waliin wal-qabata, baala walitti qabuuf deemuun jalqabuu danda’a.

Lugaa fi ababaa qindeessuu

Lugaa tuqaa fi hanga harka-tuqaa irratti qoodi, ykn ababaa muraasa sanqa haaraa qabu dhaabbii keessatti qindeessi. Hojiiwwan kunneen sensorii rakkoo xiqqoo qabani. Sadarkaa dhumaa keessa jiran irratti ni toshu. Yaadota dabalataa, hojiiwwan sensorii namoota dementia qabaniif ilaali.

Meeshaa ogummaa filachuu

Meeshaan nagaa fi jaalala waan ta’e, qulqullina caalaa. Yeroo filattu, kana ilaali:

• Non-toxic fi dhaquu danda’u: Qubee non-toxic barbaadi, paayintiin dhaquu danda’u akka ta’e mirkaneessi.
• Harka guddaa: Kaarii guddaa, brashii bal’aa fi pastel guddaa harkaan qabuuf salphaa dha.
• Qaamoleen xixiqqaa hin qabne: Biidii, tuquu, sequins fi sparkle baay’ee nyaatamuu danda’an hin fayyadamin.
• Meeshaa cabsaa hin qabne: Sacaraa nagaa fayyadami ykn suuraa harkaan tuqi.
• Gosa boba’aa: Latex ykn yoo qaamaan ka’iinsa qabaatan mirkaneessi.
• Walitti bira qabuu: Halluu bal’aa gaaddisa adii ykn dukkanaa irratti ni arginsiisa.
• Tarree gabaabaa: Meeshaa lama ykn sadi gahaa dha. Filannoo baay’ee nama dinqisiisuu danda’a.
• Qulqulleessuu salphaa: Tiree, shiitii plastikii fi qaraa dhibaa fayyadami, akka dhiqamuun sababa dhaabbachuu hin ta’in.

Sadarkaa irratti hojii geeddaruu

Sadarkaa jalqabaa keessatti, namoota baay’een hojii yaaluu fi xumuruu gargaarsaa xiqqoo waliin danda’u. Sadarkaa giddugaleessaa keessatti, filannoo xiqqoo fi qajeelfama caalaa kenni. Sadarkaa dhumaa keessatti, sochii sensorii irratti xiyyeeffadhu, akka lafa cuqaasuu ykn paayintii spongee waliin dhiqsuu, bu’aa irra immoo hojii isaa gammadi.

Yaadota sadarkaa irratti, hojiiwwan sadarkaa jalqabaa, sadarkaa giddugaleessaa fi hojiiwwan sadarkaa dhumaa ilaali. Yoo nama sun diduu ykn rifachuu baay’ee, daandii yeroo nama tokko ‘hin danda’u’ jedhu irratti giddu-gala ka’uu ilaali.

Taphoota tokkoo waliin

Booda yeroo paayintii, coloring tablet irratti akka taphoota shaakkisaa, ykn picture puzzle akka xumura taphoo tokkoo ta’uuf yaali. Isaan lamaanuu harka dhoowwuu, malee ogummaa qulqullina ol-aanaa hin gaafatan.