དྲན་པ་ཉམས་ཤོས་དང་མཉམ་དུ་འཚོ་བཞིན་པའི་མི་ལུ་རྩེདམོ།

ཇིག་སོ་ཅིག་ཟ་ཁང་གི་རྐྱངམ་གུ་བཏོན་ཏེ་བཞག་ཡོད་མི་འདི་ མཉམ་རུབ་ལཱ་འབད་ནིའི་ལས་རིམ་ལས་སླ་ཤོས་ཅིག་ཨིན། ཁྱོད་གཉིས་སྐད་ཆ་མང་སུ་མ་བཤད་པར་ཡང་མཉམ་དུ་སྡོད་ཚུགས་ པར་རིས་ཀྱིས་སྐད་ཆ་བཤད་ས་བྱིནམ་ཨིན་ དེ་ལས་མཇུག་གི་ཆ་ཤས་བཙུགས་པའི་སྐབས་སྐྱིད་པོ་འཚོརམ་ཨིན། དེ་འབདཝ་ད་ དྲན་པ་ཉམས་ཤོས་འགྱུར་བ་འགྱོ་བའི་སྐབས་ ཇིག་སོ་ཡང་བསྒྱུར་བཅོས་འབད་དགོཔ་འོང༌། རྩེདམོ་ཁག་པོ་དྲགས་པ་ཅིན་ ཞི་འཇམ་གྱི་ཕྱི་ཉིན་ཅིག་སེམས་ཁྲལ་གྱི་དུས་ཚོད་ལུ་འགྱུར་ཚུགས། ཤོག་ལེབ་འདི་ནང་ ཇིག་སོ་ ཚིག་རྩེདམོ་དང་དྲ་ཐོག་རྩེདམོ་འཇམ་སམ་ཚུ་ ག་དེ་སྦེ་གདམ་ཁ་རྐྱབ་སྟེ་གྲ་སྒྲིག་འབད་ནི་ཨིན་ན་ དེ་ལས་ཁག་པོ་འགྱོ་བའི་སྐབས་ག་ཅི་འབད་ནི་ཨིན་ན་གསུངམ་ཨིན།

རྩེདམོ་ཚུ་ དྲན་པ་ཉམས་ཤོས་དང་མཉམ་དུ་འཚོ་བཞིན་པའི་མི་ལུ་ཕན་ཐོགས་ཡོད་ག?

མི་མང་ཤོས་ལུ་སྐྱིད་པོ་འོང་ ལཱུ་ཁོང་གིས་སྔོན་མ་ལས་རྩེདམོ་རྩེ་དགོ་མི་ཚུ་ལུ་དེ་ལས་ཡང་ལེགས་ཤོམ་ཨིན། Alzheimer’s Foundation of America གིས་ ཚིག་འཚོལ་ ཏ་སེའི་རྩེདམོ་དང་བོརཌི་རྩེདམོ་ཚུ་ སྔོན་གྱི་གནས་ཚད་ཀྱི་ལས་རིམ་ནང་བཀོད་ཡོདཔ་ཨིན། NHS གིས་ ཊེབ་ལེཊི་ནང་དྲ་ཐོག་རྩེདམོ་དང་ཇིག་སོ་རྩེ་ནི་འདི་ སེམས་འཇོག་བཞག་སའི་ཐབས་ཤེས་ཅིག་སྦེ་གསུང་ཡོདཔ་ཨིན།

རྩེདམོ་ཚུ་སྨན་བཅོས་མེན། ཇིག་སོ་གང་རུང་གིས་དྲན་པ་ཉམས་ཤོས་ལྷོད་ཚུགསཔ་ ཡང་ན་བཀག་ཚུགསཔ་སྦེ་བཀོད་མི་འབད། ང་བཅས་ཀྱི་ རྩེདམོ་དང་དྲན་པ་ཉམས་ཤོས་ ལམ་སྟོན་ནང་ཞིབ་འཇུག་གི་སྐོར་ལས་འགྲེལ་བཤད་འབད་ཡོདཔ་ཨིན། རྩེདམོ་རྩེ་ནིའི་རྒྱུ་མཚན་འདི་ མཉམ་དུ་སྐྱིད་པོ་དང་སེམས་འཇོག་འབད་ཚུགས་པའི་དུས་ཚོད་ཅིག་འཐོབ་ནི་ཨིན། Alzheimer’s Association གིས་འདི་བཟུམ་སྦེ་བཅུད་བསྡུ་འབདཝ་ཨིན: གྲུབ་འབྲས་ལས་སྐྱིད་པོ་ལུ་དོ་སྣང་འབད།

དྲན་པ་ཉམས་ཤོས་དང་མཉམ་དུ་འཚོ་བཞིན་པའི་མི་ལུ་ ཇིག་སོ་ག་དེ་སྦེ་གདམ་ཁ་རྐྱབ་ནི་ཨིན་ན?

གནས་ཚད་ཀྱི་མིང་ལུ་བལྟ་ནི་མེན་པར་ མི་དེ་ལུ་ག་ཅི་སྐྱིད་པོ་འོང་མི་དང་ ཧེ་མམ་གྱི་རྩེདམོ་དེ་ག་དེ་འབད་འགྲོ་ཡི་ག་ལུ་བལྟ།

ཆ་ཤས་ཀྱི་གྲངས་ཀ

འོས་ཤོམ་གྱི་གྲངས་ཀ་ངེས་ཅན་མེད། མི་ཚེ་གང་བར་ཇིག་སོ་རྩེ་མྱོང་མི་གིས་ སྔོན་ལས་ཆ་ཤས་བརྒྱ་ཕྲག་ཅིག་ལུ་ད་ལྟོ་ཡང་སྐྱིད་པོ་འོང་ཚུགས། གཞན་གྱིས་ཆ་ཤས་བཅུ་གཉིས་ཙམ་ལུ་སྐྱིད་པོ་འོང༌། ལག་ལེན་འཐབ་སའི་ལམ་ལུགས: ཧེ་མམ་གྱི་རྩེདམོ་དེ་ལཱ་ཁག་བཟུམ་འཚོར་བ་ཅིན་ ཆ་ཤས་ཕྱེད་ཀ་ཙམ་ཡོད་མི་ཅིག་གདམ། མགྱོགས་པར་མཇུག་བསྡུ་སྟེ་དེ་ལས་ལྷག་དགོ་ཟེར་བ་ཅིན་ ཅུང་ཟད་མང་བ་ཅིག་ཚོད་ལྟ་འབད།

ཆ་ཤས་ཀྱི་ཚད་དང་ཚོར་སྣང་

• ཆ་ཤས་ཆེ་བ་ མཐོང་ནི་ འཇུ་ནི་དང་སྒྱིར་ནི་ལུ་ལས་སླ་བ་ཨིན།
• སྟུག་པོ་དང་སྲ་བའི་ཆ་ཤས་ གནས་སར་སྡོདཔ་ཨིན་ དེ་ལས་ལྷུང་ཡང་ཉམས་ཉུང་བ་ཨིན།
• འོད་མེད་པའི་ངོས་ གློག་འོད་དང་སྒེའུ་ཁུང་གི་འོག་ལུ་འོད་མི་མཐོང།
• ཆ་ཤས་ཆུང་ཀུ་ལས་འཛེམ་ མི་དེ་གིས་ཅ་ལ་ཁ་ནང་བཙུགས་ཚུགས་པ་ཅིན། དེ་འབད་མི་འདི་ ཤུལ་ལས་དྲན་པ་ཉམས་ཤོས་ནང་འབྱུང་ཚུགས།

པར་རིས

• རྒས་ཤོས་ཀྱི་བརྗོད་གཞི། ལྡུམ་ར་ ཐབ་ཚང་ རྙིང་མའི་མོ་ཊ་ ཞིང་ཁའི་སྲོག་ཆགས་ མཚོ་འགྲམ་གྱི་གྲོང་སྡེ་ དགའ་མི་རྩེདམོ་བཟུམ། བྱིས་པའི་རྩེད་ཆས་བཟུམ་མཐོང་མི་ཡང་ན་བྱིས་པའི་པར་རིས་མི་ལེགས།
• ཚོས་གཞི་གསལ་ཏོག་ཏོ་ཡོད་པའི་ས་ཁོངས། དམར་པོའི་བང་མཛོད་ སྔོན་པོའི་གྲུ་གཟིངས་དང་ལྗང་ཁུའི་སྤང་ཐང་འདི་ ཇིག་སོའི་ཕྱེད་ཀ་མངོན་མི་ནམ་མཁའ་ལས་ལས་སླ་བ་ཨིན།
• གོམས་འདྲིས་དང་རང་གི་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་མི། ཁོང་གིས་སྡོད་མྱོང་ཡོད་པའི་ས་གནས་ ཡང་ན་དགའ་མྱོང་ཡོད་པའི་ལས་རིམ་གྱི་པར་རིས་ཀྱིས་ སྐད་ཆ་བཤད་ས་མངམ་སྦེ་བྱིནམ་ཨིན། པར་དཔར་ཁང་ལ་ལོ་ཅིག་གིས་ ནང་མིའི་པར་རིས་ཇིག་སོ་ལུ་བསྒྱུར་བཅོས་འབད་ཚུགས།

ཇིག་སོ་མཉམ་རུབ་ག་དེ་སྦེ་རྩེ་ནི་ཨིན་ན?

མི་དེ་གིས་སྐྱིད་པོ་འོང་མི་ཆ་ཤས་ལུ་ཐད་ཀར་དུ་འགོ་བཙུགས་ཚུགས་པའི་སྦེ་གྲ་སྒྲིག་འབད།

1. ས་གནས་ལེགས་ཤོམ་ཅིག་གདམ། འོད་ལེགས་ཤོམ་ ལག་ཁྱོན་ཡོད་པའི་ལྕགས་ཁྲི་ དེ་ལས་ཇིག་སོ་བཞག་ཚུགས་པའི་རྐྱངམ་ཡང་ན་ཀོ་བ་ཅིག།
2. སྒྲོམ་གྱི་ཁ་ལེབ་ ཁྱོད་གཉིས་ཀྱིས་མཐོང་ཚུགས་པའི་སར་བཞག།
3. ཆ་ཤས་ཚུ་གདོང་ཕྱོགས་ཡར་བསྒྱིར་ འགོ་མ་བཙུགས་པའི་ཧེ་མ།
4. མཐའ་མཚམས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཚུ་བསྡུ་གསོག་འབད་ ཁྱོད་ར་གིས་ ཡང་ན་མཐའ་མཚམས་སྔོན་ལས་བཟོ་སྟེ་དབུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཁོང་གི་དོན་ལུ་བཞག།
5. ཆ་ཤས་ཚུ་ཚོས་གཞི་ལུ་བལྟ་སྟེ་སྡེ་ཚན་བཟོ་ ཀོ་བ་ཡང་ན་དཀར་ཡོལ་དུམ་གྲ་ཅིག་ནང་།
6. ཆ་ཤས་རེ་རེ་བཞིན་ཕུལ་ ཕུང་པོ་དེ་མང་དྲགས་པ་ཅིན། «འདི་བང་མཛོད་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཅིག་འོང་ནི་མས།»
7. པར་རིས་ཀྱི་སྐོར་ལས་སྐད་ཆ་བཤད་ ཡར་རྒྱས་ཀྱི་སྐོར་མེན། «དེ་ངའི་ཨ་པ་ལུ་ཡོད་མི་གྲུ་གཟིངས་དང་འདྲ་མི་ཅིག་འདུག།»
8. བཞག་བཞགཔ་ཨིན། ཉིནམ་གཉིས་གསུམ་གྱི་རིང་ལུ་ལོག་སྟེ་རྩེ། མགྱོགས་དགོ་པའི་དགོས་མཁོ་མེད།
9. སྐྱིད་པོ་ཡོད་པའི་སྐབས་ལུ་བཀག་ ཆ་ཤས་ཅིག་བཙུགས་ཚར་བའི་ཤུལ་ལས་ ད་ལྟོ་ཡང་སྐྱིད་པོ་འཚོར་དོ་ཡོད་པའི་སྐབས།

National Institute on Aging གིས་ མི་དེ་ལུ་འགོ་བཙུགས་ནིའི་གྲོགས་རམ་འབད་ སེམས་ཁྲལ་ཡོད་མེད་ལུ་བལྟ་ དེ་ལས་ཁོང་གིས་བལྟ་ནི་ལུ་དེ་ལས་སྐྱིད་པོ་འོང་བ་ཅིན་ བལྟ་བཅུག་ནི་ལུ་ཆོགཔ་སྦེ་བསླབ་བྱིནམ་ཨིན། ཁྱོད་ཀྱིས་ཆ་ཤས་བཙུགས་དོ་ཡོད་མི་ལུ་བལྟ་སྟེ་ ག་སྟེ་བཙུགས་ནི་ཨིན་ན་སླབ་མི་འདི་ཡང་ ལས་རིམ་ནང་བཅའ་མར་གཏོགས་ཡོདཔ་ཨིན།

དྲ་ཐོག་གི་རྩེདམོ་འཇམ་སམ

ཊེབ་ལེཊི་གི་ཇིག་སོ་ལུ་ཕན་ཐོགས་ངོ་མ་ཡོད: ཆ་ཤས་མི་བརླག་ གསལ་གཞི་ཆེ་བའི་པར་རིས་ཀྱིས་གསལ་གཞི་གང་ནི་ དེ་ལས་རྐྱངམ་བསལ་དགོ་པའི་དགོས་མཁོ་མེད།

ང་བཅས་ཀྱི་རིན་མེད་ཀྱི་ Picture puzzle གིས་ པར་རིས་ཅིག་ཆ་ཤས་༤་ ཡང་ན་ ༩་ལུ་བགོམ་ཨིན། ཆ་ཤས་གཉིས་ལུ་ཨེབ་གཏང་འབད་སྟེ་བརྗེ་སོར་འབད་ནི་ལས་ པར་རིས་ཆ་ཚང་འགྲུབ་ཚུགས། མཇུག་བསྡུ་ཡོད་པའི་པར་རིས་འདི་ ལམ་སྟོན་སྦེ་གསལ་གཞི་གུ་སྡོདཔ་ཨིན་ དུས་ཚོད་བརྩི་མི་མེད་ དེ་ལས་ག་དུས་རང་བཀག་ཚུགས། ཆ་ཤས་༤་ཡོད་མི་འདི་ འབྲིང་རིམ་ནང་ཡོད་པའི་མི་ལ་ལོ་ཅིག་ལུ་ མཉམ་དུ་མི་ཅིག་ཡོད་པ་ཅིན་འོས་ཤོམ་ཨིན།

དེ་ལས་ཡང་ལས་སླ་བའི་པར་རིས་རྩེདམོའི་དོན་ལུ་ Find the same ཚོད་ལྟ་འབད། དེ་ནང་མགོ་ལུ་ཡོད་མི་དང་མཐུན་པའི་པར་རིས་ལུ་ཨེབ་གཏང་འབད་དགོ། ཡང་ན་ Sort together ནང་ པར་རིས་ཚུ་ཐབ་ཚང་ཡང་ན་ལྡུམ་ར་བཟུམ་གྱི་སློག་ཤིང་ནང་བཙུགས་དགོ།

ཚིག་རྩེདམོ: ཚིག་འཚོལ་དང་ཚིག་སྒྲིག

ཚིག་རྩེདམོ་ཚུ་ སྔོན་མ་ལས་དགའ་མྱོང་ཡོད་པའི་མི་ལུ་འོས་ཤོམ་ཨིན་ ལཱུ་དྲན་པ་ཉམས་ཤོས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་གནས་ཚད་ནང་ལེགས་ཤོམ་འོང༌།

• ཡིག་ཆེན་གྱི་ཚིག་འཚོལ། ང་བཅས་ཀྱི་རིན་མེད་ཀྱི་ Word search ནང་ ཡིག་འབྲུ་ཆེ་བ་དང་ཚིག་ཉུང་ཤོས་རྐྱངམ་ཅིག་ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན་ གཡས་དང་མར་རྐྱངམ་ཅིག་ལུ་འགྲོ་ནི་ལས་ གྲུ་ཟུར་ཡང་ན་རྒྱབ་ལུ་མི་འགྲོ། གསལ་གཞི་གུ་རྩེ་ཡང་ན་པར་བཏབ་ཆོག།
• ཚིག་ཐོ་སྐད་ཆེན་པོ་སྦེ་ལྷག། མི་གཅིག་གིས་ཚིག་ཅིག་ལྷག་ གཞན་གྱིས་འཚོལ། ཚིག་དེའི་ཡིག་འབྲུ་དང་པ་རྐྱངམ་ཅིག་ལུ་སྒོར་ཐིག་རྐྱབ་ནི་འདི་ཡང་ལེགས་ཤོམ་ཨིན།
• ཡིག་ཆེན་གྱི་ཚིག་སྒྲིག་ རྩེདམོའི་དེབ་ནང་ཡོད་མི་ཚུ་ སྔོན་གྱི་གནས་ཚད་ནང་ལཱ་འབད་ཚུགས། དྲི་བ་ཚུ་སྐད་ཆེན་པོ་སྦེ་ལྷག་ སྨྱུ་གུ་མཉམ་སྦྱོར་འབད་ དེ་ལས་ལན་ཚུ་མཉམ་རུབ་འབད་སྟེ་བཙུགས། བརྗོད་གཞི་ཡོད་པའི་ལས་སླ་བའི་ཚིག་སྒྲིག་འདི་ ཁག་པོ་ཡོད་མི་ལས་ལེགས་ཤོམ་ཨིན།
• ཚིག་གི་སྐོར་ལས་སྐད་ཆ་བཤད། «ལྡུམ་ར་» ཟེར་མི་ཚིག་དེ་ལས་ བཱ་ལིང་ཀའི་སྐོར་ལས་སྐར་མ་བཅུ་ཙམ་སྐད་ཆ་བཤད་ཚུགས།

པར་བཏབ་ཆོག་པའི་ལས་རིམ་དང་ མཐོང་ནི་དང་འཇུ་ནི་ལུ་ལས་སླ་བའི་སྦེ་ག་དེ་སྦེ་པར་བཏབ་ནི་ཨིན་ན་གི་སྐོར་ལས་ རིན་མེད་ཀྱི་དྲན་པ་ཉམས་ཤོས་ཀྱི་ལས་རིམ་པར་བཏབ་ཆོག་པ་ ལྟ།

གནས་ཚད་རེ་རེ་ལུ་རྩེདམོ་ག་འདྲ་འོས་ཤོམ་ཨིན་ན?

གནས་ཚད་ཚུ་ཕན་ཚུན་ནང་འཇུགཔ་ཨིན་ དེ་ལས་ལེགས་ཤོམ་གྱི་ཉིནམ་དང་ཁག་པོའི་ཉིནམ་ཡོད་མི་འདི་སྤྱིར་བཏང་ཨིན།

རྩེདམོ་ལས་སླ་བ་བཟོ་དགོ་པའམ་ བཀག་དགོ་པའི་དུས་ཚོད་ནམ་ཨིན་ན?

དབུགས་རིངམ་སྦེ་བཏང་ནི་ ཆ་ཤས་ཕྱིར་བཤུད་འབད་ནི་ ཡང་བསྐྱར་ «ང་གིས་མི་ཚུགས» ཟེར་སླབ་ནི་ ཡང་ན་སེམས་ཁྲལ་གྱི་ཞལ་གདོང་སྟོན་མི་ལུ་བལྟ། དེ་ཚུ་འདི་ བསྒྱུར་བཅོས་ཅིག་འབད་དགོ་པའི་རྟགས་ཨིན་ མུ་མཐུད་དེ་བཙུགས་དགོ་པའི་རྟགས་མེན།

• ཆུང་ཀུ་བཟོ། ཆ་ཤས་ཉུང་སུ་བཟོ་ ཡང་ན་མཇུག་གི་ཆ་ཤས་ཉུང་ཤོས་རྐྱངམ་ཅིག་ཁོང་གི་དོན་ལུ་བཞག།
• ཁྱོད་ཀྱིས་ལཱ་མང་སུ་འབད་ དེ་ལས་ལས་སླ་བའི་ཆ་ཤས་ནང་གྲོགས་རམ་འབད་ནིའི་སླར་བོས་འབད།
• ཉེ་འགྲམ་གྱི་ལས་རིམ་གཞན་ལུ་སོར: ཆ་ཤས་ཚུ་ཚོས་གཞི་ལུ་བལྟ་སྟེ་བསྡུ་གསོག་འབད་ནི་ ཆ་ཤས་༤་ཡོད་པའི་དྲ་ཐོག་རྩེདམོ་ ཡང་ན་ ཚོས་གཞི་བསྒྱུར་ནི་།
• བཀག། ཕྱིར་བཞག་སྟེ་ཇ་ཅིག་འཐུང་། ཉིནམ་གཞན་ཅིག་ལུ་ལོག་ཚུགས་ ཡང་ན་མ་འབད་རུང་ཆོག།

རྩེདམོ་ཚུ་ཁག་པོ་ཡོད་མི་ཅིག་དྲན་སྐུལ་འབད་ནི་བཟུམ་འཚོར་བ་ཅིན་ བཞག་བཞགཔ་འདི་ལེགས་ཤོམ་ཨིན། མཉམ་དུ་དུས་ཚོད་ལེགས་ཤོམ་སྤྱོད་ཐབས་གཞན་ཡང་མངམ་སྦེ་ཡོད། ང་བཅས་ཀྱི་ ལས་རིམ་གྱི་རིགས་བསམ་ ༡༠༡་ ནང་ལྟ་གནང་།