Puslespel for menneske med demens: puslespel, ordpuslespel og enkle nettpuslespel

Eit puslespel utbreidd over spisebordet er ein av dei enklaste aktivitetane å dele. De kan sitje saman utan å måtte snakke, biletet gir dykk noko å prate om, og å setje inn den siste biten kjennest godt. Puslespel må likevel endre seg etter kvart som demensen endrar seg. Eit puslespel som er for vanskeleg kan gjere ein roleg ettermiddag til ein frustrerande ein. Denne sida tek for seg korleis du vel og set opp jigsaw-puslespel, ordpuslespel og enkle nettpuslespel, og kva du kan gjere når dei blir vanskelege.

Er puslespel bra for menneske med demens?

Mange har glede av dei, særleg dei som likte puslespel før. Alzheimer’s Foundation of America listar ordsøk, kortspel og brettspel blant aktivitetar for tidleg fase, og NHS nemner nettspel og puslespel på nettbrett som ein måte å halde seg engasjert på.

Puslespel er ikkje behandling. Ingen puslespel har vist seg å bremse eller stoppe demens; vår guide om hjernetrimspel og demens forklarer forskinga. Grunnen til å gjere eit puslespel er at det kan vere ein hyggeleg, oppslukande time saman. Alzheimer’s Association oppsummerer det: fokuser på glede, ikkje prestasjon.

Korleis vel du eit jigsaw-puslespel for ein person med demens?

Gå etter kva personen likar og korleis det siste puslespelet gjekk, ikkje etter eit stadium-merke.

Tal på bitar

Det finst ikkje eit rett tal. Ein livslang puslespelar kan framleis ha glede av nokre hundre bitar tidleg, medan andre er mest nøgde med eit dusin. Ei praktisk tommelfingerregel: om det siste puslespelet kjentes som arbeid, vel eit med omtrent halvparten av bitane. Om det blei fullført raskt og dei ville ha meir, gå litt opp.

Bitstorleik og kjensle

• Større bitar er lettare å sjå, plukke opp og snu.
• Tjukke, solide bitar blir liggjande og tåler å bli sleppt.
• Matt finish reduserer gløtt under lampar og vindauge.
• Unngå svært små bitar om personen kan putte ting i munnen, noko som kan skje seinare i demensen.

Biletet

• Vaksne motiv. Hagar, kjøkken, gamle bilar, gardsdyr, ein kystby, ein favorittsport. Ikkje teikneseriar eller noko som liknar ein barneleike.
• Tydelege fargeområde. Ei raud låve, ein blå båt og ein grøn eng er lettare enn ein himmel som fyller halve puslespelet.
• Kjent og personleg. Eit bilete av ein stad dei budde eller ein hobby dei elska gir mykje å snakke om. Nokre trykkeri kan lage eit jigsaw-puslespel av eit familiefoto.

Korleis gjer du eit puslespel saman?

Set det opp slik at personen kan kome rett til den morosame delen.

1. Vel ein god plass. God belysning, ein stol med armlener, og eit bord eller ei brett der puslespelet kan stå framme.
2. Støtt eske-lokket der de begge kan sjå det.
3. Snu bitane med framsida opp før du byrjar.
4. Sorter kantane sjølv, eller gjer ramma først og la midten vere til dei.
5. Grupper bitane etter farge i nokre grunne brett eller tallerkenar.
6. Gi frå deg éin bit om gangen om haugen er overveldande. «Eg trur denne høyrer til låva.»
7. Snakk om biletet, ikkje framgangen. «Det ser ut som båten far min hadde.»
8. La det stå framme. Kom attende til det over fleire dagar. Det er ingen hast.
9. Stopp på ein god tone, etter at ein bit har gått på plass, medan det framleis kjennest greitt.

National Institute on Aging rår til å hjelpe personen med å kome i gang, å sjå etter frustrasjon, og å la dei berre sjå på om det er det dei likar best. Å sjå deg leggje bitar på plass, og peike på kvar ein kan høyre til, er framleis å delta.

Enkle nettpuslespel

Eit nettbrettpuslespel har nokre reelle fordelar: ingen tapte bitar, store bilete som fyller skjermen, og inga bord å rydde.

Vårt gratis Biletpuslespel deler eit bilete i 4 eller 9 bitar. Trykk på to bitar for å byte dei om til biletet er heilt. Det ferdige biletet står på skjermen som rettesnor, det er ingen tidtakar, og du kan stoppe når som helst. Fire bitar passar mange i mellomfasen når nokon sit ved sida av.

For enda enklare biletspel, prøv Finn det same, der du trykkjer på biletet som passar eitt bilete øvst, eller Sorter saman, der bilete blir lagt i kurvar som kjøkkenet eller hagen.

Ordpuslespel: ordsøk og krossord

Ordpuslespel passar personar som alltid har likt dei, vanlegvis tidlegare i demensen.

• Ordsøk med stor skrift. Vårt gratis Ordsøk bruker store bokstavar og berre få ord, som går på tvers og ned, aldri diagonalt eller baklengs. Spel på skjermen eller skriv det ut.
• Les lista høgt. Éin person les eit ord, den andre leitar etter det. Det er greitt å ringe rundt berre første bokstaven.
• Krossord med stor skrift frå puslespelbøker kan fungere tidleg. Les ledetrådane høgt, del pennen og fyll inn svara saman. Enkle, tematiske krossord er betre enn kryptiske.
• Snakk om orda. «Hage» kan føre til ti minutt om tomatar.

For fleire papiraktivitetar og korleis du skriv dei ut slik at dei er lette å sjå og halde i, sjå gratis utskrivbare demensaktivitetar.

Kva puslespel passar kvart stadium?

Stadia går over i kvarandre, og gode og vanskelege dagar er normalt.

Når bør du gjere eit puslespel enklare, eller stoppe?

Sjå etter sukk, at dei skyv bitar unna, gjentekne «eg kan ikkje» eller uroa blikk. Desse er teikn på at du bør endre noko, ikkje at du skal presse vidare.

• Gjer det mindre. Færre bitar, eller la berre dei siste bitane att til dei.
• Gjer meir av det sjølv og inviter dei til å hjelpe med dei enkle delane.
• Byt til noko nær: sortering av bitar etter farge, eit nettpuslespel med 4 bitar, eller fargelegging.
• Stopp. Legg det bort og ta ein kopp te. Du kan kome attende ein annan dag, eller ikkje i det heile.

Om puslespel byrjar å kjennast som ei påminning om det som er vanskeleg, er det greitt å la dei gå. Det finst mange andre måtar å bruke gode stunder saman på; vår 101 aktivitetsidear er eit godt sted å sjå.