Demansı Olan Kişiler İçin Yapboz ve Bulmacalar: Yapbozlar, Kelime Bulmacaları ve Kolay Online Bulmacalar

Yemek masasına serilmiş bir yapboz, paylaşılabilecek en kolay etkinliklerden biridir. Konuşmaya gerek kalmadan birlikte oturabilirsiniz, resim size sohbet edecek bir şey verir ve son parçayı yerine koymak iyi hissettirir. Yine de bulmacaların demans değiştikçe değişmesi gerekir. Fazla zor bir bulmaca sakin bir öğleden sonrayı sinir bozucu bir hâle getirebilir. Bu sayfada yapboz, kelime bulmacası ve kolay online bulmacaların nasıl seçileceği ve hazırlanacağı, zorlaştıklarında da ne yapılacağı anlatılıyor.

Bulmacalar demansı olan kişiler için iyi midir?

Pek çok kişi, özellikle daha önce bulmaca çözenler, bunlardan keyif alır. Alzheimer’s Foundation of America, kelime bulmacalarını, kâğıt oyunlarını ve masa oyunlarını erken evre etkinlikleri arasında sayıyor; NHS ise online oyunları ve tabletteki bulmacaları ilgiyi canlı tutmanın bir yolu olarak anıyor.

Bulmacalar bir tedavi değildir. Hiçbir bulmacanın demansı yavaşlattığı ya da durdurduğu gösterilmemiştir; araştırmaları beyin oyunları ve demans rehberimiz anlatıyor. Bir bulmaca yapmanın nedeni, birlikte geçirilen hoş ve insanı içine çeken bir saat olabilmesidir. Alzheimer’s Association bunu şöyle özetliyor: başarıya değil, keyfe odaklanın.

Demansı olan biri için yapboz nasıl seçilir?

Evre etiketine göre değil, kişinin neyden hoşlandığına ve son bulmacanın nasıl geçtiğine göre gidin.

Parça sayısı

Doğru bir sayı yoktur. Ömür boyu yapboz yapmış biri erken evrede hâlâ birkaç yüz parçadan keyif alabilir; bir başkası ise on iki parçayla en mutludur. Pratik bir kural: son bulmaca iş gibi geldiyse yaklaşık yarısı kadar parçalı olanı seçin. Çabucak bittiyse ve daha fazlasını istediyse biraz artırın.

Parça boyutu ve dokusu

• Daha büyük parçaların görülmesi, tutulması ve çevrilmesi daha kolaydır.
• Kalın, sağlam parçalar yerinde durur ve düşürülmeye dayanır.
• Mat yüzey, lambaların ve pencerelerin altında parlamayı azaltır.
• Küçük parçalardan kaçının; kişi bir şeyleri ağzına götürebilirse, ki bu demansın ilerleyen dönemlerinde olabilir.

Resim

• Yetişkinlere uygun konular. Bahçeler, mutfaklar, eski arabalar, çiftlik hayvanları, bir sahil kasabası, sevdiği bir spor. Çizgi film ya da çocuk oyuncağına benzeyen bir şey değil.
• Belirgin renk alanları. Kırmızı bir ahır, mavi bir tekne ve yeşil bir tarla, bulmacanın yarısını kaplayan bir gökyüzünden daha kolaydır.
• Tanıdık ve kişisel. Yaşadığı bir yerin ya da sevdiği bir hobinin resmi, konuşacak çok şey verir. Bazı baskı atölyeleri bir aile fotoğrafını yapboza dönüştürebilir.

Bir bulmacayı birlikte nasıl yaparsınız?

Kişinin doğrudan keyifli kısma geçebileceği şekilde hazırlayın.

1. İyi bir yer seçin. İyi ışık, kolçaklı bir sandalye ve bulmacanın açıkta kalabileceği bir masa ya da tepsi.
2. Kutu kapağını ikinizin de görebileceği bir yere dayayın.
3. Başlamadan önce parçaları yüzü yukarı bakacak şekilde çevirin.
4. Kenar parçalarını kendiniz ayırın ya da önce çerçeveyi yapın ve ortasını ona bırakın.
5. Parçaları renge göre birkaç sığ tepsiye ya da tabağa gruplayın.
6. Yığın bunaltıcıysa her seferinde tek bir parça uzatın. “Bence bu, ahırın bir parçası.”
7. İlerleme hakkında değil, resim hakkında konuşun. “Bu, babamın teknesine benziyor.”
8. Açıkta bırakın. Birkaç gün boyunca yeniden dönün. Acele yok.
9. İyi bir noktada bırakın; bir parça yerine oturduktan sonra, hâlâ hoş hissettirirken.

National Institute on Aging, kişinin başlamasına yardım etmeyi, hayal kırıklığına dikkat etmeyi ve izlemeyi tercih ediyorsa sadece izlemesine izin vermeyi öneriyor. Sizin parçaları yerleştirmenizi izlemek ve bir parçanın nereye gidebileceğini göstermek de katılmaktır.

Kolay online bulmacalar

Tabletteki bir bulmacanın gerçek avantajları vardır: kaybolan parça yok, ekranı dolduran büyük resimler ve boşaltılacak bir masa yok.

Ücretsiz Resim yapbozumuz bir resmi 4 ya da 9 parçaya böler. Resim bütünleşene kadar iki parçaya dokunarak yerlerini değiştirin. Resmin tamamı rehber olarak ekranda kalır, süre yoktur ve istediğiniz noktada durabilirsiniz. Dört parça, yanında biri olan orta evredeki pek çok kişiye uygundur.

Daha da basit resimli oyun için, üstteki resimle eşleşen resme dokunduğunuz Aynısını bul ya da resimlerin mutfak ya da bahçe gibi sepetlere gittiği Birlikte ayır oyunlarını deneyin.

Kelime bulmacaları: kelime avı ve çengel bulmacalar

Kelime bulmacaları, bunlardan hep keyif almış kişilere, genellikle demansın daha erken döneminde uygundur.

• Büyük puntolu kelime bulmacası. Ücretsiz Kelime bulmacamız büyük harfler ve yalnızca birkaç sözcük kullanır; sözcükler yatay ve dikey uzanır, hiçbir zaman çapraz ya da tersten değildir. Ekranda oynayın ya da yazdırın.
• Listeyi yüksek sesle okuyun. Biri bir sözcüğü okur, diğeri onu arar. Yalnızca ilk harfi daire içine almak da olur.
• Bulmaca kitaplarından büyük puntolu çengel bulmacalar erken evrede işe yarayabilir. İpuçlarını yüksek sesle okuyun, kalemi paylaşın ve cevapları birlikte yazın. Kolay, konulu çengel bulmacalar şifreli olanlardan iyidir.
• Sözcükler hakkında konuşun. “Bahçe” sözcüğü domates üzerine on dakikalık bir sohbete yol açabilir.

Daha fazla kâğıt etkinliği ve bunların görülmesi ve tutulması kolay olacak şekilde nasıl yazdırılacağı için ücretsiz yazdırılabilir demans etkinlikleri rehberine bakın.

Hangi bulmacalar hangi evreye uygundur?

Evreler iç içe geçer; iyi ve zor günler olması normaldir.

Bir bulmacayı ne zaman kolaylaştırmalı ya da bırakmalı?

İç çekmeye, parçaları itmeye, tekrarlanan “Yapamıyorum” sözüne ya da endişeli bakışlara dikkat edin. Bunlar, zorlamanın değil, bir şeyi değiştirmenin işaretleridir.

• Küçültün. Daha az parça ya da yalnızca son birkaç parçayı ona bırakmak.
• Daha fazlasını kendiniz yapın ve kolay kısımlarda ondan yardım isteyin.
• Yakın bir şeye geçin: parçaları renge göre ayırmak, 4 parçalı bir online bulmaca ya da boyama.
• Bırakın. Kenara koyun ve bir çay için. Başka bir gün yeniden dönebilirsiniz, ya da hiç dönmeyebilirsiniz.

Bulmacalar neyin zor olduğunu hatırlatmaya başlıyorsa onlardan vazgeçmek de sorun değildir. Birlikte güzel vakit geçirmenin pek çok başka yolu var; 101 etkinlik fikrimiz bakmak için iyi bir yerdir.