Pijn herkennen bij iemand met dementie

Mensen die met dementie leven, voelen pijn, ook als ze die niet duidelijk kunnen uitleggen. Een persoon gebruikt misschien andere woorden, gebaren of verandert van gedrag om te laten zien dat er iets mis is. Een mantelzorger kan dat opmerken en doorgeven, maar moet de oorzaak niet alleen zelf vaststellen.

Het advies over pijn van Dementia Australia raadt aan direct te vragen en een arts te laten beoordelen wanneer pijn wordt vermoed. De Alzheimer’s Association wijst er ook op dat lichamelijk ongemak kan bijdragen aan veranderingen in gedrag. Deze gids biedt algemene informatie, geen pijnbeoordeling en geen behandelplan.

Kan iemand met dementie pijn voelen zonder dat te zeggen?

Ja. Pijn is echt, ook als een persoon de woorden ervoor niet kan vinden. Hij of zij begrijpt een vraag over een specifiek lichaamsdeel misschien niet, of kan moeilijk vertellen wanneer of hoe iets pijn doet. Ga er niet van uit dat stilte betekent dat de persoon zich prettig voelt.

Vraag op een rustig moment met woorden die de persoon kent. “Heb je zeer?” of “Doet dit pijn?” is misschien makkelijker dan een lange uitleg. Sommige mensen herkennen “pijnlijk”, “ongemakkelijk” of “er zit iets” beter. Geef de persoon de tijd om te antwoorden en accepteer het antwoord zonder het te toetsen of te verbeteren.

Stel één eenvoudige vraag en pauzeer dan. De persoon wijst misschien aan, gebaart of gebruikt een vertrouwde uitdrukking in plaats van een lichaamsdeel te noemen. Vermijd snelle vragen of vragen die naar een ja leiden. Als de persoon nee zegt maar jij een verandering hebt opgemerkt, deel die verandering dan met een zorgverlener in plaats van te discussiëren over of er pijn is.

Welke veranderingen zijn het waard om op te letten?

Let op veranderingen ten opzichte van de gewone gezichtsuitdrukking, beweging en routine van de persoon. Hij of zij kan grimassen, fronsen, huilen, kreunen, een lichaamsdeel ontzien, minder bewegen, anders slapen of de interesse in eten verliezen. Ook kan de persoon ongewoon stil, gefrustreerd of rusteloos worden.

Geen van deze signalen bewijst dat de persoon pijn heeft. Ze kunnen veel oorzaken hebben. Een verandering zoals het weigeren van een maaltijd kan met mondpijn te maken hebben, maar kan ook een andere verklaring hebben. Deel wat je ziet met een arts of verpleegkundige en laat hen de oorzaak beoordelen.

Hoe beschrijf ik wat ik heb opgemerkt?

Schrijf een paar feiten op die de verandering helpen verklaren. Noteer wat er gebeurde, wanneer het begon, hoe vaak je het ziet en wat er op dat moment gaande was. Bijvoorbeeld: vermeld of de persoon kreunt bij het opstaan, een vertrouwde activiteit vermijdt of minder eet dan gewoonlijk. Neem de eigen woorden of gebaren van de persoon op.

Vergelijk de verandering met het normale patroon van de persoon, niet met dat van iemand anders. Een stille persoon schreeuwt misschien niet als hij of zij pijn heeft; een ander uit ongemak juist door meer te bewegen of te praten. Vermijd het maken van een pijnscore of het aannemen dat een gedrag één oorzaak heeft. Het doel is de zorgverlener bruikbare waarnemingen te geven.

Als de persoon ermee instemt, deel de notities dan met het familielid, de verpleegkundige of de arts die bij de zorg betrokken is. Houd de informatie privé en deel alleen wat helpt om de persoon de juiste zorg te geven. Onze gids over een ziekenhuisbezoek bevat meer over het delen van communicatievoorkeuren met ziekenhuispersoneel.

Wat moet ik doen als ik denk dat de persoon pijn heeft?

Neem contact op met een zorgverlener en beschrijf wat er is veranderd. Pijn kan veel oorzaken hebben, waaronder oude blessures, artrose, tandproblemen, infecties, verstopping of druk door lang in dezelfde houding zitten. Een zorgverlener kan de gezondheid van de persoon controleren en beslissen welk onderzoek of welke behandeling past.

Begin geen pijnmedicatie, verander geen dosis en stop geen ander medicijn op basis van een website. Sommige medicijnen kunnen op elkaar inwerken of onveilig zijn voor een persoon met bepaalde gezondheidsproblemen. Volg het zorgplan van de persoon en vraag de voorschrijver of apotheker wanneer iets onduidelijk is.

Je kunt de druk ook direct verminderen terwijl je advies zoekt. Vraag wat prettiger zou zijn, laat de persoon rusten en dring niet aan op een beweging of activiteit die pijn doet. Overleg met een zorgverlener voordat je warmte, ijs, massage of een andere behandeling gebruikt als je niet zeker weet of dat veilig is.

Kan een verandering in gedrag een andere oorzaak hebben?

Ja. Pijn is een mogelijke oorzaak van onrust, maar veranderingen kunnen ook te maken hebben met vermoeidheid, een verwarrende omgeving, honger, een infectie, een bijwerking van medicijnen of een ander gezondheidsprobleem. Kijk naar wat er gebeurde voordat de verandering optrad en of het zich herhaalt, maar probeer de medische oorzaak niet zelf te achterhalen.

Als iemand plotseling verwarder is of heel anders dan gewoonlijk, vertel dat dan direct aan een zorgverlener. De NHS zegt dat plotselinge verwardheid direct medische hulp vraagt. Gebruik de plaatselijke hulpdiensten of de spoedeisende zorg waar je woont.

Als de verandering geleidelijk is of steeds terugkomt, maak dan een afspraak met de arts en neem je notities mee. De gids om een artsbezoek voor te bereiden bevat een eenvoudige manier om vragen op te schrijven en veranderingen te beschrijven.

Hoe kunnen helpers respectvol reageren?

Vertel de persoon wat je gaat doen voordat je helpt. Vraag toestemming voordat je hem of haar aanraakt of een kledingstuk verplaatst. Bied één kleine keuze aan, zoals nu rusten of ergens anders gaan zitten, en geef de tijd om te antwoorden. Als de persoon weigert, pauzeer dan en vraag een zorgverlener om een andere aanpak.

Vraag de persoon welke woorden of welke hulp hij of zij prettig vindt. Deel, met zijn of haar toestemming, nuttige informatie met andere vertrouwde helpers, zodat de persoon niet steeds hetzelfde moet uitleggen. Praat niet over de persoon alsof hij of zij er niet bij is.

Pijn is van buitenaf vaak moeilijk te zien. Vragen met aandacht, letten op veranderingen en professioneel advies inwinnen kan de persoon helpen om gehoord te worden, zonder een teken als diagnose te behandelen.