डिमेन्सिया भएको व्यक्तिमा दुखाइ पहिचान गर्ने

डिमेन्सिया भएका व्यक्तिले कारण स्पष्ट रूपमा बताउन नसके पनि दुखाइ महसुस गर्छन्। उनीहरूले फरक शब्द, इसारा वा व्यवहारमा परिवर्तन देखाएर केही गलत भएको जनाउन सक्छन्। हेरचाहकर्ताले यी परिवर्तन देख्न र साझा गर्न सक्छन्, तर एक्लै कारण निदान गर्नु हुँदैन।

Dementia Australia को दुखाइसम्बन्धी मार्गदर्शन ले सिधै सोध्न र दुखाइ लागेको शंका भएमा डाक्टरको मूल्याङ्कन लिन सुझाउँछ। Alzheimer’s Association ले पनि उल्लेख गर्छ कि शारीरिक असहजताले व्यवहार परिवर्तनमा योगदान गर्न सक्छ। यो मार्गदर्शन सामान्य जानकारी हो, दुखाइको मूल्याङ्कन वा उपचार योजना होइन।

डिमेन्सिया भएको व्यक्ति कुनै नबोली दुखाइ महसुस गर्न सक्छन्?

हो। व्यक्तिले शब्द भेट्टाउन नसक्दा पनि दुखाइ वास्तविक हुन्छ। शरीरको कुनै विशेष भागबारेको प्रश्न बुझ्न वा कहिले, कसरी दुखेको हो भनी बताउन उनीहरूलाई कठिन हुन सक्छ। चुप लाग्दा व्यक्ति आरामसँग छन् भनी नमान्नुहोस्।

शान्त समयमा उनीहरूले चिनेका शब्दमा सोध्नुहोस्। “दुखेको छ?” वा “यसले पीडा दिन्छ?” लामो व्याख्याभन्दा सजिलो हुन सक्छ। केहीले “दुखेको”, “असहज” वा “पीडा” भन्ने शब्द चिन्छन्। उत्तर दिन समय दिनुहोस् र परीक्षा नलिई, सच्याउने प्रयास नगरी त्यसलाई स्वीकार गर्नुहोस्।

एउटा सरल प्रश्न सोधेर रोक्नुहोस्। व्यक्तिले औँल्याउन, इसारा गर्न वा परिचित वाक्यांश प्रयोग गर्न सक्छन्, शरीरको भाग नाम लिन नसकेर। छिटोछिटो प्रश्न नगर्नुहोस्, वा “हो” भन्नतर्फ डोर्‍याउने प्रश्न नगर्नुहोस्। उनीहरूले “होइन” भने पनि तपाईंले परिवर्तन देख्नुभएको छ भने दुखाइ छ कि छैन भनी बहस गर्नुभन्दा स्वास्थ्यकर्मीसँग परिवर्तन साझा गर्नुहोस्।

कुन परिवर्तनमा ध्यान दिन लायक छ?

व्यक्तिको सामान्य अनुहार, चाल र दिनचर्याबाट भएका परिवर्तन हेर्नुहोस्। उनीहरूले अनुहार खुम्च्याउन, गुनासो गर्न, रुन, कराउन, शरीरको भाग जोगाउन, कम चल्न, फरक तरिकाले सुत्न वा खानामा रुचि गुमाउन सक्छन्। केही व्यक्ति असामान्य रूपमा चुप, निराश वा बेचैन पनि हुन सक्छन्।

यी संकेतमध्ये कुनैले पनि दुखाइ भएको प्रमाणित गर्दैन। यिनका धेरै कारण हुन सक्छन्। खाना अस्वीकार गर्नु मुखको दुखाइसँग सम्बन्धित हुन सक्छ, तर अर्को कारण पनि हुन सक्छ। तपाईंले देखेको कुरा डाक्टर वा नर्ससँग साझा गर्नुहोस् र कारणको मूल्याङ्कन उनीहरूलाई गर्न दिनुहोस्।

मैले देखेको कुरा कसरी वर्णन गर्ने?

परिवर्तन बुझाउन केही तथ्य लेख्नुहोस्। के भयो, कहिलेदेखि सुरु भयो, कति बारम्बार देखिन्छ र त्यस बेला के भइरहेको थियो नोट गर्नुहोस्। उदाहरणका लागि, उभिँदा व्यक्ति खुम्चिएको वा परिचित गतिविधि नगरेको वा सामान्यभन्दा कम खाएको भए लेख्नुहोस्। व्यक्तिले प्रयोग गर्ने शब्द वा इसारा पनि समावेश गर्नुहोस्।

परिवर्तनलाई अन्य व्यक्तिसँग होइन, त्यस व्यक्तिको सामान्य ढाँचासँग तुलना गर्नुहोस्। शान्त स्वभावको व्यक्ति दुखाइमा कराउँदैन; अर्कोले चाल वा बोलाइ बढाएर असहजता जनाउन सक्छ। दुखाइको अंक दिने वा व्यवहारको एउटै कारण तोक्ने काम नगर्नुहोस्। लक्ष्य स्वास्थ्य पेशेवरलाई उपयोगी अवलोकन दिनु हो।

व्यक्ति सहमत भए हेरचाहमा संलग्न परिवारका सदस्य, नर्स वा डाक्टरसँग नोट साझा गर्नुहोस्। जानकारी निजी राख्नुहोस् र व्यक्तिलाई उचित हेरचाह पाउन मद्दत गर्ने कुरा मात्र दिनुहोस्। अस्पतालका कर्मचारीसँग सञ्चार प्राथमिकता साझा गर्ने बारे थप जानकारीका लागि अस्पताल भ्रमण मार्गदर्शन हेर्नुहोस्।

व्यक्ति दुखाइमा हुन सक्छन् भन्ने लाग्यो भने के गर्ने?

स्वास्थ्यकर्मीसँग सम्पर्क गर्नुहोस् र के परिवर्तन भयो बताउनुहोस्। दुखाइका धेरै कारण हुन सक्छन्, जस्तै पुरानो चोट, गठिया, दाँतको समस्या, संक्रमण, कब्जियत वा एउटै स्थितिमा बस्दा दबाब। चिकित्सकले व्यक्तिको स्वास्थ्य जाँच गरेर कुन मूल्याङ्कन वा उपचार उपयुक्त छ निर्णय गर्न सक्छन्।

वेबसाइटको भरमा दुखाइको औषधि सुरु नगर्नुहोस्, मात्रा नफेर्नुहोस् वा अर्को औषधि नरोक्नुहोस्। केही औषधिले अन्तरक्रिया गर्न सक्छन् वा विशेष स्वास्थ्य अवस्थामा असुरक्षित हुन सक्छन्। व्यक्तिको हेरचाह योजना पालना गर्नुहोस् र कुनै कुरा अस्पष्ट भए प्रेस्क्राइबर वा फार्मासिस्टलाई सोध्नुहोस्।

सल्लाह लिँदै गर्दा तत्काल दबाब घटाउन सकिन्छ। आरामदायी लाग्ने कुरा सोध्नुहोस्, व्यक्तिलाई आराम गर्न दिनुहोस्, र दुखेको चाल वा गतिविधि जबरजस्ती नगर्नुहोस्। तातो सेक, बरफ, मालिस वा अन्य उपचार प्रयोग गर्नुअघि सुरक्षित हो कि होइन अनिश्चित भए स्वास्थ्य पेशेवरसँग जाँच गर्नुहोस्।

व्यवहार परिवर्तन अर्कै कारणले हुन सक्छ?

हो। दुखाइ तनावको एउटा सम्भावित कारण हो, तर परिवर्तन थकाइ, अपरिचित वातावरण, भोक, संक्रमण, औषधिको असर वा अर्को स्वास्थ्य समस्यासँग पनि सम्बन्धित हुन सक्छ। परिवर्तन अघि के भयो र यो दोहोरिन्छ कि हेर्नुहोस्, तर चिकित्सकीय कारण आफैँ पत्ता लगाउने प्रयास नगर्नुहोस्।

व्यक्ति अचानक भ्रमित वा सामान्यभन्दा धेरै फरक देखिए तुरुन्तै स्वास्थ्य पेशेवरलाई भन्नुहोस्। NHS ले अचानक भ्रमलाई तत्काल चिकित्सकीय सहायता चाहिने बताउँछ। तपाईंको क्षेत्रमा आपतकालीन सेवा वा अर्जेन्ट-केयर प्रक्रिया प्रयोग गर्नुहोस्।

परिवर्तन बिस्तारै भइरहेको वा बारम्बार फर्किरहेको छ भने डाक्टरसँग भेट तय गर्नुहोस् र आफ्ना नोट लिएर जानुहोस्। डाक्टरसँगको भेटको तयारी मार्गदर्शन मा प्रश्न र परिवर्तन वर्णन गर्ने सजिलो तरिका छ।

हेरचाहकर्ताहरूले सम्मानजनक तरिकाले कसरी प्रतिक्रिया दिने?

सहयोग गर्नुअघि व्यक्तिलाई के गर्दै हुनुहुन्छ भनी बताउनुहोस्। छुनुअघि वा लुगाको कुनै भाग मिलाउनुअघि अनुमति माग्नुहोस्। एउटा सानो विकल्प दिनुहोस्, जस्तै अहिले आराम गर्ने वा अर्को ठाउँमा बस्ने, र जवाफका लागि समय दिनुहोस्। उनीहरूले इन्कार गरे रोकेर स्वास्थ्य पेशेवरसँग अर्को तरिका सोध्नुहोस्।

व्यक्तिलाई कुन शब्द वा कस्तो सहयोग मन पर्छ भनी सोध्नुहोस्। उनीहरूको सहमतिमा, विश्वासिला अन्य सहयोगीसँग उपयोगी जानकारी साझा गर्नुहोस्, ताकि व्यक्तिले बारम्बार एउटै कुरा बुझाउनु नपरोस्। व्यक्तिलाई उपस्थित नभएको जस्तो गरी उनीहरूबारे नबोल्नुहोस्।

दुखाइ बाहिरबाट थाहा पाउन कठिन हुन सक्छ। बिस्तारै सोध्नु, परिवर्तन हेर्नु र पेशेवर सल्लाह लिनुले व्यक्तिको कुरा सुनिने बनाउन सक्छ, संकेतलाई निदानको रूपमा नलिई।