Αναγνώριση πόνου σε άτομο με άνοια

Τα άτομα που ζουν με άνοια νιώθουν πόνο, ακόμη κι όταν δεν μπορούν να τον εξηγήσουν καθαρά. Ένα άτομο μπορεί να χρησιμοποιεί διαφορετικές λέξεις, χειρονομίες ή αλλαγές στη συμπεριφορά για να δείξει ότι κάτι δεν πάει καλά. Ο φροντιστής μπορεί να προσέξει και να μοιραστεί αυτές τις αλλαγές, αλλά δεν πρέπει να διαγιγνώσκει μόνος την αιτία.

Οι οδηγίες της Dementia Australia για τον πόνο συνιστούν να ρωτάτε κατευθείαν και να ζητάτε εκτίμηση από γιατρό όταν υπάρχει υποψία πόνου. Η Alzheimer’s Association σημειώνει επίσης ότι η σωματική δυσφορία μπορεί να συμβάλλει σε αλλαγές στη συμπεριφορά. Αυτός ο οδηγός δίνει γενικές πληροφορίες και όχι εκτίμηση πόνου ή σχέδιο θεραπείας.

Μπορεί ένα άτομο με άνοια να νιώθει πόνο χωρίς να το λέει;

Ναι. Ο πόνος είναι πραγματικός ακόμη κι όταν το άτομο δεν βρίσκει τις λέξεις για αυτόν. Μπορεί να μην καταλαβαίνει μια ερώτηση για ένα συγκεκριμένο μέρος του σώματος ή να δυσκολεύεται να πει πότε και πώς πονά κάτι. Μην υποθέτετε ότι η σιωπή σημαίνει ότι το άτομο είναι άνετα.

Ρωτήστε σε μια ήρεμη στιγμή, με λέξεις που γνωρίζει. Το «πονάς;» ή το «σε πονάει εδώ;» μπορεί να είναι ευκολότερο από μια μακρά εξήγηση. Ορισμένοι αναγνωρίζουν το «πονάει», το «δεν είσαι άνετα» ή το «σε τσούζει». Δώστε χρόνο για απάντηση και δεχτείτε την χωρίς να το εξετάζετε ή να τη διορθώνετε.

Κάντε μία απλή ερώτηση και μετά περιμένετε. Το άτομο μπορεί να δείξει, να κάνει χειρονομία ή να χρησιμοποιήσει μια οικεία φράση αντί να ονομάσει ένα μέρος του σώματος. Αποφύγετε γρήγορες σειρές ερωτήσεων ή ερωτήσεις που το οδηγούν σε καταφατική απάντηση. Αν λέει όχι αλλά εσείς έχετε παρατηρήσει μια αλλαγή, μοιραστείτε την αλλαγή με επαγγελματία υγείας αντί να διαφωνείτε για το αν υπάρχει πόνος.

Ποιες αλλαγές αξίζει να προσέξω;

Προσέξτε αλλαγές σε σχέση με τη συνηθισμένη έκφραση, κίνηση και ρουτίνα του ατόμου. Μπορεί να κάνει γκριμάτσες, να συνοφρυώνεται, να κλαίει, να βογκά, να προστατεύει ένα μέρος του σώματος, να κινείται λιγότερο, να κοιμάται διαφορετικά ή να χάνει το ενδιαφέρον για το φαγητό. Μπορεί επίσης να γίνεται ασυνήθιστα σιωπηλό, εκνευρισμένο ή ανήσυχο.

Κανένα από αυτά τα σημάδια δεν αποδεικνύει ότι το άτομο πονά. Μπορεί να έχουν πολλές αιτίες. Μια αλλαγή, όπως η άρνηση ενός γεύματος, μπορεί να σχετίζεται με πόνο στο στόμα, αλλά μπορεί να έχει και άλλη εξήγηση. Μοιραστείτε όσα βλέπετε με γιατρό ή νοσηλευτή και αφήστε τους να εκτιμήσουν την αιτία.

Πώς μπορώ να περιγράψω όσα έχω παρατηρήσει;

Γράψτε μερικά στοιχεία που εξηγούν την αλλαγή. Σημειώστε τι συνέβη, πότε άρχισε, πόσο συχνά την βλέπετε και τι γινόταν εκείνη την ώρα. Για παράδειγμα, αναφέρετε αν το άτομο σκύβει όταν σηκώνεται, αποφεύγει μια οικεία δραστηριότητα ή τρώει λιγότερο από το συνηθισμένο. Συμπεριλάβετε τα λόγια ή τις χειρονομίες του ίδιου του ατόμου.

Συγκρίνετε την αλλαγή με το συνηθισμένο μοτίβο του ίδιου του ατόμου, όχι με κάποιον άλλον. Ένα ήσυχο άτομο μπορεί να μη φωνάζει όταν πονά· ένα άλλο μπορεί να εκφράζει τη δυσφορία του κινούμενο ή μιλώντας περισσότερο. Αποφύγετε να δίνετε βαθμό πόνου ή να αποφασίζετε ότι μια συμπεριφορά έχει μία αιτία. Στόχος είναι να δώσετε στον επαγγελματία υγείας χρήσιμες παρατηρήσεις.

Αν το άτομο συμφωνεί, μοιραστείτε τις σημειώσεις με το μέλος της οικογένειας, τη νοσηλεύτρια ή τον γιατρό που εμπλέκονται στη φροντίδα του. Κρατήστε τις πληροφορίες ιδιωτικές και μοιραστείτε μόνο όσα βοηθούν το άτομο να πάρει φροντίδα. Ο οδηγός μας για την επίσκεψη στο νοσοκομείο περιλαμβάνει περισσότερα για την κοινοποίηση των προτιμήσεων επικοινωνίας στο προσωπικό του νοσοκομείου.

Τι πρέπει να κάνω αν νομίζω ότι το άτομο μπορεί να πονά;

Επικοινωνήστε με επαγγελματία υγείας και περιγράψτε τι άλλαξε. Ο πόνος μπορεί να έχει πολλές αιτίες, όπως παλαιούς τραυματισμούς, αρθρίτιδα, οδοντικά προβλήματα, λοίμωξη, δυσκοιλιότητα ή πίεση από το κάθισμα στην ίδια θέση. Ένας κλινικός γιατρός μπορεί να ελέγξει την υγεία του ατόμου και να αποφασίσει ποια εκτίμηση ή θεραπεία ταιριάζει.

Μην ξεκινάτε φάρμακο για πόνο, μην αλλάζετε δόση και μην διακόπτετε άλλο φάρμακο με βάση μια ιστοσελίδα. Ορισμένα φάρμακα μπορεί να αλληλεπιδράσουν ή να είναι επικίνδυνα για άτομο με συγκεκριμένα προβλήματα υγείας. Ακολουθήστε το σχέδιο φροντίδας του ατόμου και ρωτήστε τον συνταγογράφο ή τον φαρμακοποιό όταν κάτι δεν είναι σαφές.

Μπορείτε επίσης να μειώσετε την άμεση πίεση όσο ζητάτε συμβουλή. Ρωτήστε τι θα ήταν πιο άνετο, αφήστε το άτομο να ξεκουραστεί και μην επιμένετε σε κίνηση ή δραστηριότητα που πονά. Συμβουλευτείτε επαγγελματία υγείας πριν χρησιμοποιήσετε θερμότητα, πάγο, μασάζ ή άλλη θεραπεία, αν δεν είστε βέβαιοι ότι είναι ασφαλής.

Μπορεί μια αλλαγή συμπεριφοράς να έχει άλλη αιτία;

Ναι. Ο πόνος είναι μία πιθανή αιτία δυσφορίας, αλλά οι αλλαγές μπορεί να σχετίζονται και με κόπωση, με ένα μπερδεμένο περιβάλλον, με πείνα, με λοίμωξη, με παρενέργειες φαρμάκου ή με άλλο πρόβλημα υγείας. Δείτε τι συνέβη πριν από την αλλαγή και αν επαναλαμβάνεται, αλλά μην προσπαθείτε να βρείτε μόνοι σας την ιατρική αιτία.

Αν το άτομο γίνει ξαφνικά πιο μπερδεμένο ή πολύ διαφορετικό από το συνηθισμένο, ενημερώστε αμέσως έναν επαγγελματία υγείας. Η NHS λέει ότι η ξαφνική σύγχυση χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια. Χρησιμοποιήστε τις τοπικές υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης ή τη διαδικασία επείγουσας φροντίδας στον τόπο σας.

Αν η αλλαγή είναι σταδιακή ή επανέρχεται, κλείστε ραντεβού με τον γιατρό και πάρτε τις σημειώσεις σας. Ο οδηγός για την προετοιμασία της επίσκεψης στον γιατρό έχει έναν απλό τρόπο να καταγράψετε ερωτήσεις και να περιγράψετε αλλαγές.

Πώς μπορούν οι βοηθοί να ανταποκριθούν με τρόπο σεβαστικό;

Πείτε στο άτομο τι κάνετε πριν το βοηθήσετε. Ζητήστε άδεια πριν το αγγίξετε ή μετακινήσετε ένα ρούχο. Προσφέρετε μία μικρή επιλογή, όπως να ξεκουραστεί τώρα ή να καθίσει σε άλλο σημείο, και δώστε χρόνο για απάντηση. Αν αρνηθεί, κάντε παύση και ζητήστε από επαγγελματία υγείας άλλη προσέγγιση.

Ρωτήστε το άτομο τι διατύπωση ή τι είδους βοήθεια προτιμά. Με τη συμφωνία του, μοιραστείτε χρήσιμες πληροφορίες με άλλους έμπιστους βοηθούς, ώστε να μη χρειάζεται να εξηγεί το ίδιο πράγμα επανειλημμένα. Μην μιλάτε για εκείνον σαν να μην είναι παρών.

Ο πόνος μπορεί να είναι δύσκολο να διαπιστωθεί από έξω. Το να ρωτάτε με τρυφερότητα, να προσέχετε τις αλλαγές και να ζητάτε επαγγελματική συμβουλή μπορεί να βοηθήσει το άτομο να ακουστεί, χωρίς να αντιμετωπίζετε ένα σημάδι ως διάγνωση.