स्मृतिभ्रंश असलेल्या व्यक्तीमधील वेदना ओळखणे

स्मृतिभ्रंश असलेल्या व्यक्तींनाही वेदना होतात, जरी त्या नीट सांगता आल्या नाहीत तरी. व्यक्ती वेगळे शब्द, हावभाव किंवा वागणुकीतील बदलाने काहीतरी ठीक नाही हे दाखवू शकते. काळजी घेणारी व्यक्ती ते बदल लक्षात घेऊन सांगू शकते, पण कारण एकट्याने ठरवू नये.

डिमेंशिया ऑस्ट्रेलियाचे वेदनेवरील मार्गदर्शन थेट विचारण्याची आणि वेदनेचा संशय असल्यास डॉक्टरांचे मूल्यांकन घेण्याची शिफारस करते. अल्झायमर असोसिएशन असेही नमूद करते की शारीरिक अस्वस्थता वागणुकीतील बदलांना कारणीभूत ठरू शकते. हे मार्गदर्शन सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे; ते वेदनेचे मूल्यांकन किंवा उपचार योजना नाही.

स्मृतिभ्रंश असलेली व्यक्ती न सांगता वेदना अनुभवू शकते का?

हो. व्यक्तीला वेदनेसाठी शब्द सापडत नसले तरी वेदना खरी असते. एखाद्या शरीराच्या भागाबद्दलचा प्रश्न तिला समजत नसेल, किंवा कधी आणि कशी वेदना होते हे सांगणे तिला अवघड असू शकते. शांतता म्हणजे व्यक्ती आरामात आहे, असे गृहीत धरू नका.

शांत क्षणी, व्यक्तीला माहीत असलेले शब्द वापरून विचारा. “तुला ठणका लागतोय का?” किंवा “हे दुखतंय का?” हे लांब स्पष्टीकरणापेक्षा सोपे वाटू शकते. काहींना “ठणका”, “अस्वस्थ” किंवा “दुखतंय” हे शब्द ओळखता येतात. त्यांना उत्तर देण्यास वेळ द्या, आणि त्यांचे उत्तर परीक्षा किंवा दुरुस्ती न करता स्वीकारा.

एकच साधा प्रश्न विचारा, मग थांबा. व्यक्ती बोट दाखवू शकते, हावभाव करू शकते, किंवा शरीराचा भाग न सांगता एखादा परिचित शब्द वापरू शकते. सलग प्रश्न विचारणे किंवा “हो” म्हणण्याकडे नेणारे प्रश्न टाळा. व्यक्ती “नाही” म्हणाली, पण तुम्हाला काही बदल दिसत असेल, तर त्या बदलाबद्दल आरोग्य तज्ज्ञांना सांगा; वेदना आहे की नाही यावरून वाद घालू नका.

कोणते बदल लक्षात घेण्यासारखे आहेत?

व्यक्तीच्या नेहमीच्या चेहऱ्यावरील भाव, हालचाल आणि दिनक्रमातील बदल पाहा. ती चेहरा आकसू शकते, कपाळाला आठ्या घालू शकते, रडू शकते, कण्हू शकते, शरीराचा एखादा भाग जपू शकते, कमी हालचाल करू शकते, वेगळ्या प्रकारे झोपू शकते, किंवा खाण्यात रस गमावू शकते. ती असामान्यपणे शांत, चिडचिडी किंवा अस्वस्थ होऊ शकते.

यापैकी कोणतीही गोष्ट वेदना असल्याचा पुरावा नसते. त्यांची अनेक कारणे असू शकतात. जेवण नाकारणे हे तोंडाच्या वेदनेशी संबंधित असू शकते, पण त्याचे दुसरे स्पष्टीकरणही असू शकते. तुम्हाला जे दिसते ते डॉक्टर किंवा नर्सला सांगा, आणि कारणाचे मूल्यांकन त्यांना करू द्या.

मी जे पाहिले ते कसे वर्णन करावे?

बदल स्पष्ट करण्यासाठी काही तथ्ये लिहून ठेवा. काय घडले, ते कधी सुरू झाले, किती वेळा दिसते, आणि त्या वेळी काय सुरू होते, हे नोंदवा. उदाहरणार्थ, व्यक्ती उभी राहताना कळवळते, एखादी परिचित क्रिया टाळते, किंवा नेहमीपेक्षा कमी खाते, हे लिहा. व्यक्तीचे स्वतःचे शब्द किंवा हावभावही नोंदवा.

बदलाची तुलना व्यक्तीच्या स्वतःच्या नेहमीच्या पद्धतीशी करा, दुसऱ्या कोणाशी नाही. शांत व्यक्ती वेदना झाल्यावर ओरडणार नाही; दुसरी व्यक्ती हालचाल किंवा बोलणे वाढवून अस्वस्थता दाखवू शकते. “वेदना स्कोअर” ठरवणे किंवा वागणुकीला एकच कारण देणे टाळा. उद्दिष्ट असे आहे की आरोग्य तज्ज्ञांना उपयुक्त निरीक्षणे मिळावीत.

व्यक्तीने संमती दिली तर नोंदी तिच्या काळजीत सहभागी कुटुंबीय, नर्स किंवा डॉक्टरांना द्या. माहिती खासगी ठेवा आणि व्यक्तीला योग्य काळजी मिळण्यास मदत होईल तेवढेच सांगा. रुग्णालय भेटीबाबतचे आमचे मार्गदर्शन रुग्णालयातील कर्मचाऱ्यांना संवादाच्या पसंती सांगण्याबाबत अधिक माहिती देते.

व्यक्तीला वेदना होत असतील असे वाटल्यास मी काय करावे?

आरोग्य तज्ज्ञांशी संपर्क साधा आणि काय बदलले ते सांगा. जुन्या दुखापती, संधिवात, दंत समस्या, संसर्ग, बद्धकोष्ठता किंवा एकाच स्थितीत बसल्यामुळे येणारा दाब, अशी अनेक कारणे वेदनेमागे असू शकतात. डॉक्टर व्यक्तीची तब्येत तपासून कोणते मूल्यांकन किंवा उपचार योग्य आहेत ते ठरवू शकतात.

वेबसाइटवरील माहिती पाहून वेदनाशामक औषध सुरू करू नका, डोस बदलू नका किंवा दुसरे औषध थांबवू नका. काही औषधे परस्परक्रिया करू शकतात किंवा काही आरोग्य स्थितींमध्ये असुरक्षित ठरू शकतात. व्यक्तीच्या काळजी योजनेचे पालन करा, आणि काही स्पष्ट नसेल तर प्रिस्क्राइबर किंवा फार्मासिस्टला विचारा.

सल्ला घेत असताना तात्काळ दाब कमी करण्यासाठी तुम्ही काहीही करू शकता. व्यक्तीला काय आरामदायी वाटेल ते विचारा, तिला विश्रांती द्या, आणि दुखणाऱ्या हालचालीसाठी आग्रह करू नका. उष्णता, बर्फ, मालिश किंवा इतर उपचार वापरण्यापूर्वी ते सुरक्षित आहे का हे आरोग्य तज्ज्ञांना विचारा.

वागणुकीतील बदल दुसऱ्या कारणाने असू शकतो का?

हो. वेदना अस्वस्थतेचे एक संभाव्य कारण असू शकते, पण बदल थकवा, गोंधळात टाकणारे वातावरण, भूक, संसर्ग, औषधांचा परिणाम किंवा इतर आरोग्य समस्येमुळेही होऊ शकतो. बदलापूर्वी काय घडले आणि ते पुन्हा होते का ते पाहा, पण वैद्यकीय कारण स्वतः शोधण्याचा प्रयत्न करू नका.

व्यक्ती अचानक जास्त गोंधळलेली किंवा नेहमीपेक्षा खूप वेगळी वाटली, तर ताबडतोब आरोग्य तज्ज्ञांना सांगा. NHS सांगते की अचानक गोंधळासाठी तात्काळ वैद्यकीय मदत हवी. तुमच्या भागातील आणीबाणी सेवा किंवा तातडीच्या उपचार प्रक्रियेचा वापर करा.

बदल हळूहळू होत असेल किंवा वारंवार परत येत असेल, तर डॉक्टरांची भेट ठरवा आणि तुमच्या नोंदी सोबत न्या. डॉक्टर भेटीच्या तयारीबाबतचे मार्गदर्शन प्रश्नांची यादी करण्याचा आणि बदल सांगण्याचा सोपा मार्ग देते.

मदतनीस आदरपूर्वक प्रतिसाद कसा देऊ शकतात?

मदत करण्यापूर्वी व्यक्तीला तुम्ही काय करणार आहात ते सांगा. तिला स्पर्श करण्यापूर्वी किंवा कपड्याचा एखादा भाग हलवण्यापूर्वी परवानगी घ्या. “आत्ता विश्रांती घ्यायची आहे का, की दुसरीकडे बसायचे आहे?” अशी एक छोटी निवड द्या, आणि उत्तरासाठी वेळ द्या. तिने नकार दिला, तर थांबा आणि आरोग्य तज्ज्ञांकडून दुसरा दृष्टिकोन विचारा.

व्यक्तीला कोणते शब्द किंवा कोणत्या प्रकारची मदत आवडते ते विचारा. तिच्या संमतीने उपयोगी माहिती इतर विश्वासू मदतनीसांशी शेअर करा, म्हणजे तिला तीच गोष्ट वारंवार समजावून सांगावी लागणार नाही. व्यक्ती समोर नसल्यासारखे तिच्याबद्दल बोलू नका.

बाहेरून वेदना ओळखणे कठीण असू शकते. हळूवारपणे विचारणे, बदलांकडे लक्ष देणे आणि व्यावसायिक सल्ला घेणे, यामुळे व्यक्तीचे म्हणणे ऐकले जाऊ शकते, आणि एका चिन्हाला निदान समजले जात नाही.