وقتی فردی که دمانس دارد خشمگین یا پرخاشگر می‌شود

خشم می‌تواند به فریاد، هل دادن یا کتک زدن تبدیل شود و این برای همهٔ اطرافیان ترسناک است. این رفتار ممکن است عمدی نباشد. این به معنای آن نیست که فرد قصد دارد به کسی آسیب بزند. ابتدا موقعیت را امن‌تر کنید، سپس دنبال این باشید که فرد چه نیازی دارد.

وقتی خشم به پرخاشگری تبدیل می‌شود چه کار کنم؟

کار را متوقف کنید، عقب بروید و یک جملهٔ کوتاه و آرام بگویید. انجمن آلزایمر آمریکا توصیه می‌کند روی احساس فرد تمرکز کنید، آهسته صحبت کنید و محرک‌ها را کم کنید. اگر در خطر فوری هستید یا کسی زخمی شده، به جای امن بروید و با خدمات اورژانس محلی تماس بگیرید.

• اگر می‌توانید، کار جاری را متوقف کنید. اگر حمام، لباس پوشیدن، یک دیدار یا کار دیگری فرد را ناراحت می‌کند، مکث کنید. اگر نیاز فوری ایمنی یا سلامتی نیست، این کار می‌تواند بعداً انجام شود.
• فضا بدهید. عقب بروید و برای هرکدام از شما راه خروجی باز بگذارید. فرد را محاصره، مسدود یا ناگهانی لمس نکنید.
• صدایتان را آرام و جمله‌ها را کوتاه نگه دارید. می‌توانید بگویید: «می‌بینم که ناراحتی. فضای کافی به تو می‌دهم.» تهدید نکنید، بحث نکنید و توضیح نخواهید.
• دیگران را دور کنید. کودک، بازدیدکننده یا کمک‌کننده می‌تواند به اتاق دیگری برود تا فرد آرام شود. صحبت یک نفر آرام ممکن است از چند نفری که همزمان کمک می‌کنند بهتر باشد.
• اگر خشونت فیزیکی رخ داد، ترک کنید. به جای امن بروید و از فرد دیگری کمک بخواهید. سعی نکنید فرد را مهار کنید.

انجمن آلزایمر بریتانیا توصیه می‌کند عقب بروید، از مهار یا لمس ناگهانی پرهیز کنید و اگر خشونت فیزیکی رخ داد برای کمک بروید. انجمن آلزایمر آمریکا هم توصیه می‌کند اجازه بگیرید، محرک‌ها را کم کنید و فرد را گوشه‌گیر یا مهار نکنید. اگر خطر فوری وجود دارد، شمارهٔ اورژانس محل زندگی‌تان را بگیرید؛ منتظر نمانید تا بحران خودبه‌خود بگذرد وقتی کسی ممکن است آسیب ببیند.

چه چیزهایی ممکن است به این رفتار کمک کرده باشند؟

ممکن است بیش از یک عامل دخیل باشد و یک عضو خانواده نمی‌تواند علت را تشخیص دهد. انجمن آلزایمر آمریکا ناراحتی جسمی، فشار محیطی و مشکلات ارتباطی را از عوامل احتمالی برمی‌شمارد.

به آنچه درست پیش از تغییر رخ داده فکر کنید:

• آیا فرد خسته، گرسنه، تشنه، بیش از حد گرم یا سرد، یا ناراحت بود؟
• آیا کار دشوار، عجولانه یا ناآشنا بود؟ آیا کسی پس از نشان دادن پریشانی توسط فرد، همچنان ادامه داد؟
• آیا صدای بلند، صحبت هم‌زمان چند نفر، شلوغی یا یک محیط ناآشنا وجود داشت؟
• آیا فرد در دیدن یا شنیدن آنچه اتفاق می‌افتد مشکل داشت؟
• آیا دارو، روال، مراقب یا وضعیت سلامتی اخیراً تغییر کرده بود؟

انجمن آلزایمر بریتانیا پیشنهاد می‌کند الگوها را ببینید و به این فکر کنید که موقعیت از دید خود فرد چگونه بوده است. این پرسش‌ها برای مشاهده هستند، نه شاهدی که نشان دهد یک عامل خاص علت بوده است. فرد را خودتان معاینه، مهار یا دارو نکنید.

چطور احتمال یک دورهٔ دیگر را کم کنم؟

از آنچه مشاهده کرده‌اید برای تنظیم تعامل بعدی استفاده کنید. این ممکن است کمک کند، اما نمی‌تواند تضمین کند که رفتار دوباره رخ نمی‌دهد. هر بار یک تغییر را امتحان کنید تا معلوم شود فرد راحت‌تر به نظر می‌رسد یا نه.

• زمان آرام‌تری انتخاب کنید. اگر کاری وقتی فرد خسته است اغلب بد پیش می‌رود، بپرسید آیا زمان دیگری بهتر است.
• محیط را آسان‌تر کنید. سروصدای پس‌زمینه را خاموش کنید، تعداد افراد داخل اتاق را کم کنید و پیش از شروع همهٔ چیزهای لازم را آماده کنید.
• یک مرحله را توضیح دهید و صبر کنید. از روبه‌رو نزدیک شوید، بگویید چه کاری می‌کنید، پیش از کمک اجازه بگیرید و به فرد وقت پاسخ بدهید.
• با نشانه‌های پریشانی متوقف شوید. امتناع، کنار کشیدن، چهرهٔ منقبض یا صدای بلندتر می‌تواند نشانه‌ای برای مکث باشد. تمام کردن کار را مهم‌تر از آسایش فرد ندانید.
• یک برنامهٔ ساده به اشتراک بگذارید. اگر چند نفر مراقبت می‌کنند، دربارهٔ نشانه‌هایی که یعنی «مکث کن»، یک عبارت آرام برای استفاده و اینکه در صورت تغییر الگو با چه کسی تماس بگیرند توافق کنید.

برای ایده‌های مخصوص هر کار، راهنماهای حمام کردن و پوشیدن لباس را ببینید. راهنمای نکات ارتباطی راه‌هایی برای صحبت و شنیدن بدون فشار اضافه را پوشش می‌دهد.

بعد از آرام شدن موقعیت چه کنم؟

اگر فرد می‌خواهد، اطمینان بدهید و به یک فعالیت آشنا و کم‌فشار برگردید. سرزنش، ملامت یا تنبیه نکنید. انجمن آلزایمر بریتانیا اشاره می‌کند که فرد ممکن است حتی پس از گذشتن رفتار هم ناراحت باشد، حتی اگر یادش نباشد چه اتفاقی افتاده.

اگر می‌خواهید الگویی را بفهمید، یک یادداشت کوتاه و خصوصی بنویسید: چه چیزی درست پیش از آن اتفاق افتاد، چه دیدید، چقدر طول کشید و چه چیزی کمک کرد. یادداشت را واقعی نگه دارید و در صورت مناسب بودن با تیم مراقبت فرد در میان بگذارید. بدون اجازه، فرد را ضبط نکنید یا جزئیات خصوصی را فاش نکنید.

اگر کاری اغلب به پریشانی منجر می‌شود، زمان یا روش آن را تغییر دهید یا از فرد مورد اعتماد دیگری کمک بخواهید. می‌توانید امتناع را بپذیرید و بعداً دوباره امتحان کنید. راهنمای ما دربارهٔ اینکه وقتی کسی نه می‌گوید چه کنیم راه‌های بیشتری برای مکث بدون فشار دارد.

کِی باید مشورت پزشکی بگیرم؟

دربارهٔ پرخاشگری تازه، ناگهانی، مکرر یا رو به وخامت با پزشک فرد تماس بگیرید. انجمن آلزایمر آمریکا توصیه می‌کند برای تغییر رفتار، به‌ویژه وقتی ناگهانی ظاهر شده، معاینهٔ پزشکی انجام شود. درد، بیماری، خواب، محیط و داروها ممکن است نیاز به بازبینی داشته باشند. یک متخصص بالینی می‌تواند وضعیت فرد را ارزیابی کند.

اگر فرد ناگهان گیج شد، آسیب دید یا به نظر می‌رسد به شدت بیمار است، کمک فوری پزشکی محلی بگیرید. اگر خودتان یا کس دیگری در خطر فوری هستید، با خدمات اورژانس محلی تماس بگیرید. منتظر نمانید تا یادداشت جمع کنید یا اول علت را پیدا کنید.

ایمنی شما هم اهمیت دارد. اگر دورهٔ پرخاشگری تکرار می‌شود یا احساس ترس می‌کنید، موضوع را به یکی از اعضای مورد اعتماد خانواده، متخصص بالینی یا خدمت حمایتی محلی دمانس بگویید. برنامه‌ای بخواهید که هم از فرد و هم از اطرافیانش محافظت کند. شما سزاوار کمک هستید؛ مدیریت تنهایی این وضعیت الزامی نیست.