ଡିମେନ୍ସିଆ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ରାଗିଗଲେ କିମ୍ବା ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ହେଲେ

ରାଗ ଚିତ୍କାର, ଧକ୍କା ବା ମାଡ଼ରେ ପରିଣତ ହୋଇପାରେ, ଏବଂ ସେଥିରେ ପାଖରେ ଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ହୋଇପାରେ। ଆଚରଣ ଜାଣିଶୁଣି ହୋଇନଥାଇପାରେ। ଏହା ପ୍ରମାଣ କରେ ନାହିଁ ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି କାହାକୁ ଆଘାତ ଦେବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି। ପ୍ରଥମେ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରନ୍ତୁ, ତାପରେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ କ’ଣ ଦରକାର ହୋଇପାରେ ତାହା ଖୋଜନ୍ତୁ।

ରାଗ ଆକ୍ରମଣରେ ପରିଣତ ହେଲେ ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?

କାମ ଅଟକାନ୍ତୁ, ପଛକୁ ଯାଆନ୍ତୁ ଏବଂ ଏକ ଶାନ୍ତ, ଛୋଟ ବାକ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ। Alzheimer’s Association ଯତ୍ନକାରୀମାନଙ୍କୁ ଅନୁଭୂତି ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା, ଧୀରେ କଥା ହେବା ଏବଂ ବିଘ୍ନ କମାଇବା ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ଦିଏ। ଆପଣ ତତ୍କାଳ ବିପଦରେ ଥିଲେ କିମ୍ବା କେହି ଆହତ ହେଲେ, ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଆନ୍ତୁ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ଜରୁରୀ ସେବାକୁ ଯୋଗାଯୋଗ କରନ୍ତୁ।

• ସମ୍ଭବ ହେଲେ ଯାହା ଘଟୁଛି ତାହା ଅଟକାନ୍ତୁ। ସ୍ନାନ, ପୋଷାକ ପିନ୍ଧା, ଭେଟ ବା ଅନ୍ୟ କାମ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ବିରକ୍ତ କରୁଥିଲେ ବିରତି ନିଅନ୍ତୁ। ତତ୍କାଳ ସୁରକ୍ଷା ବା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକତା ନଥିଲେ, ଏହା ପରେ ହୋଇପାରେ।
• ସ୍ଥାନ ଦିଅନ୍ତୁ। ପଛକୁ ଯାଆନ୍ତୁ ଏବଂ ଉଭୟଙ୍କ ପାଇଁ ବାହାରିବାର ସ୍ପଷ୍ଟ ରାସ୍ତା ରଖନ୍ତୁ। ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଘେରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଅବରୋଧ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ନିକଟକୁ ଆସନ୍ତୁ ନାହିଁ କିମ୍ବା ଅଚାନକ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
• ସ୍ୱର ନିମ୍ନ ଏବଂ ଶବ୍ଦ ସଂକ୍ଷେପ ରଖନ୍ତୁ। ଆପଣ ଏମିତି କହିପାରିବେ: “ମୁଁ ଦେଖୁଛି ତୁମେ ବିରକ୍ତ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଟିକେ ସ୍ଥାନ ଦେବି।” ତର୍କ, ଧମକ ବା ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଦାବି କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
• ଅନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଦୂରେଇ ଦିଅନ୍ତୁ। ବ୍ୟକ୍ତି ଶାନ୍ତ ହେବାବେଳେ ଜଣେ ପିଲା, ଅତିଥି ବା ସହାୟକ ଅନ୍ୟ କୋଠରୀକୁ ଯାଇପାରନ୍ତି। ଅନେକେ ଏକାଠି ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଅପେକ୍ଷା ଜଣେ ଶାନ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି କଥା ହେବା ସହଜ ହୋଇପାରେ।
• ଶାରୀରିକ ହିଂସା ଘଟିଲେ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତୁ। ନିରାପଦ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଆନ୍ତୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟ କାହାଠାରୁ ସାହାଯ୍ୟ ମାଗନ୍ତୁ। ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଜୋର କରି ଧରନ୍ତୁ ନାହିଁ।

Alzheimer’s Society ପରାମର୍ଶ ଦିଏ ଯେ ପଛକୁ ଯାଆନ୍ତୁ, ଜୋର କରି ଧରିବା ବା ହଠାତ୍ ସ୍ପର୍ଶରୁ ଦୂରେଇ ରୁହନ୍ତୁ, ଏବଂ ଶାରୀରିକ ହିଂସା ଘଟିଲେ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତୁ। Alzheimer’s Association ଆହୁରି ପରାମର୍ଶ ଦିଏ ଯେ ଅନୁମତି ମାଗନ୍ତୁ, ଉତ୍ତେଜନା କମାନ୍ତୁ ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଘେରନ୍ତୁ ବା ଜୋର କରି ଧରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ତତ୍କାଳ ବିପଦ ଥିଲେ ଆପଣଙ୍କ ସ୍ଥାନର ଜରୁରୀ ନମ୍ବର ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ; କେହି ଆହତ ହୋଇପାରନ୍ତି ବୋଲି ଚିନ୍ତା ଥିଲେ ଘଟଣା କମିବାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।

ଏହି ଆଚରଣର କାରଣ କ’ଣ ହୋଇପାରେ?

ଏକରୁ ଅଧିକ କାରଣ ଥାଇପାରେ, ଏବଂ ପରିବାର ସଦସ୍ୟ କାରଣ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। Alzheimer’s Association ଶାରୀରିକ ଅସୁବିଧା, ପରିବେଶଗତ ଚାପ ଏବଂ ଯୋଗାଯୋଗ ସମସ୍ୟାକୁ ସମ୍ଭାବ୍ୟ କାରଣ ଭାବରେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରେ।

ପରିବର୍ତ୍ତନ ପୂର୍ବରୁ କ’ଣ ଘଟିଥିଲା ତାହା ଭାବନ୍ତୁ:

• ବ୍ୟକ୍ତି କ୍ଳାନ୍ତ, ଭୋକିଲା, ତୃଷିତ, ଅତ୍ୟଧିକ ଗରମ ବା ଥଣ୍ଡା, କିମ୍ବା ଅସ୍ୱସ୍ଥି ଥିଲେ କି?
• କୌଣସି କାମ କଷ୍ଟଦାୟକ, ଦ୍ରୁତ ବା ଅପରିଚିତ ଥିଲା କି? ବ୍ୟକ୍ତି ବିଚଳିତ ଦେଖାଇବା ପରେ କେହି ଚଳାଇ ରଖିଥିଲେ କି?
• ଜୋର ଶବ୍ଦ, ଅନେକଙ୍କ ଏକାଠି କଥା, ଅଗୋଛ ବା ଅପରିଚିତ ସ୍ଥାନ ଥିଲା କି?
• ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଯାହା ଘଟୁଥିଲା ତାହା ଦେଖିବାରେ ବା ଶୁଣିବାରେ ଅସୁବିଧା ହେଉଥିଲା କି?
• ସମ୍ପ୍ରତି କୌଣସି ଔଷଧ, ଦୈନନ୍ଦିନ ନିୟମ, ଯତ୍ନକାରୀ ବା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅବସ୍ଥା ବଦଳିଛି କି?

Alzheimer’s Society ପାଟର୍ନ ଖୋଜିବା ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ପରିସ୍ଥିତି କେମିତି ଲାଗିଥିଲା ଭାବିବା ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ଦିଏ। ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ପାଇଁ ସୂଚନା, କୌଣସି ଗୋଟିଏ କାରଣ ଆଚରଣ ଘଟାଇଛି ବୋଲି ପ୍ରମାଣ ନୁହେଁ। ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ନିଜେ ପରୀକ୍ଷା, ଜୋର କରି ଧରିବା କିମ୍ବା ଔଷଧ ଦେବାର ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।

ପୁଣି ଘଟଣା ହେବାର ସମ୍ଭାବନା କିପରି କମାଇବି?

ଯାହା ଦେଖିଛନ୍ତି ତାହା ବ୍ୟବହାର କରି ପରବର୍ତ୍ତୀ ସାକ୍ଷାତକୁ ସଜାଡ଼ନ୍ତୁ। ଏହା ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଆଚରଣ ପୁଣି ନ ଘଟିବାର ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ଦେଇପାରିବ ନାହିଁ। ଗୋଟିଏ ସମୟରେ ଗୋଟିଏ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତୁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟକ୍ତି ଅଧିକ ଆରାମରେ ଅଛନ୍ତି କି ନାହିଁ ଜାଣିବା ସହଜ ହୁଏ।

• ଶାନ୍ତ ସମୟ ବାଛନ୍ତୁ। ବ୍ୟକ୍ତି କ୍ଳାନ୍ତ ଥିଲେ କାମ ପ୍ରାୟ ଖରାପ ହେଉଥିଲେ, ଅନ୍ୟ ସମୟ ଭଲ ହେବ କି ନାହିଁ ପଚାରନ୍ତୁ।
• ପରିବେଶ ସହଜ କରନ୍ତୁ। ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଶବ୍ଦ ବନ୍ଦ କରନ୍ତୁ, କୋଠରୀରେ ଲୋକ କମାନ୍ତୁ ଏବଂ ଆରମ୍ଭ ପୂର୍ବରୁ ଦରକାରୀ ସାମଗ୍ରୀ ଏକାଠି କରନ୍ତୁ।
• ଗୋଟିଏ ପଦକ୍ଷେପ କହି ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ସାମନାରୁ ଆସନ୍ତୁ, କ’ଣ କରୁଛନ୍ତି କହନ୍ତୁ, ସାହାଯ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ପଚାରନ୍ତୁ ଏବଂ ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ସମୟ ଦିଅନ୍ତୁ।
• ଚାପର ସଙ୍କେତରେ ଅଟକନ୍ତୁ। ମନା କରିବା, ଦୂରେଇ ଯିବା, ଟେନସ୍ ମୁହଁ ବା ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର ବିରତି ପାଇଁ ସଙ୍କେତ ହୋଇପାରେ। କାମ ସମାପ୍ତ କରିବାକୁ ଆରାମଠାରୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।
• ଏକ ସରଳ ଯୋଜନା ବାଣ୍ଟନ୍ତୁ। ଅନେକେ ଯତ୍ନ ନେଉଥିଲେ, “ଅଟକ” ସଙ୍କେତ, ବ୍ୟବହାର କରିବାର ଶାନ୍ତ ବାକ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ୟାଟର୍ନ ବଦଳିଲେ କାହାକୁ ଯୋଗାଯୋଗ କରିବେ ତାହା ସମ୍ମତ ହୁଅନ୍ତୁ।

ଗୋସଲ ଏବଂ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଧାରଣା ପାଇଁ ଆମର ସ୍ନାନ ଏବଂ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧା ମାର୍ଗଦର୍ଶିକା ଦେଖନ୍ତୁ। ଚାପ ବିନା କଥା ହେବା ଓ ଶୁଣିବାର ଉପାୟ ପାଇଁ ଯୋଗାଯୋଗ ପରାମର୍ଶ ଦେଖନ୍ତୁ।

ପରିସ୍ଥିତି ଶାନ୍ତ ହେବା ପରେ ମୁଁ କ’ଣ କରିପାରିବି?

ବ୍ୟକ୍ତି ଚାହିଁଲେ ଆଶ୍ୱାସନା ଦିଅନ୍ତୁ ଏବଂ ଏକ ପରିଚିତ, କମ ଦାବିର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ଫେରନ୍ତୁ। ଦୋଷ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଶାସନ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ କିମ୍ବା ଦଣ୍ଡ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। Alzheimer’s Society ଉଲ୍ଲେଖ କରେ ଯେ ଆଚରଣ ସରିଗଲେ ବି ବ୍ୟକ୍ତି ବିଚଳିତ ରହିପାରନ୍ତି, ଯଦିଓ ଘଟଣା କ’ଣ ଥିଲା ମନେ ନ ଥାଏ।

ଯଦି ଆପଣ ପାଟର୍ନ ବୁଝିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ପୂର୍ବରୁ କ’ଣ ଘଟିଲା, ଆପଣ କ’ଣ ଦେଖିଲେ, କେତେ ସମୟ ଚାଲିଲା ଏବଂ କ’ଣ ସାହାଯ୍ୟ କଲା ତାହାର ଏକ ଛୋଟ ଘରୋଇ ନୋଟ ରଖନ୍ତୁ। ନୋଟ ତଥ୍ୟଭିତ୍ତିକ ରଖନ୍ତୁ ଏବଂ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଯତ୍ନ ଦଳ ସହ ବାଣ୍ଟନ୍ତୁ। ଅନୁମତି ବିନା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ରେକର୍ଡିଂ କିମ୍ବା ଘରୋଇ ସୂଚନା ବାଣ୍ଟିବା ଏଡ଼ାନ୍ତୁ।

ଯଦି କାମ ପ୍ରାୟ ଦୁଃଖ ଆଣେ, ତେବେ ସମୟ ବା ପଦ୍ଧତି ବଦଳାନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଏକ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ କହନ୍ତୁ। ମନା କରିବାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ପରେ ପୁଣି ଚେଷ୍ଟା କରିପାରିବେ। ଚାପ ବିନା ବିରତି ନେବାର ଅଧିକ ଉପାୟ ପାଇଁ ମନା କଲେ କ’ଣ କରିବେ ମାର୍ଗଦର୍ଶିକା ଦେଖନ୍ତୁ।

କେବେ ଡାକ୍ତରୀ ପରାମର୍ଶ ନେବି?

ନୂଆ, ହଠାତ୍, ବାରମ୍ବାର କିମ୍ବା ବଢ଼ୁଥିବା ଆକ୍ରମଣ ବିଷୟରେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଡାକ୍ତରଙ୍କୁ ଜଣାନ୍ତୁ। Alzheimer’s Association ହଠାତ୍ ଦେଖାଦେଉଥିବା ଆଚରଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ଡାକ୍ତରୀ ଯାଞ୍ଚ ପରାମର୍ଶ ଦିଏ। ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଅସୁସ୍ଥତା, ନିଦ୍ରା, ପରିବେଶ ଏବଂ ଔଷଧ ସମସ୍ତ ଯାଞ୍ଚ ଦରକାର ହୋଇପାରେ। ଏକ ଚିକିତ୍ସକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପରିସ୍ଥିତି ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରିପାରିବେ।

ବ୍ୟକ୍ତି ହଠାତ୍ ଭ୍ରମିତ ହେଲେ, ଆହତ ହେଲେ ବା ଗୁରୁତର ଅସୁସ୍ଥ ଲାଗିଲେ ସ୍ଥାନୀୟ ଜରୁରୀ ଚିକିତ୍ସା ସାହାଯ୍ୟ ନିଅନ୍ତୁ। ଆପଣ ବା ଅନ୍ୟ କେହି ତତ୍କାଳ ବିପଦରେ ଥିଲେ, ସ୍ଥାନୀୟ ଜରୁରୀ ସେବାକୁ ଯୋଗାଯୋଗ କରନ୍ତୁ। କାରଣ ଖୋଜିବା କିମ୍ବା ନୋଟ ଏକାଠି କରିବା ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।

ଆପଣଙ୍କ ନିଜ ସୁରକ୍ଷା ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଘଟଣା ବାରମ୍ବାର ଘଟିଲେ କିମ୍ବା ଭୟ ଲାଗିଲେ, ଏକ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ପରିବାର ସଦସ୍ୟ, ଚିକିତ୍ସକ ବା ସ୍ଥାନୀୟ ଡିମେନ୍ସିଆ ସହାୟତା ସେବାକୁ କହନ୍ତୁ। ବ୍ୟକ୍ତି ଓ ଚାରିପାଖର ଲୋକ ଉଭୟଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖୁଥିବା ଯୋଜନା ମାଗନ୍ତୁ। ସାହାଯ୍ୟ ପାଇବାର ଅଧିକାର ଆପଣଙ୍କର ଅଛି; ଏକାକୀ ସମ୍ଭାଳିବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ।