Όταν άτομο με άνοια θυμώνει ή γίνεται επιθετικό

Ο θυμός μπορεί να εξελιχθεί σε φωνές, σπρωξίματα ή χτυπήματα, και αυτό μπορεί να τρομάξει όλους όσους βρίσκονται κοντά. Η συμπεριφορά μπορεί να μην είναι σκόπιμη. Δεν αποδεικνύει ότι το άτομο σκοπεύει να βλάψει κάποιον. Ξεκινήστε κάνοντας την κατάσταση ασφαλέστερη και μετά αναζητήστε τι μπορεί να χρειάζεται το άτομο.

Τι πρέπει να κάνω όταν ο θυμός γίνεται επιθετικότητα;

Σταματήστε τη δραστηριότητα, κάντε ένα βήμα πίσω και πείτε μια σύντομη, ήρεμη φράση. Η Alzheimer’s Association συνιστά στους φροντιστές να εστιάζουν στα συναισθήματα, να μιλούν αργά και να μειώνουν τους περισπασμούς. Αν κινδυνεύετε άμεσα ή κάποιος έχει τραυματιστεί, μετακινηθείτε σε ασφαλές μέρος και καλέστε τις τοπικές υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης.

• Σταματήστε ό,τι συμβαίνει, αν μπορείτε. Αν το λουτρό, το ντύσιμο, μια επίσκεψη ή άλλη δραστηριότητα φαίνεται να αναστατώνει το άτομο, κάντε παύση. Μπορεί να περιμένει, εκτός αν υπάρχει άμεση ανάγκη ασφάλειας ή υγείας.
• Δώστε χώρο. Κάντε ένα βήμα πίσω και κρατήστε έναν ελεύθερο δρόμο διαφυγής για τον καθένα. Μην σας περικυκλώνει, μην μπλοκάρετε, μην πλησιάζετε και μην αγγίζετε το άτομο απροειδοποίητα.
• Χαμηλώστε τη φωνή σας και κρατήστε τις λέξεις σύντομες. Μπορείτε να πείτε: «Βλέπω ότι είστε αναστατωμένος. Θα σας αφήσω λίγο χώρο.» Μην διαφωνείτε, μην απειλείτε και μην ζητάτε εξήγηση.
• Απομακρύνετε τους άλλους. Ένα παιδί, ένας επισκέπτης ή ένας βοηθός μπορεί να πάει σε άλλο δωμάτιο όσο το άτομο ηρεμεί. Ένα ήρεμο άτομο που μιλά μπορεί να είναι ευκολότερο από πολλούς που προσπαθούν να βοηθήσουν ταυτόχρονα.
• Φύγετε αν υπάρχει σωματική βία. Μεταβείτε σε ασφαλέστερο μέρος και ζητήστε βοήθεια από άλλον. Μην προσπαθείτε να περιορίσετε το άτομο.

Η Alzheimer’s Society συνιστά να κάνετε ένα βήμα πίσω, να αποφεύγετε τον περιορισμό ή την ξαφνική επαφή και να φεύγετε για να ζητήσετε βοήθεια αν υπάρχει σωματική βία. Η Alzheimer’s Association συνιστά επίσης να ζητάτε άδεια, να μειώνετε τα ερεθίσματα και να μην περικυκλώνετε ή περιορίζετε το άτομο. Χρησιμοποιήστε τον αριθμό έκτακτης ανάγκης της περιοχής σας όταν υπάρχει άμεσος κίνδυνος· μην περιμένετε να περάσει ένα επεισόδιο αν κάποιος μπορεί να τραυματιστεί.

Τι μπορεί να συμβάλλει στη συμπεριφορά;

Μπορεί να υπάρχουν περισσότεροι από ένας παράγοντες, και ένα μέλος της οικογένειας δεν μπορεί να διαγνώσει την αιτία. Η Alzheimer’s Association αναφέρει μεταξύ των πιθανών παραγόντων τη σωματική δυσφορία, το περιβαλλοντικό στρες και τα προβλήματα επικοινωνίας.

Σκεφτείτε τι συνέβη λίγο πριν από την αλλαγή:

• Ήταν το άτομο κουρασμένο, πεινασμένο, διψασμένο, πολύ ζεστό ή κρύο, ή αναστατωμένο σωματικά;
• Ήταν η δραστηριότητα δύσκολη, βιαστική ή άγνωστη; Συνέχισε κάποιος παρά τα σημάδια δυσφορίας του ατόμου;
• Υπήρχαν δυνατοί ήχοι, πολλοί άνθρωποι που μιλούσαν, χάος ή ένας άγνωστος χώρος;
• Δυσκολευόταν το άτομο να δει ή να ακούσει τι συνέβαινε;
• Άλλαξε πρόσφατα ένα φάρμακο, μια ρουτίνα, ο φροντιστής ή μια υγειονομική κατάσταση;

Η Alzheimer’s Society προτείνει να αναζητάτε μοτίβα και να σκέφτεστε πώς ένιωθε η κατάσταση από τη σκοπιά του ατόμου. Αυτές οι ερωτήσεις είναι βοηθήματα παρατήρησης, όχι απόδειξη ότι ένας παράγοντας προκάλεσε τη συμπεριφορά. Μην προσπαθήσετε να εξετάσετε, να περιορίσετε ή να χορηγήσετε φάρμακα στο άτομο μόνοι σας.

Πώς μειώνω την πιθανότητα ενός νέου επεισοδίου;

Χρησιμοποιήστε όσα παρατηρήσατε για να προσαρμόσετε την επόμενη αλληλεπίδραση. Αυτό μπορεί να βοηθήσει, αλλά δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι η συμπεριφορά δεν θα επαναληφθεί. Δοκιμάστε μία αλλαγή τη φορά, ώστε να είναι ευκολότερο να δείτε αν το άτομο φαίνεται πιο άνετο.

• Επιλέξτε πιο ήρεμη ώρα. Αν μια δραστηριότητα πηγαίνει συχνά άσχημα όταν το άτομο είναι κουρασμένο, ρωτήστε αν μια άλλη ώρα βολεύει καλύτερα.
• Κάντε το περιβάλλον πιο εύκολο. Σβήστε τον θόρυβο του παρασκηνίου, μειώστε τον αριθμό των ανθρώπων στο δωμάτιο και μαζέψτε ό,τι χρειάζεστε πριν ξεκινήσετε.
• Εξηγήστε ένα βήμα και περιμένετε. Πλησιάστε από μπροστά, πείτε τι κάνετε, ρωτήστε πριν βοηθήσετε και αφήστε χρόνο για απάντηση.
• Σταματήστε στα σημάδια δυσφορίας. Μια άρνηση, το τράβηγμα μακριά, ένα τεταμένο πρόσωπο ή μια πιο δυνατή φωνή μπορεί να είναι ένδειξη να κάνετε παύση. Μην θεωρείτε ότι η ολοκλήρωση της δραστηριότητας είναι πιο σημαντική από την άνεση.
• Μοιραστείτε ένα απλό σχέδιο. Αν αρκετοί άνθρωποι φροντίζουν το άτομο, συμφωνήστε ποια σημάδια σημαίνουν «σταματήστε», ποια ήρεμη φράση να χρησιμοποιείτε και ποιον να καλέσετε αν αλλάξει το μοτίβο.

Για ιδέες ανά δραστηριότητα, δείτε τους οδηγούς μας για λουτρό και ντύσιμο. Ο οδηγός για συμβουλές επικοινωνίας καλύπτει τρόπους να μιλάτε και να ακούτε χωρίς να προσθέτετε πίεση.

Τι μπορώ να κάνω αφού ηρεμήσει η κατάσταση;

Προσφέρετε καθησυχασμό και επιστρέψτε σε μια οικεία, χαμηλής απαίτησης δραστηριότητα αν το άτομο το θέλει. Μην επιπλήττετε, μην κατηγορείτε και μην τιμωρείτε. Η Alzheimer’s Society σημειώνει ότι το άτομο μπορεί να εξακολουθεί να νιώθει αναστατωμένο αφού περάσει η συμπεριφορά, ακόμη κι αν δεν θυμάται τι συνέβη.

Αν θέλετε να κατανοήσετε ένα μοτίβο, σημειώστε σύντομα και ιδιωτικά τι συνέβη αμέσως πριν, τι παρατηρήσατε, πόσο κράτησε και τι φάνηκε να βοηθά. Κρατήστε τη σημείωση πραγματολογική και μοιραστείτε την με την ομάδα φροντίδας του ατόμου όταν είναι κατάλληλο. Αποφύγετε την καταγραφή του ατόμου ή την κοινοποίηση ιδιωτικών στοιχείων χωρίς άδεια.

Αν μια δραστηριότητα οδηγεί συχνά σε δυσφορία, αλλάξτε τον χρόνο ή την προσέγγιση, ή ζητήστε από έναν άλλο έμπιστο άνθρωπο να βοηθήσει. Μπορείτε να δεχτείτε μια άρνηση και να δοκιμάσετε αργότερα. Ο οδηγός μας για τι να κάνετε όταν κάποιος λέει όχι προσφέρει περισσότερους τρόπους να κάνετε παύση χωρίς πίεση.

Πότε πρέπει να ζητήσω ιατρική συμβουλή;

Επικοινωνήστε με τον γιατρό του ατόμου για νέα, ξαφνική, επαναλαμβανόμενη ή επιδεινούμενη επιθετικότητα. Η Alzheimer’s Association συνιστά ιατρικό έλεγχο για αλλαγές συμπεριφοράς, ιδιαίτερα όταν εμφανίζονται ξαφνικά. Ο πόνος, η ασθένεια, ο ύπνος, το περιβάλλον και τα φάρμακα μπορεί όλα να χρειάζονται έλεγχο. Ένας κλινικός γιατρός μπορεί να αξιολογήσει την κατάσταση του ατόμου.

Ζητήστε τοπική επείγουσα ιατρική βοήθεια αν το άτομο μπερδευτεί ξαφνικά, τραυματιστεί ή φαίνεται σοβαρά άρρωστο. Αν εσείς ή κάποιος άλλος βρίσκεστε σε άμεσο κίνδυνο, καλέστε τις τοπικές υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Μην περιμένετε να συλλέξετε σημειώσεις ή να βρείτε την αιτία πριν ζητήσετε βοήθεια.

Η δική σας ασφάλεια έχει επίσης σημασία. Πείτε σε ένα έμπιστο μέλος της οικογένειας, σε κλινικό γιατρό ή σε μια τοπική υπηρεσία στήριξης για την άνοια αν τα επεισόδια συνεχίζονται ή αν νιώθετε φόβο. Ζητήστε ένα σχέδιο που προστατεύει και το άτομο και τους ανθρώπους γύρω του. Αξίζετε βοήθεια· δεν είναι υποχρέωση να τα διαχειρίζεστε όλα μόνοι σας.