Tokanga

Taimi Kai Faingofua ange ki ha Tokotaha ʻoku ʻi ai ʻa e Dementia

Kuo fakalelei Lau ʻi he miniti 7Ko e tohi ʻa e kulupu ʻo Golden Moments · Ko e founga ʻo hotau tohi

Ko e tali nounou

Ko e taimi kai melino ʻe lava ke kamata ʻaki ʻa e meʻakai ʻoku ʻiloa, ha potu longolongo, ha maama lelei mo ha taimi ke kai ai. Foaki ha ngaahi filifili faingofua, tokoni ki he founga kai ʻa e tokotaha, pea fehuʻi ki ha kau faʻu moʻui ʻo e ngaahi palopalema foʻou ʻo e ngutu, ʻo e tō-kai pe ʻo e fakamamafa.

  • Fakaʻiiki ʻa e longoa mo e ngaahi meʻa lahi ʻi he laumata ke faingofua ange ai ke muimui ʻi he kai.
  • Foaki ʻa e ngaahi meʻakai ʻoku ʻiloa ʻi ha ngaahi vahe iiki, pea ʻoange ha taimi lahi.
  • Tokoni ki he founga kai ʻoku ʻi he tokotaha pea ʻoku melino ai, ʻo ʻikai ko e fakatonutonu pe fakavave.
  • Fehuʻi ki ha kau faʻu moʻui ki he ngaahi palopalema foʻou ʻo e tō-kai, ʻo e ngutu-kai, ʻo e fie-kai pe ʻo e mamafa.
ʻI he peesi ni (6 ngaahi vahe)
  1. Ko e hā ʻa e founga ke hoko ai ʻa e kai ko ha taimi fakataha ʻo ʻikai ha mamafa?
  2. Ko e hā ʻa e founga ke faingofua ange ai ʻa e laumata ki he tokotaha?
  3. Ko e hā ʻoku totonu ke u foaki?
  4. Ko e hā ʻa e founga ke tokoni ai ki he tuʻu-ʻaʻana ʻa e tokotaha?
  5. Ko e hā ʻa e founga kapau ʻoku faingataʻa ai ʻa e taimi kai?
  6. ʻE totonu nai ke kai ʻa e meʻakai ʻi he laumata ʻi he taimi kotoa?

ʻE faingataʻa ange ke muimui ʻi he kai ʻi ha potu longoa, ha laumata ʻoku fakatoloi, pe ha ngaahi filifili lahi ʻi he taimi tatau. ʻE lava ke tokoni ʻa e ngaahi liliu iiki ʻi he setingi mo e vave ke faingofua ange ai ke kau ʻa e tokotaha ʻoku ʻi ai ʻa e dementia. Kamataʻaki ʻi he ngaahi anga mo e filifili ʻa e tokotaha, pea tauhi ʻa e meʻa ʻoku ngāue lelei.

ʻOku fokotuʻu ʻe he tohi ʻa e Alzheimer’s Association ki he meʻakai mo e kai mo e fakatotonu ʻa Dementia Australia ki he taimi kai ʻa e setingi melino, meʻakai ʻoku ʻiloa mo ha taimi lahi. ʻOku fakamatala ʻa e tohi ni ki he feituʻu kai mo e tokoni ʻi he ʻaho ʻaho. ʻOku ʻikai ko ha palani ʻo e kai-meʻakai pe ko ha fakamaau ki he ngutu-kai.

Ko e hā ʻa e founga ke hoko ai ʻa e kai ko ha taimi fakataha ʻo ʻikai ha mamafa?

Kapau ʻoku fiemālie ʻa e tokotaha ki he kau fakataha, nofo ʻo kai mo ia. Tauhi ʻa e talanoa faingofua pea tuku ke ne tokanga ki he kai ʻi he taimi ʻoku ne fie ai. ʻOua ʻe fakatonutonu hono founga ʻo e fakaʻaongaʻi ʻo e meʻa-tutu pe fehuʻi ʻoku fakafeʻaʻaki ai ʻa e kai ko ha sivi. Kapau ʻoku longoa pe mamafa ʻa e laumata, fakasiʻisiʻi ʻa e kakai pe fetuʻutaki ki ha potu longolongo ange.

Kapau kuo mamahi ʻa e kuki, ko ha meʻakai kuo teuteu pe tokoni ki ha vahe ʻo e ngāue ʻe lava ke faingofua ange ai ʻa e taimi kai. ʻOku fokotuʻu ʻe Dementia Australia ʻa e meʻakai ʻoku ʻomi ki he fale pe kuo teuteu ko ha ngaahi filifili kapau ʻoku fiemaʻu. Fehuʻi ki he ngaahi meʻakai ʻoku ʻofa ai ʻa e tokotaha mo e founga tokoni ʻoku ne loto ki ai; ʻoku totonu pe ke tuku ʻa e faingofua ke ʻi ai ʻa e feinga ki he mahuʻinga ʻa e tokotaha.

Ko e hā ʻa e founga ke faingofua ange ai ʻa e laumata ki he tokotaha?

Fakafaingofua ʻa e kai ke hangē ʻoku faingofua ia, ʻi mui ai ʻi he liliu ʻo e meʻa ʻoku foaki.

  • Fakaʻiiki ʻa e longoa. Tāpuni ʻa e telefisoni pea fakaʻiiki ʻa e ngaahi longoa ʻe taha ki he tahi. Nofoʻi ʻa e tokotaha mamaʻo mei he ʻalu ʻo e kiteni kapau ʻe tokoni ia ke ne tokanga.
  • Hikihiki ʻa e ngaahi meʻa kehe. Tuku pe ʻa e ngaahi meʻa-tutu mo e ngaahi meʻa-tō ʻoku fiema’u ʻe he tokotaha. Hikihiki ʻa e ngaahi maile, ngaahi mohuʻa pe meʻa kehe ʻoku lava ke fakatoloi pe hange ko e meʻakai.
  • Fakaʻaongaʻi ʻa e lanu ʻoku mahino ʻi he kehe. Ko e pleti halaila ʻoku kehe mei he laumata pe ko e kiʻi ʻakau ʻe lava ke faingofua ange ai ke sio ki he meʻakai. ʻOua ʻe fakaʻaongaʻi ʻa e ngaahi mahaʻi ʻoku fakatoloi ʻi he pleti pe ʻi he kiʻi mata.
  • Vakai ki he maama mo e vevela. Fakapapau ʻoku lava ke sio ʻa e tokotaha ki he pleti, pea sivi ʻa e meʻakai mo e inu ki muʻa ʻi he foaki ke ʻoua ʻe mafana lahi.
  • Tauhi ʻa e founga ʻo e kai ʻoku ʻiloa. Kapau ʻoku melino ha feituʻu, ha taimi pe ha founga ʻo e laumata, feinga ke tauhi ia ʻi he taimi tatau. Liliu pe ʻa e meʻa ʻoku ʻi ai ʻa e palopalema.

Ko e hā ʻoku totonu ke u foaki?

Kamata ʻaki ʻa e meʻakai ʻoku ʻiloa mo ʻofa ai ʻa e tokotaha. Foaki ha koesi ʻe taha ʻi he taimi, pe ha filifili ʻe ua ʻo e meʻa ʻoku ʻiloa, ka ʻikai ha pleti kakato ʻo e ngaahi meʻakai kehekehe. ʻE lava ke foaki toe ʻa e ngaahi vahe iiki kapau ʻoku fie ai ʻa e tokotaha.

ʻOku lava ke liliu ʻa e ngaahi mahuʻinga. Kapau ʻoku ʻikai talia ha meʻakai ʻoku ʻofa ai, ʻoua ʻe fekeʻikeʻi pe fakamālohi. Foaki ha filifili ʻe taha ʻoku ʻiloa, tuku ke malolo ʻa e tokotaha, pe feinga toe ʻi ha taimi kehe. ʻE ʻikai ke fiema’u ke muimui ʻi ha taimi kai fakalelei kapau ʻoku mafatukituki pe ʻoku ʻi ai ʻa e loto-mamafa ʻa e tokotaha; tauhi ʻa e taimi kai tuʻumaʻu kapau ʻoku ngāue ia, pea fetuʻutaki ʻa e palani ki he ngaahi fiemaʻu ʻo e tokotaha.

Kapau kuo faingataʻa ʻa e kuki, ʻe lava ke tokoni ʻa e mēmipa ʻo e fāmili ʻi he teuteu ʻi he taimi ʻoku kau ai ʻa e tokotaha ʻi ha ngāue ʻoku haohaoa mo ʻofa ai ʻaʻane. Ko e tohi ʻo e ngaahi ngāue ʻi he fale ʻoku ʻi ai ʻa e ngaahi founga ke fetuʻutaki ai ʻa e ngaahi ngāue ʻi he kiteni ʻo ʻikai ha sivi.

Ko e hā ʻa e founga ke tokoni ai ki he tuʻu-ʻaʻana ʻa e tokotaha?

Fakaʻatā ʻa e tokotaha ke kai ʻi he founga ʻoku melino pea haohaoa maʻana. ʻE lava ke fie ʻa e ipu, sipuni, meʻakai ʻoku ʻai ʻaki ʻa e nima pe vahe iiki. ʻOua ʻe vave ke fakatonutonu ʻa e ʻasi pe fakahoko ʻa e ngāue ʻoku ʻi ai ʻene malava. Foaki ʻa e tokoni kapau ʻoku fie ai pe fiemaʻu, pea ʻoange ha taimi lahi ki he kai.

Ko e kai fakataha ʻe lava ke hoko ai ʻa e kai ko ha taimi fakafeʻiloaki, kapau ʻoku fiemālie ʻa e tokotaha ki he kau fakataha. Nofo ofi, tauhi ʻa e talanoa faingofua, pea tuku ke ne tokanga ki he kai ʻi he taimi ʻoku ne fie ai. ʻOua ʻe fehuʻi ʻoku fakatupu ʻa e fakakaukau ki he manatu, pe ko e ngaahi lea ki he meʻa ʻoku ne kai ai. Kapau ʻoku ne ʻuʻuʻu, fakaʻatā ke ne fuʻu taimi pea fehuʻi ʻa e loto ke ne toe kai.

Ko e hā ʻa e founga kapau ʻoku faingataʻa ai ʻa e taimi kai?

Ngaʻunu pea sivi ʻa e ʻuhinga ʻo e faingataʻa. ʻE lava ke hoko ʻa e potu ko e longoa, ʻoku ʻikai ke ʻiloa ʻa e meʻakai, pe ʻoku fie ʻa e tokotaha ke ʻalu ki he falemahaki, malolo pe liliu ʻene tuʻunga. Feinga ki ha liliu ʻe taha ʻi he taimi tatau, hangē ko e hikihiki ʻo e laumata, foaki ʻa e vai, pe fetuʻutaki ki ha potu longolongo ange. Kapau ʻoku mamahi ʻa e tokotaha, tuku ʻo toe feinga ʻi ha taimi kehe ʻi he ʻikai ke fakamālohi ke ne fakaʻosi.

Kapau ʻoku tuʻo lahi ʻa e tokotaha ʻi he kai, ʻoku ʻi ai ʻa e mamahi, ʻoku faingataʻa ʻene ngutu pe nima, pe ʻoku liliu ʻa e fie-kai pe ʻa e mamafa, tohi ʻa e ngaahi meʻa ʻoku ke mamata ki ai pea talanoa mo e fakafoki pe ko e kau faʻu ʻo e kai. Ko e ʻuʻuʻu ʻi he tō-kai pe ʻi he inu, fakaʻatu ia ki ha kau faʻu moʻui pe ki he kau faʻu ʻo e kai ke nau fakatotonu. ʻOua ʻe liliu ʻa e tuʻunga ʻo e meʻakai, fakamafatu ʻa e inu pe feinga ki ha founga fafanga ʻi he ngaahi tohi lisi lahi.

ʻOku ʻikai ko e kai ʻe taha kuo tuku ʻoku fakamatala ki he ʻuhinga ʻo e tokotaha kuo ʻosi. Vakai ki ha mahino ʻi he ngaahi kai kehekehe: ʻe lava ʻa e meʻakai, taimi, leʻo, pe nofo ʻi he laumata ke faingataʻa ai ʻa e ngāue. Kapau ʻoku faingataʻa ʻa e meʻakai ʻoku ʻofa ai ʻa e tokotaha, sivi pe ʻoku ʻi ai ʻa e mamahi pe mamahi ʻi he nifo pea fehuʻi ki ha kau faʻu moʻui ʻi he ʻikai ke fakaʻuhinga ko e tokotaha ʻoku ʻi ai ʻa e fakamamahi pē.

Ko e fehuʻi fekau’aki mo e moʻui pe ko ha kai makehe, fehuʻi ki he kau faʻu moʻui ʻa e tokotaha. ʻOua ʻe kamata ha kai ʻoku fakatoloi pe liliu ha vaiʻa ke liliu ai ʻa e fie-kai ʻi he ʻikai ha fakatotonu. Ko e tohi ʻo e kai ki he moʻui-ʻatamai ʻoku talanoa ai ki he fakatotoloʻi ʻo e kai mo e faingamālie ʻo e dementia; ʻoku vahe ia mei he tohi ni ʻo e taimi kai ʻi he ʻaho ʻaho.

ʻE totonu nai ke kai ʻa e meʻakai ʻi he laumata ʻi he taimi kotoa?

ʻIkai. Kapau ʻoku faingataʻa pe ʻoku fakaʻalu ʻa e nofo ki he laumata, ʻe lava ke lelei ange ha potu kehe ʻoku melino, ʻi he ʻikai ke fakatupu ʻa e fakamamahi ʻi he kai. Ko e kai iiki, ko ha kai-kiʻi pe ko ha fakamalolo ʻe lava ke lelei ange ʻi he feinga ke fakaʻosi ha kai kakato ʻi he taimi ʻoku fakatoloi ai.

Kapau kuo faingataʻa ʻa e kai ʻi he ngaahi ʻaho, pe ʻoku ke ongo mamafa ki he meʻakai, vai pe ngutu, fetuʻutaki ki ha kau faʻu moʻui. Kumi ʻa e tokoni fakavave ki he ʻuʻuʻu ʻo e kai-meʻakai ʻi he tō-kai pe ʻi he ʻuʻuʻu ʻo e tokotaha.

Ngaahi fehuʻi ʻoku faʻa hā

Ko e hā ʻoku ou lava ai ke fakafaingofua ʻa e kai ke faingofua ange ke muimui ai?

Feinga ki ha potu longolongo mo ha maama lelei, ha laumata faingofua mo ha koesi ʻe taha ʻi he taimi tatau. Foaki ʻa e meʻakai ʻoku ʻiloa ʻi ha vahe iiki, pea ʻoange ki he tokotaha ha taimi ke kamata mo fakaʻosi ai.

Ko e hā ʻoku totonu ai ke u fakaʻai ke ne ngaue ʻaki ʻa e kutu?

ʻIkai. Kapau ʻe lava ke kai haohaoa ʻaki hono nima ʻa e meʻakai pea ʻoku ne fie ai, ke ne fai pehē. Ko e ipu, meʻa-tutu kehe pe vahe iiki ʻe lava foki ke faingofua ai ʻa e kai.

Kapau ʻoku ne tuku ʻa e kai pe inu?

Fakamālōlō kiʻi taimi pea sivi pe ʻoku ʻi ai ha faingataʻa, ʻoku haʻisia pe ʻoku ʻikai ke ne nofo ʻi he taimi tatau. Ko ha liliu foʻou pe ʻoku hokohoko ʻi he kai pe inu ʻe totonu ke talanoa ki ha kau faʻu moʻui pe ki he tokotaha ʻoku ʻi ai ʻa e ngaahi fiemaʻu ʻo e moʻui.

Kapau ʻoku ne ʻuʻuʻu pe faingataʻa ke gutu?

Tuku ʻa e kai pea fetuʻutaki ki ha kau faʻu moʻui ke kumi ʻa e fakatotonu. ʻOua ʻe liliu ʻa e tuʻunga ʻo e meʻakai pe fakamafatu ʻa e inu, pe feinga ki ha founga ke gutu ʻoku ʻikai ha tataki mei he kau faʻu ʻoku ʻiloa. Kumi ʻa e tokoni fakavave ʻi he ʻuhinga ʻo e ʻuʻuʻu ʻi he tuʻunga ʻo e fakafaʻa.

Ngaahi mataʻitohi

ʻOku mau fehokotaki ki he ngaahi kautaha mo e ngaahi ako ʻoku tukuhau ki ai ʻa e peesi ni. Naʻe siviʻi ʻa e tuʻunga kotoa ʻi he taimi naʻe fakalelei ai ʻa e peesi.

  1. Food and Eating · Alzheimer's Association
  2. Eating and dementia · Dementia Australia

Ko e loto ki ha keimi fiemālie?

Ngaahi foto lalahi, ʻikai ha taimi, ʻikai ha sikoa mo ʻikai ha me'a ke tuʻu ai. Keimi fakataha ʻi ho polotaʻi.

ʻAve ʻa e ngaahi keimi ni ʻiate koe

Ko e polokalama ʻatā ʻa Golden Moments ki he iPhone, iPad mo e Android: ngaahi ʻata foto lalahi, ngaahi keimi mo ho ngaahi foto fāmili, mo e ngaahi pēkiʻi foto ʻe ngāue ʻo ʻikai ha Wi‑Fi. ʻIkai ha ʻakaunti, ʻikai ha ngaahi tā fakalaka, taimi pe sikoa.