Awo kəla-kəla am kura dementia-a kərma dəganadə ro

Awo kəla-a cidawa-a so am dementia-a kərma dəganadə ro dalil fal cizayin kuru hangalnzadəga kalma ngəla lan bayənzayinro yitə, kalma matə bərniro wajip gəni. Alzheimer’s Association ye bayanzəna awo sura ye kənjo cida tammatawuna-a nadi-a kuru hangalnzadəga bayənzayin, kam kendoye so-a kam dementia-a kərma dəganadə so-a ro. Nadi kura də awo dəga am kura-a, gana-a, kuru kərtəgə bawo ro gənatə. Shafi adə awo cidawu fallan fallan, futu dawartə, kuru futu hal də faltin ro fasartə yitə.

Awo sura ye am kura-a, tada gənatənyi?

Awo sura am kura-a də karewa jili, batun am kura-a, kuru manazə martawa lan faidatin. Alzheimer’s Association ye shawari cin awo dəga am kura-abe səviya lan gənatəro kuru awo martawa cizayi biya tada-ye gənatənyi ro gənatəro.

Kam dəye raayinzadəga kuru awo ngəla kərzəna dəga taktə. Kam lita cida ngəla kərzəna so lita diwal lan cidazə ngəlaro kərzəyin. Injiniya ritiradə karewa kura-a awo maket cidawube lan cidazə raayin. Maləm ritiradə kat cidazə ngəlaro kərzəyin.

Niyayi nadi cidazənama dəro hangal yituwu, awo dəa tammatawunaro gəni?

Dalil də loktu faltə rokko dəga nadiro. Shawari Alzheimer’s Association ye awo faton cidawu ro bayanzəna, awo cidazənama dəro hangal yite, tamma dəro gəni. Sura „rəngin bu bas“ so sura ma. Kolzə foto yakkə-a so kolzə ma.

Association ye kuruma bayanzəna sura cidawu ngəla so cidanza də faltin ro hangalnzadəga tuwandiyi, amma kam bərniro surajin ma so dalil bərin hangalnzadəga bayənzayinro fandiyi. Kam də burwon sura cidawu ngəla soya, karewa gade shi ngəlaro nozəna lan gade faidatə, nəmngəla cidanadəga biskero gənatənyi, biskero gənatə.

Awo kəla-a cidawa-a so jarapta raktə

Awo sammaro futu gana ro gənatəro dalil də mbeji.

1. Launin rəngin faltə. Warak launin rəngin kura dəga nji lan de, kam dəga bürus kura lan rəngin dəa kolzəro kolne. Rəngin də kəlanzadən tarzəyin, adəye jawawu battin bawo. Gana ro: rəngin indi bas yite, biya warak bəlilin lan nji rəngin za, alama nji ye fəlejin.
2. Foto jarida lan kolzə. Burwon jarida kulo-a, dəgə-a, moto-a, bəlata-a, biya awo ngəla kərzəna-a so lan foto kartə da. Foto kartəna dəga katǝlin lan kəljinro kolne. Gana ro: foto kartəna dewu-a kəljin gana-a yite, kuru kəljin dəga rokko sadə.
3. Fure dabbartə. Alzheimer’s Foundation of America ye fure kartəna-a kəli-a dabbartə loktu-a kəla gana ro shawari cin. Tasa kuruwu, nduli ngəla, kuru kəngal burwon kartəna lan faidatə. Gana ro: fure gana kofi gana lan yaktə, fal fal.
4. Kat fure ngurutabe. Fure dəga kitab dawun həftə fal ro ngurutə, ngawon katǝlin kədin lan kəljin. Gana ro: nyi kəljin dəa yakkəmin, shi fure dəa zakkərjin.
5. Shafi rəngin za am kura-a. Shafi layi tagaata-a batun jili-a so kərne. Andeye shafi rəngin za chapta raktə biya tablɛt lan rəngin kərnəm na fal ro rəngin za raktə. Gana ro: na kura kura, rəngin gana, alama kura.
6. Lulu biya lita ləbləba. Lulu kanadi ye ngawojin biya lita ləbləba so ritə, fasartə. Kəli lulu lan zakkə alama gana yitə. Gana ro: ritə-a gilgaltə-a bas cidazə də awo cidawu tammatə. Kam də lulu dəa cinzaro gənatənyi ro hangal yite.
7. Kat cidazə. Alzheimer’s Association ye bayanzəna cidawu jili ro yitəro: „Sawa ro kat kəndo ngəla matəbe zuyinyen. Səmmo raamma wa?“ Katǝlin kartəna-a lebal fure-a biya tambar-a gana so ngəla.
8. Albəm foto be. Foto ngawo-a, kat bəlata-a, biya tikɛt ngawo-a so kɔpi rokko shafi albəm lan yakkə. Sammaro manazəgai. Daliya hangal ngawo ye ro futu ngawo-a so nəmjili lan manazətə ro kər.
9. Lita diwal kəla-a alama-a. Lita corduroy, velvet, burlap, kuru silik diwal diwal katǝlin duno lan kəljin. Tədinma də awo cidawu ma; ngawon letə də awo gade. Shawari gade awo hangal cidawube lan mbeji.
10. Kəska ngəla ro tədin. Kam kəskan cidazə ngəla kərzəna ro, kəskan lezə biya fato ngudobe rəngin za awo kəlanzəna gənatə. Karewa ser ser so cəzəne kuru hangal yite.
11. Musko fuwu lan rəngin za. Musko ngəla kərzəna faltə, ngawon alama biya rəngin hal də-a kəla za. Adə awo indi am ngəwu so ngəla kərzai ma. Awo musko be rui.

Futu awo sura be dawarin?

1. Burwon dawartə. Samma kartə, da, kuru dawartə kam dəga bowonin kən. Makasu matəro letə loktu dəa samzəyin.
2. Gana ro gənatə. Rəngin indi biya yakkə, bürus fal, warak fal. Kartə ngəwu hangal samzəyin.
3. Tebur dəa fa. Lita plastik biya lita ngawo lan batkata bawo.
4. Na fal lan naptə. Shi cidanadəga cidi-a nəm rokko awo nəmmin cidane. Rokkolan cidazə gənatənyi, kurum ro.
5. Badiyaram badizayinro yite. Alzheimer’s Association ye bayanzəna raktə nyi bürus cidaza dəga rokko badizamma. Badizayana ngawon am ngəwu cidazərayin.
6. Cidazənalan manazə. Rəngin-a diwal-a so ro manane, biya sura dəga dalil daliya ro kolne. Koro jarabtə laa gənatənyi, misallo „Adə fin?“
7. Loktu ngəwu yite. Awo dəa loktu fal lan tammatawu wajip gəni.

Futu awo sura be dementia faltin ro dawarin?

NHS ye shawari cin ngawon səviya-a so, awo cidawa də gana ro walzə kuru hangal ro kəla so ro kənzəyin. Kam gade rəngin zakkənadəga rui kuru rəngin-a ro manazə də kəltə jili. Səviya sammaro shawari gade awo səviya sammaro lan rui.

Karewa sura cidawube-a kəla nzəliwo

• Rəngin, alama, kuru kəljin batti bawo so kərne.
• Makasu, kəriyeri cidawube, kuru kəljin kausu so na kam də letin ro cəzəne. Kartə samma burwon nyi dəme.
• Kam lulu, rəngin, biya awo gana so cinzaro hangal yite.
• Nji-a tasa fure-be ro tasa kuruwu, nduli ngəla faidatə.

Sawiye dawayen?

Kam dəye hangalnzadə kolzəna biya hangalnzadə tuwandina ya dawane. Alzheimer’s Association ye bayanzəna hangal də gana ro cizəna biya hangalnzadə tuwandina ya awo dəa dawayen biya faltən. Awo dəa na nzəliwo lan gənatə kuru awo tusu fal yite. Ballin raktə kuru rutə, biya abadan gəni. Ndi yaye ngəla.

Awo dəa fəletə, kam də raayiyaa

Sura dəga rejirijeratə ro kəljin biya frem lan yakkə də martawa gana ro fəlejin. Burwon koro. Am laa awo cidanadəga garu ro kərutə ngəla kərzai; am laa raayi gəni.

Awo andeye cidawa-a so rokko faidatə

Yim laa rəngin dawartə duno ro walyiya, Coloring tablɛt lan batkata bawo faidajin. Picture Puzzle sura samma kənnəm lan fəletin, karewa dəga faltənama. Conversation Cards koro bayin ma sura lan badizən daliya ro cizayin. Samma ro loktu-a lamba-a bawo. Shafi gade awo chapta raktəbe lan chapta raktə.