Të flasim me fëmijët për demencën

Kur demenca ndryshon dikë që fëmija e do, ai mund ta vërejë para se një i rritur të fillojë bisedën. Fëmija mund të ndihet i shqetësuar, i zemëruar, i turpëruar, me faj ose i pasigurt për si të veprojë. Çdo fëmijë dhe çdo familje është ndryshe. Informacioni i qartë dhe mbështetja e qëndrueshme mund ta ndihmojnë fëmijën të kuptojë ndryshimin, pa i kërkuar t’i mbajë përgjegjësi të të rriturve.

Udhëzuesi i Alzheimer’s Association për bisedën me fëmijët rekomandon t’u përgjigjeni pyetjeve me sinqeritet, me fjalë që fëmijët i kuptojnë. Udhëzuesi i Dementia Australia për familjet gjithashtu thekson bisedat e sinqerta, qetësimin dhe mbrojtjen e hapësirës së një të riu për të qenë fëmijë. Përdorini këto ide si pikënisje, jo si skenar për çdo familje.

Si filloj një bisedë për demencën?

Filloni me një ndryshim që fëmija e ka vënë re ose me një pyetje që ai ka bërë. Mund të thoni: „E ke vënë re që gjyshja përsërit pyetjet. Ajo ka një sëmundje të quajtur demencë, që ndikon në kujtesën dhe në mënyrën si mendon.“ Përdorni diagnozën e saktë të personit vetëm nëse dihet. Nëse familja është akoma duke pritur një vlerësim, përshkruani ndryshimin pa e etiketuar.

Zgjidhni një moment të qetë kur mund të qëndroni në bisedë. Përdorni fjali të shkurtra dhe pauzoni që fëmija të përgjigjet. Nuk keni nevojë të shpjegoni çdo detaj njëherësh. Pyesni çfarë kupton tashmë dhe çfarë dëshiron të dijë më tej. Një fëmijë më i vogël mund të përfitojë nga një libër me figura ose një shembull i thjeshtë; një fëmijë më i madh mund të dëshirojë më shumë detaje ose kohë të vetme për të menduar.

Mbajeni personin me demencë të përfshirë kur dëshiron dhe mund të marrë pjesë. Bisedoni me fëmijën për preferencat e personit përpara se të ndani detaje mjekësore private me të tjerët. Një fëmijë mund të dojë që një prind ose i rritur i besuar të jetë pranë kur viziton, ose mund të preferojë të mos e diskutojë diagnozën me shokët apo në shkollë akoma.

Çfarë duhet t’i them një fëmije për demencën?

Shpjegoni pjesët që kanë rëndësi në jetën e përditshme të fëmijës. Demenca është një sëmundje që mund të ndryshojë mënyrën si një person kujton, mendon ose komunikon. Nuk është ngjitëse, dhe fëmija nuk e ka shkaktuar. Alzheimer’s Association thotë se fëmijët mund të shqetësohen se do ta kapin demencën ose se do ta fajësojnë veten kur të rriturit janë të shqetësuar. Përgjigjuni drejtpërdrejt këtyre frikërave.

Jini të sinqertë për atë që dini dhe atë që nuk dini. Mund t’i shpjegoni çfarë ka vënë re familja, çfarë ndihme merr personi dhe çfarë planesh mund të ndikojnë në rutinën e fëmijës. Mos premtoni që personi do të përmirësohet, që asgjë nuk do të ndryshojë ose që e dini kur do të ndodhë një ndryshim. Nëse nuk e dini përgjigjen, thoni këtë dhe ofrojuni të gjeni informacion të besueshëm bashkë.

Fëmijët mund të kenë nevojë ta dëgjojnë të njëjtën shpjegim më shumë se një herë. Kjo është normale. Lini hapësirë që fëmija të pyesë përsëri më vonë, dhe kontrolloni çfarë kuptoi, pa e kthyer bisedën në provim. Nëse fëmija përdor fjalë të tjera për sëmundjen, dëgjoni fillimisht dhe më pas ofrojuni me butësi një gjuhë të qartë që mund ta përdorë.

Si t’i përgjigjem pyetjeve të vështira?

Përgjigjuni shqetësimit që qëndron nën pyetje, pastaj jepni përgjigjen më të qartë dhe më të sinqertë që mundeni. Mbajeni të shkurtër dhe mos plotësoni detaje që nuk i dini.

• „A mund ta kap?“ Thuajini jo: demenca nuk është ngjitëse. Fëmija mund të vazhdojë të kalojë kohë me personin.
• „E shkaktova unë?“ Qetësojeni se sëmundja nuk u shkaktua nga diçka që tha ose bëri.
• „Pse gjyshi më thërret me një emër tjetër?“ Shpjegoni që demenca mund të ndryshojë mënyrën si ai kujton emrat. Nuk është faji i fëmijës, dhe ai nuk e bën këtë për ta mërzitur.
• „Do ta kap edhe unë demencën?“ Mos hamendësoni për të ardhmen e një personi. Rreziku familjar varet nga lloji dhe historia. Nëse ka shqetësim specifik për një formë të trashëguar, pyesni mjekun e personit nëse një specialist i gjenetikës mund të ndihmojë.
• „A do të shërohet?“ ose „A do të vdesë?“ Mos premtoni një rezultat ose një afat. Thuajini fëmijës atë që ka thënë ekipi kujdesës, nëse familja dëshiron ta ndajë, dhe shpjegoni kur do të flisni përsëri.
• „Më do akoma?“ Mos e bëni fëmijën përgjegjës të provojë përgjigjen. Mund të thoni që marrëdhënia ka rëndësi dhe të kërkoni një mënyrë të rehatshme për të kaluar kohë së bashku tani.

Është në rregull të pauzoni nëse një pyetje duket shumë e madhe. Thuajini fëmijës kur do të ktheheni tek ajo, dhe bëjeni atë. Një „Nuk e di akoma“ e qetë dhe e sinqertë është më e dobishme se një përgjigje e sigurt por e hamendësuar.

Si ndihmoj pa e bërë fëmijën kujdestar?

Ofroni lidhje me zgjedhje. Nëse si fëmija ashtu edhe personi dëshirojnë, ata mund të dëgjojnë muzikë të njohur, të shikojnë fotografi, të vizatojnë, të lexojnë ose të ndajnë një aktivitet të thjeshtë në shtëpi. Udhëzuesi ynë për kujtimet dhe udhëzuesi për muzikën kanë ide. Ndiqni reagimet e personit dhe të fëmijës; është në rregull të ndaloni, të ndryshoni aktivitetin ose të vizitoni një herë tjetër.

Mbani përgjegjësinë për kujdesin dhe sigurinë te të rriturit. Një fëmijë mund të zgjedhë të vendosë një meze ose të sjellë një libër, por nuk duhet të jetë përgjegjës për mbikqyrjen, ilaçet, kujdesin personal, takimet ose emergjencat. Mos sugjeroni që vizita, ndihma ose qëndrimi pranë është detyrë e fëmijës. Udhëzuesi i Dementia Australia i këshillon familjet të respektojnë kufijtë e të rinjve dhe nevojën e tyre për t’u bërë fëmijë.

Mbroni kohën që është vetëm për fëmijën. Mbani sa më të qëndrueshme shkollën, miqësitë, hobi-t dhe rutinat familjare. Nëse kujdesi po ndryshon këto plane, shpjegojeni pse dhe kërkoni një tjetër të rritur që ndihmon të mbajë aktivitetin ose daljen e fëmijës. Udhëzuesi për vetëkujdesin e kujdestarit mbulon mënyrat për t’u kërkuar të rriturve të tjerë të ndajnë mbështetjen.

Para se t’i tregoni një mësuesi, trajneri ose një të rrituri tjetër, përfshijeni fëmijën në vendim sa është e përshtatshme. Ai mund të dëshirojë që vetëm një person i besuar ta dijë, ose mund të preferojë të presë. Nëse ndani informacion, pajtohuni çfarë do të thuhet dhe çfarë duhet të mbetet private.

Kur duhet të kërkoj më shumë mbështetje?

Pyesni se si po shkon fëmija me kalimin e kohës, jo vetëm menjëherë pas diagnozës. Disa fëmijë flasin hapur; të tjerë tregojnë shqetësim me ndryshime në gjumë, shkollë, miqësi ose sjellje. Këto ndryshime mund të kenë shumë shkaqe dhe nuk vërtetojnë që fëmija ka nevojë për një diagnozë. Dëgjojeni dhe pyesni çfarë ndihme do ta ndihmonte.

Nëse fëmija dëshiron dikë jashtë familjes me të cilin të flasë, mendoni për një mësues të besuar, një këshilltar shkolle, një pediatër ose një profesionist shëndetësor mendor për fëmijë. Pyesni para se të kontaktoni stafin e shkollës për diagnozën kur mundeni; fëmija mund të dojë të jetë pjesë e asaj bisede. Familjet e prekura nga demenca me fillim të hershëm mund të kenë nevojë për mbështetje me punën, shkollën dhe ndryshimin e roleve familjare.

Nëse nuk jeni të sigurt si të shpjegoni një ndryshim të caktuar, pyesni ekipin kujdesës të personit ose një organizatë për demencën. Fëmija nuk ka nevojë për përgjigje të përsosura nga ju. Ai ka nevojë për informacion të sinqertë, për një mundësi për të pyetur përsëri dhe për të rritur që vazhdojnë të jenë aty për të.