Demensiýasy bolan adam ýykylandan soň näme etmeli

Ýykylmak adam bilen ýakynda duran her kişi üçin gorkunç bolup biler. Rahat boluň we derrew howpsuzlyga üns beriň. Adam näme bolandygyny düşündirip bilmese ýa-da agyrysynyň nirede bolandygyny aýdyp bilmese, zeper almadyk diýip çaklamaň.

Ýykylandan soň näme etmeli?

Adamyň oýanmagyny, zeper ýa-da keselli görünmegini we adaty ýaly jogap berip bilýändigini barlaň. Ony howlukmazdan turuzmaň ýa-da özüňiz galdyrmaga synanyşmaň. NHS kelläniň, arkanyň, boýnuň ýa-da çanagyň zeperi, başga agyr zeper ýa-da adam turup bilmese, gyssagly kömek zerur diýýär.

• Agyr zeper alamatlary bar bolsa, ýerli gyssagly hyzmatlara jaň ediň. Dispetçeriň görkezmelerine eýeriň.
• Kömek gelýänçä adamy rahat we ýylyjak saklaň. Agyr zeper şübhesi bar bolsa ýa-da howpsuzlygyna ynamsyz bolsaňyz, hereket etdirmäň.
• Mümkin bolsa onuň ýanynda duruň. Gysga, rahat sözler ulanyň. Näme bolandygy barada sorag bermäň ýa-da turmagy talap etmäň.
• Adam agyryp, zeper alyp ýa-da keselli bolsa, ýöne derrew howp ýok bolsa, ýerli gyssagly lukmançylyk maslahatyna ýa-da saglyk hünärmenine ýüz tutuň.

Adamy özüňiz götermäge synanyşmaň. Eger bu çäreleriň birine laýyk gelýän bolsa, ýykylmagyň ýaralanmak howpy bar diýip, ýerli gyssagly hyzmatlardan kömek soraň.

Adam turup bilýän bolsa näme etmeli?

Adamy howlukdyrmaň. Olardan özüni nähili duýýandygyny we kömek isleýärmi diýip soraň. Zeper almadyk bolsa we adaty kömegi bilen, götermezden turup bilýän bolsa, wagt beriň we ýakynda duruň. Agyry duýsa, başy aýlanýan bolsa ýa-da başaryp bilmese, duruň. Gümanly bolsaňyz, size görkezilmedik bir süýşürmegi synamazdan ozal saglyk hünärmenine ýüz tutuň.

NHS turmazdan ozal wagt almagy we dynç almagy maslahat berýär. Onuň öz-özüne kömek görkezmeleri özüni turup bilýän hasap edýän adam üçin; ýykylan adamy çekmek ýa-da götermek üçin däldir. Adamyň hereketi, deňligi we saglyk zerurlyklary tapawutlanýar.

Zeper görünmese-de, lukmana ýüz tutmaly mydyr?

Hawa. Alzheimer’s Society ýykylandan soň, adam zeper alandygyny pikir etmeseňiz-de, adamyň GP bilen gürrüň etmegini maslahat berýär. Kelläniň degmegi, agyry, täze aljyrama, güýçsüzlik, başy aýlanmak ýa-da adamyň adaty tertibinden üýtgeşme görseňiz, jaň edeniňizde ony aýdyň. Lukmançylyk baha bermesiniň zerur däldigini kesgitlemek üçin web sahypasynyň sanawyny ulanmaň.

Kelle zeperi bar bolsa, lukmanyň ýa-da ýerli derrew lukmançylyk hyzmatynyň maslahatyna eýeriň. NHS-iň kelle zeperi boýunça görkezmesi derrew ünsi talap edýän alamatlary düşündirýär. Adam birden aljyrasa, gaty ukusy gelse, gusa ýa-da ýiti ýaramaz bolsa, adaty kabulyň garaşmagyndan däl-de, derrew kömek gözläň.

Lukmana haýsy maglumat kömek edip biler?

Derrew zerurlyklar çözülenden soň, adamyň razylygy bilen, birnäçe görenleriňizi ýazyň:

• ýykylma ýüze çykanda, eger belli bolsa, nirede we haçan bolandygyny;
• ýykylmazdan öň adamyň näme edip ýörendigini;
• ýykylmany kimdir görendigini we adamyň kellesini urup bilendigini;
• görýän agyryňyzy, zeperiňizi ýa-da üýtgeşmäňizi;
• size mälim bolan saglyk, hereket, tertip ýa-da derman üýtgeşmelerini.

Ýykylmagyň sebäbini çaklamak däl-de, nämäni görendigiňizi beýan ediň. Ýazgy söhbete kömek edip biler, ýöne sebäbi kesgitlemeýär. Agyr zeper ýa-da birden üýtgeşme mümkin bolsa, ýazgy düzmekden öň kömek alyň.

Yzarlaýyş barada nämeleri soramaly?

Lukman adamyň baha berilmegi zerur bolup-bolmajagyny we soňra nämä üns bermelidigini kesgitläp biler. NHS ýykylmany baha bermekde güýji, görüşi, eşidişi, dermanlary we öý düzedişlerini gözden geçirip biljekdigini belleýär. Siz şulary soraň:

• Bu ýykylmadan soň, zeper görünmese-de, adama barlag gerekmi?
• Haýsy üýtgeşmeler ýa-da alamatlar gyssagly kömek üçin sebäp bolmaly?
• Deňlik, görüş, eşidiş, agyry ýa-da dermanlar gözden geçirilmelimi?
• Ýykylmalary dolandyrýan hyzmat ýa-da ýaşaýyş terapiýasy hünärmeni hereketi ýa-da öý enjamyny baha bermäge kömek edip bilermi?
• Ýene bir ýykylma bolsa, adam ýa-da maşgala kime habarlaşmaly?

Lukmana bilýänleriňizi we bilmeýänleriňizi aýdyň. Ýykylma şaýatsyz bolan bolsa, ony aýdyň we nähili bolandygyny çaklamaň. Diňe web sahypasyna esaslanyp dermany togtatmaň, üýtgetmäň, ýörite tutawaç satyn almaň ýa-da enjam gurnamaň. Dogry kömek adamyň saglygyna, hereketine, öýüne we isleglerine bagly.

Ýene bir ýykylma barada nädip pikir etmeli?

Derrew lukmançylyk meseleleri çözülenden soň, adamyň gurşawynda we tertibinde näme bolandygyny göz öňünde tutuň. Tertipsiz ýol, ýagtylygyň üýtgemegi ýa-da tanyş bolmadyk ýol ähmiýetli bolup biler, ýöne bir howpuň ýykylmaga sebäp bolandygyny çaklamaň. Adamdan näme görendigini we giňişligi ulanmaga has aňsat etmek üçin näme edilmelidigini soraň. Adam ýykylmany ýatlap ýa-da düşündirip bilmese, jikme-jiklik üçin basyş etmän, görenleriňizi paýlaşyň. Wagty, ýeri, aýakgaby, ýagtylygy, işini we hereketinde ýa-da tertibinde adatdan tapawutly zady belläň. Gysga ýazgy lukmana nusgalary gözlemäge kömek edip biler; ol sebäbi kesgitlemeýär.

Öý howpsuzlyk gollanmamyz her otag boýunça barlagy görkezýär. Ýykylma hammamda bolan bolsa, hammam gollanmamyza serediň. Lukman, ýaşaýyş terapiýasy hünärmeni ýa-da ýerli ýykylma hyzmaty aýratyn aladalary baha berip, degişli üýtgeşmeleri teklip edip biler. Bu sahypa esaslanyp enjam gurnamaň ýa-da bellenen dermany üýtgetmäň.

Ýykylmak adamyň näme edip bilýändigini ýa-da edip bilmeýändigini ýeke-täk görkezmeýär. Adamy goldaw barada karar bermekde gatnaşdyryň we ýerli idegiň topunyň maslahatyna eýeriň.