Demensiýa bilen gyssagly ýagdaýa taýynlyk

Gyssagly ýagdaý adaty tertibi bozup, demensiýa bilen ýaşaýan adamyň näme bolýandygyny düşünmegini kynlaşdyryp biler. Meýilnama adamyň we kömekçileriň soňky minutda az basyş bilen hereket etmegine kömek edip biler. Ol adamyň zerurlyklaryna, ýaşaýan ýerine we şol ýerdäki ýerli töwekgelçiliklere laýyk bolmaly.

Alzgeýmer assosiasiýasynyň gyssagly taýynlyk boýunça gollanmasy maglumat, serişde we yzky goldaw taýynlamagy maslahat berýär. FEMA-nyň ulular we maýyplygy bolan adamlar üçin gollanmasy hem aragatnaşygy, ulagy, dermanlary we kömekçi enjamlary bellemegi nygtaýar. Bu umumy meýilnama maglumatydyr; ýerli gyssagly görkezmelere eýeriň.

Meýilnamany adama laýyk nädip etmeli?

Adamdan näme oňa howpsuzlyk berjekdigini we kimlere ynanýandygyny soraň. Mümkin bolsa, ony ýygnanyş ýerini, gyssagly habarlaşmalary we alyp gitjek tanyş zatlary saýlamaga goşuň. Görkezmeleri gysga we aýdyň saklaň. Adamyň adatlary, saglygy ýa-da hereketi üýtgände meýilnama hem üýtgäp biler.

Kömek edip biljek birden köp adam belläň. Esasy ideg edýän adam işde, öýünden daşarda ýa-da şol bir gyssagly ýagdaýda bolup biler. Kimiň kime habarlaşjakdygyny, kimiň ulag berip biljekdigini we meýilnama üýtgände kimiň adama barlap bilýändigini ylalaşyň. Her kömekçä diňe zerur maglumatlaryň nusgasyny beriň.

Adamyň adaty goldawyny nämeler bozup biljekdigini göz öňünde tutuň. Ol kömek edilýän jaýda ýaşaýan bolsa, günlük programmada ýa-da öýde idegde bolsa, şol hyzmatyň tupan, elektrik ýitmegi ýa-da ýapylmagy bilen nähili baş edýändigini soraň. Maşgala bilen kim habarlaşjakdygyny we adamyň goldaw zerurlygyna nähili jogap berilmelidigini anyklaň.

Haýsy maglumat we serişdeleri taýyn saklamaly?

Göterip bilýän kiçi sumka taýynlaň. Häzirki gyssagly habarlaşmalary, derman sanawyny, saglyk maglumatyny, zarýadkany, zerur bolsa köz äýnekleri ýa-da eşidiş enjamlaryny, howa şertine laýyk eşikleri we tanyş rahatlyk zadyny goşuň. Adamyň ulanýan hereket ýa-da aragatnaşyk serişdelerini goşuň. Käwagt serişdeleriň täzeligini barlaň.

Möhüm kagyzlary tiz ýetip boljak ýerde saklaň, emma şahsy maglumaty goraň. Adamdan haýsy zatlaryň paýlaşylmalydygyny we kime paýlaşylmalydygyny soraň. Kömekçä adamyň ady, aragatnaşyk usuly, möhüm habarlaşmalary we derman maglumaty gerek bolup biler, ýöne ähli şahsy ýazgylar gerek däl.

Iň oňat zatlar adamyň hakykatdan ulanýan zatlarydyr. Halaýan kofty, surat, kitap ýa-da kiçi tanyş zat, tanamaýan birnäçe serişdeden has rahatlyk berip biler. Sumkany göterip bilýän ýa-da howpsuz göterip bilýän ýeňil saklaň.

Ýazgy meýilnamasy näme aňlatmaly?

Gysga meýilnama, uzyn ýazgylardan has aňsat kömekçä paýlaşylýar. Adamyň ylalaşygy bilen şulary goşuň:

• Kim bilen habarlaşmak. Esasy we ýedek kömekçileri, adamyň ideg edýän hyzmatlaryny we her biri bilen habarlaşmagyň ýolunu ýazyň. Öý göçse, beýlekilere kimiň habar berjekdigini belläň.
• Nädip aragatnaşyk etmeli. Adamyň halaýan adyny, maglumaty iň gowy nähili düşünýändigini we ony özüni gowy duýmaga kömek edýän tanyş sözleri ýa-da tertipleri ýazyň.
• Nädip gitmeli. Ulag görnüşini we adamyň ulanýan hereket ýa-da aragatnaşyk enjamlaryny ýazyň. Gyssagly ýagdaýdan ozal, üpjün edijiden ýa-da ýerli gyssagly edaradan elýeterli görnüşleri soraň.
• Zerur zatlar nirede. Sumkanyň we häzirki derman sanawynyň nirede saklanýandygyny ýazyň. Şahsy ýazgylary howpsuz saklaň we her kömekçä diňe zerur maglumaty paýlaşyň.
• Hyzmat näme ederi. Adam öýüniň daşynda ideg alýan bolsa, bellenen habarlaşmagy we hyzmatyň häzirki gyssagly meýilnamasynyň nirede tapylýandygyny ýazyň.

Ýazgy meýilnamasynyň kömekçä elýeterliligini barlaň. Elektrik ýa-da telefon işlemese, kagyz nusgasyny elýeter saklaň, ýöne ýörite saglyk maglumatyny myhmanlaryň görüp bilýän ýerlerde ýazmaň.

Sygynmak ýa-da ýer üýtgetmek hakda näme bilmeli?

Ýerli gyssagly görkezmeleriň nirede çap edilýändigini we duýduryşlaryň öýe nähili ýetýändigini öwreniň. Häkimiýetler ýer üýtgetmegi maslahat berse, nirä baryp biljekdigiňizi we adamyň nähili barjakdygyny kesgitläň. Adam tekerlekli oturgyç, ýöräp bilýän tutawaç, kislorod ýa-da beýleki enjamlary ulanýan bolsa, degişli üpjün edijiden olary nädip daşamalydygyny we haýsy ätiýaç serişdeleriň gerekdigini soraň.

Galmak ýa-da gitmek üçin ähli ýagdaýa laýyk umumy düzgün ýok. Gyssagly ýagdaý, adamyň zerurlyklary we ýerli häkimiýetleriň görkezmeleri ähmiýetlidir. Ýerli gyssagly dolandyryş edarasyndan ýa-da ideg üpjün edijisinden elýeterli ulag we ýaşaýyş ýerini nädip meýilleşdirmelidigini soraň. Belli bir gyssagly ýagdaýda kararyňyz üçin bu sahypa daýanmaň.

Ideg jaýy ýa-da günlük programma gatnaşýan bolsa, ýazyly gyssagly meýilnamasyny soraň. Adamyň jogapkärçiligini kimiň alýandygyny, maşgalanyň habarlary nädip alýandygyny we ýygnanyş ýa-da ýol meýilleri üýtgese näme boljakdygyny öwreniň. Öý howpsuzlyk gollanmamyz öýüň içinde we daşynda gündelik töwekgelçilikleri düşündirýär.

Gyssagly ýagdaýda adama nädip goldaw bermeli?

Howpsuz bolsa, adamyň ýanynda boluň. Näme bolýandygyny gysga, rahat jümleler bilen düşündiriň we zerur bolsa gaýtalaň. Mümkin bolan ýerde tanyş tertipleri saklaň we gyssagly işgärlere adamyň nähili ýüzlenilmegini isleýändigini we aragatnaşykda näme kömek edýändigini aýdyň.

Adam alada bolsa, daşky sesleri azaldyň we bir wagtda gürleşýän adamlary çäklendiriň. Howpsuz we elýeter bolsa, tanyş zat teklip ediň. Ähli adamlar basyş astynda bolanda ýamanlaşmazdan ozal dawa etmäň ýa-da uzyn düşündiriş bermäň. Gyssagly işgärleriň we idegiň görkezmelerine eýeriň.

Adamyň özüniň gylyk-häsiýetinde, aragatnaşygynda ýa-da saglygynda duýdansyz üýtgeşme bolsa, lukman toparyna aýdyň. NHS duýdansyz birden utgaşyksyzlygyň derrew lukman kömegini talap edýändigini aýdýar. Täze ýa-da agyr üýtgeşmäni diňe demensiýanyň bir bölegi diýip çaklamaň.

Meýilnamany peýdaly saklamak nädip?

Habarlaşmalar sanawyny, derman maglumatyny we enjamlary ideg ýagdaýy üýtgände gözden geçiriň. Serişdeleriň senesini barlaň we göçenden ýa-da täze hereket zerurlygy ýüze çykanda meýilnamany täzeläň. Adamdan meýilnamanyň henizem rahatdygyny we kimleriň gatnaşmagyny isleýändigini soraň.

Kömekçiler hem ätiýaç isleýär. Beýleki adamlardan kömek soramagyň ýollary üçin ideg edýänleriň öz-özüni goramak gollanmamyza serediň. Birnäçe ynanýan kömekçili kiçi meýilnama, hiç kim gözden geçirmedik uzyn sanawdan has aňsat ulanylyp biler.

Maksat, adamy we onuň rahatlygyny saklaýarka, hereket etmäge ýeterlik taýyn bolmak. Ýerli gyssagly görkezmelere eýeriň we adamyň özüne mahsus zerurlyklary barada hünärlilerden soraň.