Oilongadano

Omapulo maipu kovakulunhu ve noudu wokudimbwa

Sha talululwa Elesho lominute 9Kokangudu ka-Golden Moments · Nghee hatu shange

Enyamukulo lixupi

Omapulo maipu kovakulunhu ve noudu wokudimbwa ohaa kala mawa ngeenge taa fa eenghundafana, haa fa ekonakono. Puleni kombinga yoinima oyo va li ve i shiiva nale, ngaashi omaimbilo onale, omautumbulilo, omafiku omafimbo nosho yo onghalamwenyo yakeshe efiku, alushe yandjeni omanyamukulo avali ile atatu oku a hoolola mo. Yandjeni enyamukulo nombili, inamu yoolola nande oumwe, inamu valula oitwa, nokulongifa enyamukulo keshe li ete po ehokololo. Omapulo aa “eli ile eli” e he na enyamukulo la puka otaa wapalele pomafimbo a wedwa ko oudu.

  • Puleni oinima oyo va shiiva nale: omaimbilo, omautumbulilo, omafiku omafimbo, oikulya nonghalamwenyo yakeshe efiku yomonakudiwa.
  • Yandjeni omanyamukulo avali ile atatu opo enyamukulo li dimbulukiwe, ha li diladilwe okuza ponhele.
  • Tyeni enyamukulo nombili ndele tamu twikile. Elipulo keshe tali ete po ehokololo oli li nawa.
  • Kape na oitwa, kape na omangudu taa tondoka, inamu ifana omunhu umwe. Efeni omanyamukulo e uye komunhu keshe.
  • Ngeenge okuhoolola pokati komanyamukulo kwa ninga shidjuu, shituleni komapulo aa “eli ile eli” e he na enyamukulo la yuka.
Kepandja eli (oitukulwa 9)
  1. Ongahelipi omapulo taa dulu okulonga nawa komunhu oo ta kala noudu wokudimbwa?
  2. Omapulo kombinga yomusika noyeendangalela
  3. Omapulo kombinga yonghalamwenyo yakeshe efiku
  4. Omapulo kombinga yomafiku omafimbo, oushitwe neenhele
  5. Omapulo kombinga yoikulya nomaudano
  6. Omautumbulilo a shiivika
  7. Omapulo aa “eli ile eli” e he na enyamukulo la puka
  8. Ongahelipi tamu dulu okuninga oshikando shomapulo mongudu ile monhele yokufila oshisho?
  9. Onaini mu na okulundulula ondjila

Omapulo maipu oku li omoinima oyo hai pulwa unene moitufi yomongudu meenhele dokufila oshisho nomomapulogalama omutenya, nomaukwaneumbo mahapu ohae a dana yo poshitaa shoposhililo. Ngeenge taa ningwa monghedi ya ikililwa, noitwa nomunhu umwe ta nyamukula, otashi dulu okuningifa omunhu oo ta kala noudu wokudimbwa a kale a fa a tulwa pondodo. Ngeenge taa ningwa nombili, otaa ningi ondjila iwa yokuuda omahokololo. Apa pedu ope na omapulo 50 maipu e na omanyamukulo okuhoolola mo noshinima shokupopya kombinga yalo kepulo keshe, ndele opo nee tamu mono nghee tamu dulu oku a ninga.

Ongahelipi omapulo taa dulu okulonga nawa komunhu oo ta kala noudu wokudimbwa?

Ningeni a kale kombinga yokudimbulukwa nokumona oinima oyo ya shiivika nale, nokutaamba ko enyamukulo keshe nombili.

  1. Puleni kombinga yoinima yonale. Alzheimer’s Association otai ti kutya olupe luhapu lopetameko loudu waAlzheimer oludjuu lokudimbulukwa oinima ipe. Omaimbilo, omautumbulilo nonghalamwenyo yakeshe efiku yomido dihapu da pita ohai kala ipu unene okudimbulukwa.
  2. Alushe yandjeni omanyamukulo okuhoolola mo. Okuhoolola enyamukulo la yuka pokati paavali ile patatu oshipu shi dulife okuli diladila po mwene.
  3. Lesheni omapulo mokule nokuyulika e li manene. Oshipelende shinene ile okaalita taka ulikwa pombada otaka kwafele ovo ihava udu nawa.
  4. Yandjeni enyamukulo nombili. Ngeenge kape na ou e li shii, li tyeni nombili ndele tamu twikile. Inamu tya nande “Owe li shiiva tuu.”
  5. Inamu valula oitwa. Hapaumwene ile peengudu. Ngeenge ovanhu ova hala okuuda omuvalu, kalekeni omuvalu umwe wongudu aishe.
  6. Inamu ifana omunhu umwe. Efeni omanyamukulo e uye komunhu keshe. Ngeenge omu li vavali, nyamukuleni pamwe: “Ondi wete osho opiyano. Ove oto diladila ngahelipi?”
  7. Longifeni oshitopolwa shokupopya. Enyamukulo olo ehovelo, halo exulilo. Omahokololo oo elalakano lashili.
  8. Kaleni mu shi shixupi. Omapulo omulongo e na omahokololo pokati okwa wana.

National Institute on Aging otai yelifa elipangelo la fimana ngaha: taleni ngeenge omunhu ta wililwa po nokushilipaleka kutya oku udite e shi pondola. Alzheimer’s Foundation of America oya tumbula omapulo maipu mokati koinima tai dulu okuningwa pomafimbo opehovelo oudu. Pomafimbo opokati, kaleni komanyamukulo avali nokulongifa unene oinima yokupopya. Lwanima, shituleni komapulo aa “eli ile eli” e li pedu.

Omapulo kombinga yomusika noyeendangalela

Enyamukulo oli li moitya ya fimana. Wapalekeni omapulo aa komunhu oo: omunhu oo a kulila moMotown ota ka hala ovaimbi va yooloka kuvo va kulila meengudu dinene domusika.

Epulo Omanyamukulo Popiwa kombinga yasho
Olyelye a li ha ifanwa Ohamba yaRock and Roll? Elvis Presley, Frank Sinatra, Bing Crosby Owa li nale wa mona Elvis ko-TV?
Omuimbi elipi a li ha ifanwa Ol’ Blue Eyes? Dean Martin, Frank Sinatra, Perry Como Eimbilo lilipi laSinatra wa hala unene?
Bing Crosby okwa li ha ndoto ondjila itoka yo… Krismesa, ohango, eumbo Imbeni pamwe okatukulwa keimbilo
Louis Armstrong okwa li ha imbi “What a Wonderful…” Efiku, Ounyuni, Onghalamwenyo Oshike hashi ningifa ounyuni u kale muwa kwoove?
“Over the Rainbow” oya li ya imbwa kuJudy Garland mofilima ilipi? The Wizard of Oz, Gone with the Wind, Singin’ in the Rain Omwa li hamu talele peni omafilima oo mwa li mwa hala?
Olyelye a li omudani waLucy mo “I Love Lucy”? Lucille Ball, Doris Day, Betty White Omapulogalama elipi oukwaneumbo weni wa li hau tale pamwe?
Omutendi wouta ou elipi a li ha londa okakambe kedina Trigger? Roy Rogers, Gene Autry, John Wayne Omwa li hamu dana ovakwaita ile ovatendi vouta mounyasha weni?
Olyelye a li omuyakuli woshikando sho “The Tonight Show” oule womido 30? Ed Sullivan, Johnny Carson, Bob Hope Omwa li hamu kala oufiku opo mu tale o-TV?
Oshilongifo shomusika shilipi shi na eebaaton 88? Okatemba komusika, opiyano, enghuma Openi pe na omunhu moukwaneumbo weni a li ha shiki sha?
Edano lilipi hali valwa umwe-vali-nhatu, umwe-vali-nhatu? Waltz, twist, tango Omwa li hamu i peni okudana?

Opo mu mone shihapu kombinga yomusika, taleni oinima yomusika kovakulunhu ve noudu wokudimbwa.

Omapulo kombinga yonghalamwenyo yakeshe efiku

Epulo Omanyamukulo Popiwa kombinga yasho
Ofimbo eenomola inadi holoka, omaumbo mahapu okwa li haa kaleke oikulya i talale meni… Moshiketha shomwiidi, mefiku, pombada Olyelye a li he mu etele omwiidi?
Olyelye a li ha eta omashini komweelo momabotela omanenge? Omutumwa womambo, omutumwa womashini, omutumwa wepepanhango Oshike vali sha li hashi etwa keumbo?
Omwa li hamu dengele ngahelipi ongodi yoshilongifo donale? Okufina eebaaton, okushinga okalyenge, okupopya nayo Lombwele nge kombinga yongodi oyo ya li meumbo leni
Ehangano lilipi la li la ninga etuwa loModel T? Ford, Chevrolet, Buick Lombwele nge kombinga yetuwa olo wa li wa hala
Openi wa li to dulu okumona omutengifi woshinwa shitalala? Ponomhito yosoda, pomungome, mombanga Owa li ho pula shike opo?
Oshidanaukifo shilipi osho oshivela tashi dulu okweenda poshitepului? Yo-yo, Slinky, hula hoop Oidanaukifo ilipi wa li u hole unene?
O-drive-in oya li onhele yokutalela… Omafilima u li metuwa, omaudano, eendjila domafimbo Owa li ho i naani?
Oshipala shaani shi li kondjabi yodola imwe? Lincoln, George Washington, Jefferson Odola imwe oya li hai landa shike pefimbo opo?
Oshipala shaani shi li kokapeni? Abraham Lincoln, Washington, Franklin Omwa li hamu tuvikile oupeni moshikotile pefimbo opo?
Ombesa yofikola ohai kala oludi lilipi luhapu? Itilyana, itwima, ilaule Omwa li hamu i kofikola ngahelipi?

Omapulo kombinga yomafiku omafimbo, oushitwe neenhele

Epulo Omanyamukulo Popiwa kombinga yasho
Efiku lefimbo lilipi hali kala mEtine etine laNovemba? Labor Day, Thanksgiving, Memorial Day Oshike sha li alushe poshitaa sheni?
Omalambe omanyanga ohaa ningilwa efiku lilipi lefimbo? Halloween, Easter, Krismesa Lombwele nge kombinga yaHalloween apa wa kulila
Efiku eti-4 Juli otali dana edimbuluko leEindilo lE… Eemhito, Emanguluko, Emanguluko lopaukwatya Omwa li hamu talele peni eendjovo domundilo?
Efiku laMeemeno ohali kala modwedi ilipi? Apilili, Mei, Juni Oukwaneumbo weni owa li hau li dana ngahelipi?
Eenyofi ngapi di li kepandela laAmerika? 48, 50, 52 Epandela ola li li na eenyofi 48 fiyo 1959. Enyamukulo keshe otali dimbulukifa sha
Efuta lilipi li li kolulyo lokoushilo? Pacific, Atlantic, Arctic Owa li nale wa ya kefuta?
Oshihongwafano shaLiberty oshi li moshilando shilipi? Boston, New York, Philadelphia Owa li nale wa ya kuNew York?
Eenyiki ohadi ningi shike? Omashini, omaadi eenyiki, osilika Omaadi eenyiki kombada yomboloto ile motee?
Okanhana kongobe ohaka ifanwa… Okatana konghambe, okanamwenyo, okatana shikombo Owa li nale wa kala popepi nepya?
Oshimeno shile shiti naana shilipi sha shiivika eshi hashi tale ketango? Orose, onyanga yetango, otulipa Oshike sha li hashi mene moshikunino sheni?
Omafiku angapi e li modula yedina? 365, 366, 360 Lombwele nge kombinga yefiku ledalo olo to dimbuluka
Okufu ilipi hai shikula okufu youtalala? Okufu yomadidiliko, okwenye, okufu yomutenya Okufu ilipi wa hala unene?

Omapulo kombinga yoikulya nomaudano

Epulo Omanyamukulo Popiwa kombinga yasho
Oraisinsi oiimati yomandjebele ya… Eembulukwena, omandjebele, eecheri Omwa li hamu tula oraisinsi moikulya yofikola?
Oprunes oiimati ye… Eembulukwena, omakuyu, omapela Olyelye moukwaneumbo weni a li e hole oprunes?
Omaadi eembidji ne… Jelly, oshizi, ombelela yongulu A twa ile a lalakana?
Guacamole ohai ningwa unene mo… Omapungu, avokado, omakunde Oikulya ilipi ya li hai tulwa poipito?
Opaayi ilipi ya shiivika pefimbo laThanksgiving? Yenyanga, yolemoni, yeecheri Opaayi ilipi wa li ho teleke?
Ovatondoki vangapi ve li meongalo limwe lokatanga mombiya pefimbo limwe? 7, 9, 11 Eongalo lilipi wa li ho yambidida?
Eenghatu ngapi tadi ningi omunhu a dje mo mombiya? Mbali, nhatu, nhee Owa li nale wa dana ombiya?
Babe Ruth okwa li a shiivika momaudano elipi? Outondoki womaoko, ombiya, golf Omwa li hamu i komaudano ombiya?
Omalambo angapi e li moshikandjo shaikwa golf? 9, 18, 24 Owa li nale wa dana golf, ile mini golf?
Momudano ulipi hamu likola touchdown? Etanga lomokambaxa, okatanga komeva omatale, okatanga lombiya yomaoko Olyelye a li ha tale etanga lomokambaxa keumbo leni?

Omautumbulilo a shiivika

Okumanifa etumbulilo ohashi longifa elaka la hongwa nale nohashi uya noupu luhapu. Omutambo wetu Manifa etumbulilo ou na mahapu, to dulu okufina opo u mone exulilo keshe.

Etumbulilo Omanyamukulo Popiwa kombinga yasho
Epela limwe mefiku otali kelele… Ndokotola kokule, odula kokule, okambishi kokule Olyelye a li he shi ku lombwele?
Okaxuxwena ke li po ongula ohaka kwata… Ombesa, onyoka, eshina lolutenda Oove omunhu wongula?
Ino vala oudjuhwa fimbo inava… Teya, kofa, imbi Oukwaneumbo weni owa li u na oudjuhwa?
Openi ya tuvikilwa oyo openi… Ya likolwa, ya kana, ya longifwa Olyelye a li omutuvi moukwaneumbo weni?
Eumbo opo pe na… Oshikunino, omutima, oshililo Oshike hashi ningifa onhele i kale ya fa eumbo?
Shi li xwepo okufika lata shi dulife… Ongula, inaashi ningwa nande, okwiilikana Olyelye a li ha ende lata alushe?
Oshilemo keshe oshi na omunghulo wo… Siliveli, oshiyaxa, oimaliwa Lombwele nge kombinga yoshinima shiwa sha ningwa ombadilila
Oilonga ohai popi mokule i dule… Eendjovo, omusika, omungungumo Lombwele nge kombinga yomunhu oo a li he shi tongo

Omapulo aa “eli ile eli” e he na enyamukulo la puka

Omapulo aa otaa wapalele pomafimbo aeshe, nokuli pomafimbo a wedwa ko oudu, molwaashi kape na sha tashi dulu okukala sha puka. Pula, pwilikina, nokuyandja yo enyamukulo loye.

  • Okofi ile otee?
  • Efuta ile eemhunda?
  • Eembwa ile oumbishi?
  • Okufu yomutenya ile okufu youtalala?
  • Opaayi ile okeke?
  • Okudana ile okutala?
  • Etango tali piti ile tali ningine?
  • Olupale lokomesho ile lokonima?
  • Oradio ile omusika ya kwatelwa?
  • Omapenikeke ile omai?
  • Orose ile odaisy?
  • Olweendo lweshina lolutenda ile lwetuwa?

Opo mu mone omapulo eenghundafana taa ende pamwe nomafano, kendabaleni Oukalata veenghundafana vetu ovo tamu dulu okuprinda.

Ongahelipi tamu dulu okuninga oshikando shomapulo mongudu ile monhele yokufila oshisho?

  1. Kalekeni ovanhu opo va dule okumona nokuuva. Oikwafifo yokuuda nai kale mo, omakende nao, o-TV nai dimwe.
  2. Shi tamekeni onga eenghundafana. “Ondi na omapulo amwe kombinga yomafiku onale, nondi wete omu shi shihapu shi dule nge.”
  3. Lesheni epulo keshe luvali nokuyulika omanyamukulo e li manene.
  4. Taambeni omanyamukulo okudja keshe pamwe mongudu. Endululeni omanyamukulo mawa opo aveshe va ude ko.
  5. Tyeni enyamukulo mongudu aishe, ndele tamu pula epulo lokupopya kongudu.
  6. Shikuleni eenghono dongudu. Ngeenge epulo limwe otali eta po omahokololo oule wominute omulongo, efeni shi kale ngaho.
  7. Xuleni neimbilo ile nepulo la “eli ile eli”, opo keshe umwe a xulife noshinima shipu.

Opo mu mone omaludibo amwe omongudu, mwa kwatelwa picture bingo nokwiimba pamwe, taleni oinima yomongudu meenhele dokufila oshisho.

Onaini mu na okulundulula ondjila

Ngeenge omunhu ta monika a limbililwa, ta mwena ile ta ti “Kandi shi shii” lwoikando ihapu, shi ningeni shipu: kaleni komanyamukulo avali, nyamukuleni pamwe, ile shituleni komapulo aa “eli ile eli”. Ngeenge ongudu oya hala okupopya kombinga yepulo limwe omutenya aushe, osho oshinima shiwa. Elalakano kala li nande omanyamukulo a yuka. Ola li efimbo liwa pamwe.

Omapulo haa pulwa olundji

Omapulo maipu otaa wapalele ngaa ovanhu ovo tava kala noudu wokudimbwa?

Heeno, otaa dulu okuwapala ngeenge taa ningwa nombili. Alzheimer's Foundation of America oya tumbula omapulo maipu mokati koinima tai dulu okuningwa pomafimbo opehovelo oudu. Kaleni komapulo e na sha noinima oyo ya shiivika nale, yandjeni omanyamukulo okuhoolola mo, inamu tula omunhu umwe pondodo yokunyamukula oye aeke, nokutala komanyamukulo onga ondjila yokutameka eenghundafana, ha ekonakono.

Oitopolwa ilipi hai longo nawa momapulo aa?

Oinima oyo ya li ya hongwa nale ohai longo nawa unene: omaimbilo novaimbi ovo va li va tumbala mounyasha womunhu, omautumbulilo a shiivika, omafiku omafimbo, oikulya, omaudano nosho yo onghalamwenyo yakeshe efiku ngaashi okweetelwa omashini ile eengodi domashini donale. Henukeni oinima ipe nosho yo oinima oyo tai pula okudimbulukwa sha sha ningwa pehovelo loshikando osho.

Ohandi dulu okuninga ngahelipi omapulo mongudu monhele yokufila oshisho nopehe na okufiifa omunhu ohoni?

Lesheni epulo keshe kongudu aishe, ulikeni ile tyeni omanyamukulo taa dulu okuhoololwa, nokutaamba omanyamukulo okudja komunhu keshe. Inamu ifana ovanhu pauhandimwe ile mu vale oitwa. Tyeni enyamukulo la yuka nomwenyo muwa kutya nee omunhu okwa nyamukula shike, ndele tamu pula epulo tali shikula ko ngaashi ‘Olyelye apa a li a ya ko-bioskop yomomodila?’ opo mu shi ninge ehokololo.

Oshike handi dulu okuninga ponhele yomapulo pomafimbo a wedwa ko oudu?

Shituleni komapulo e he na enyamukulo la puka, ngaashi ‘Okofi ile otee?’ ile ‘Efuta ile eemhunda?’, ile mu manife pamwe omautumbulilo ile omaimbilo a shiivika. Okutala pamwe omafano nokupopya kombinga yao nasho otashi longo nawa.

Eeshako doilongifo

Ohatu tula omalinki komahangano nokeekonakono omo epandja eli la likolelela. Keshe shimwe osha li sha talululwa eshi epandja la pepalekwa.

  1. Therapeutic Activities for 3 Main Stages of Alzheimer's disease · Alzheimer's Foundation of America
  2. Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
  3. Activities · Alzheimer's Association
  4. What is Alzheimer's Disease? · Alzheimer's Association

Mbela owe lilongekela eudano liondjabi?

Omafano manene, kaku na efimbo lokuvalwa, kaku na oitwa, nokaku na okulishangifa. Daneni pamwe me-browser yeni.

Kufa omaudano aa pamwe naave

O-app yoshali ya-Golden Moments yee-iPhone, iPad na-Android: omafano manene eetaila, omaudano e na omafano oukwaneumbo woye mwene, nomakanghameno omafano oo haa longo nopehe na Wi-Fi. Kaku na o-akaunda, omaulikifo oipindi, efimbo lokuvalwa ile oitwa.