Yalnız Yaşayan Demanslı Birine Destek Olmak

Yalnız yaşamak tek başına, bir kişinin ne kadar yardıma ihtiyaç duyduğunu söylemez. Alzheimer’s Association, Alzheimer hastalığı olan birçok kişinin, özellikle erken evrede, basit düzenlemeler, güvenlik önlemleri ve başkalarının desteğiyle tek başına yaşamayı sürdürdüğünü belirtir. Daha yararlı soru daha belirlidir: Bu kişi neyi sürdürmek istiyor ve bu görevleri neyin kolaylaştırabileceği?

Bu konuşmayı acil bir sorun yokken, zamanın olduğu bir anda başlatın. Neyin rahat hissettirdiğini, hangi rutinlerin önemli olduğunu ve kişinin ne tür yardımı memnuniyetle karşılayacağını sorun. Kişiyle birlikte yapılan bir plan, başkalarının kaygılarına göre hazırlanmış bir görev listesinden çok daha iyi yaşamına uyar.

Günlük yaşamı neler kolaylaştırabilir?

Kişinin rutinlerine uyan birkaç tanıdık destek kullanın. Alzheimer’s Association, günlük ihtiyaçlar için takvim, liste ve hatırlatıcılar gibi pratik araçları öneriyor.

• Temel eşyalar için tek bir yer seçin. Anahtarları, gözlüğü, cüzdanı ve telefonu aynı belirlenmiş yerde tutun. Kapının yanındaki bir tepsi ya da etiketli bir raf rutini izlemeyi kolaylaştırabilir.
• Tek bir takvim ya da hatırlatıcı sistemi kullanın. Kişinin zaten sevdiği bir duvar takvimi, beyaz tahta, kâğıt ajanda ya da telefon takvimini seçin. Randevuları ve düzenli etkinlikleri birkaç uygulama ve nota dağıtmak yerine tek bir yerde tutun.
• Rutinleri görünür kılın. Bir görev sık unutuluyorsa kısa bir not yazın ya da o görev için gereken eşyayı tanıdık bir yere koyun. Adımları kısa tutun ve işe yaramazlarsa birlikte gözden geçirin.
• Tekrarlayan işleri öngörülebilir yapın. Düzenli bir alışveriş teslimatı, temizlik ziyareti ya da yemek düzeni, kişinin tek başına vermek zorunda olduğu karar sayısını azaltabilir.

Günü tanıdık tutmanın basit yolları için günlük rutinler rehberimize bakabilirsiniz. Amaç, kişinin seçimlerini desteklemek; her saati doldurmak değildir.

Aile ve arkadaşlar yararlı yardımı nasıl sunabilir?

Düzenli temas kuracağınız az sayıda kişi üzerinde anlaşın. Bilinen bir zamanda yapılan kısa bir ziyaret ya da telefon görüşmesi, plansız sık sık uğrayan birçok kişiden daha yararlı olabilir. Kişiye kimin dahil olmasını istediğini ve her kişinin neler yapabileceğini sorun.

Yardımınızı somut hale getirin. “Perşembe günü market alışverişi getirsem işine yarar mı?” sorusu, “Bir şeye ihtiyacın olursa haber ver” demekten daha kolay cevaplanır. Güvendiğiniz bir kişi alışveriş, ulaşım, yemek, faturalar ya da randevu takvimi konusunda yardımcı olabilir. Alzheimer’s Association, ihtiyaçlar ortaya çıktığında ev işleri, yemek, ulaşım ve ilaç hatırlatmaları için yardım ayarlamayı öneriyor.

Birden fazla kişi yardım ediyorsa her görevi kimin üstleneceğini ve önemli güncellemeleri nasıl aktaracaklarını kararlaştırın. Bilgiyi kişinin seçtiği kişilerle sınırlı tutun; kişinin güvenliği için acil bir endişe olduğunda bu sınır geçilebilir. Uzakta yaşıyorsanız, kişinin seçtiği kişilerle koordinasyon için uzaktan bakım rehberimize bakın. İletişim rehberi, desteği bir sınava dönüştürmeden konuşmak hakkında daha fazlasını anlatır.

Yalnız yaşarken nasıl bağlantıda kalınır?

Kişinin keyif aldığı etkinlikleri ve iletişimi seçin. Haftalık bir telefon görüşmesi, komşunun ziyareti, toplum yemeği, tanıdık bir kulüp ya da güvendiği biriyle yürüyüş olabilir. Hangi seçeneklerin hoş karşılandığını sorun; daha fazla ziyaretçi ya da grubun her zaman daha iyi olduğunu varsaymayın.

Düzenli sosyal zaman, haftanın tanıdık hissetmesine ve kişinin dört gözle beklediği bir şeyin olmasına yardımcı olabilir. Bir etkinliğe gitmek zorlaşıyorsa bir telefon görüşmesi, güvendiğiniz bir kişinin getirip götürmesi ya da evin yakınında daha küçük bir buluşma düşünebilirsiniz. Sosyal bağlantı rehberimiz, baskısız biçimde iletişimde kalmanın yollarını içerir.

Planın değişmesi gerektiğini nasıl anlarız?

Birinin tek başına yaşayıp yaşayamayacağını belirleyen tek bir kontrol listesi yoktur. Bunun yerine günlük hayattaki belirli değişikliklere dikkat edin: kişinin rahatça yaptığı bir görevin tekrar tekrar sorun çıkarması, öğünlerin atlanması, randevuların kaybolması ya da belirli bir işin daha zor geldiğini söylemesi.

Kişiye neyi fark ettiğini sorun. Bir pratik değişiklik önerin ve işe yarayıp yaramadığına bakın. Yemek, ilaç, mali işler, hareket ya da evdeki güvenlikle ilgili tekrarlayan endişeler varsa, kişiye bir hekime ya da sosyal bakım uzmanına danışıp danışmak istemediğini sorun. Resmi bir değerlendirme destek seçeneklerini belirlemeye yardımcı olabilir; ama kişiyi her öneriyi kabul etmeye zorlamaz.

Kişi yardım konusunda emin değilse küçük başlayın. Bir bakıcının eve gelmesi yerine haftalık market teslimatını ya da evrak işlerinde yardımı tercih edebilir; kişisel bakım istemeyebilir. Yardım edecek kişinin seçilmesine ve ziyaretlerin ne zaman olacağına dahil edin. Endişe evin kendisiyle ilgiliyse, oda oda değişiklikler için ev güvenliği rehberine bakın.

Kişi yardım istemezse ne olur?

Başka bir plan önermeden önce nedenini dinleyin. Mahremiyet, maliyet, kontrolü kaybetme ya da evde tanınmayan bir kişinin olması konusunda endişeleri olabilir. Hangi tür yardımın kabul edilebilir olacağını sorun, sonra küçük bir denemenin işe yarayıp yaramadığına bakın. Bazı insanlar bir hatırlatmayı ya da birlikte yapılan bir görevi tercih eder; bazıları yeni bir hizmet yerine güvendiği tek bir kişiden destek ister.

Kontrolleri teste dönüştürmekten kaçının. Bir telefon görüşmesi, kişinin yemek yiyip yemediği, ilacını alıp almadığı ya da bir randevuyu hatırlayıp hatırlamadığı hakkında soru listesi değil, bir sohbet olabilir. Acil bir tehlike varsa yerel acil servisler ile iletişime geçin. Devam eden endişeler için kişiyi sürece dahil edin ve bakım ekibinden ya da yerel destek hizmetinden tavsiye alın.

Yalnız yaşamak, değişen rutinler, ilişkiler ve pratik yardımın bir karışımıyla çalışmaya devam edebilir. Planı kişiyle birlikte gözden geçirin; işe yarayanı koruyun, artık uymayan kısımları ayarlayın.