Tokanga

Tokoni ki ha Taha ʻoku ʻi ai ha Dementia ʻoku Nofo Taha

Kuo fakalelei Lau ʻi he miniti 7Ko e tohi ʻa e kulupu ʻo Golden Moments · Ko e founga ʻo hotau tohi

Ko e tali nounou

Ko e tokotaha ʻoku mahaki ʻi he dementia ʻe lava ke ne nofo taha ʻaki ʻa e tokoni totonu. Fakapapau ʻa e ngaahi founga usu mo e ngaahi vaʻinga ʻo e fetuʻutaki, fakatatau ʻa e tokoni ki he ngaahi ngāue ʻoku loto ai ʻa e tokotaha ke tokoni, pea toe vakai ʻi he palani fakataha ʻi he taimi ʻoku liliu ai ha meʻa. ʻOku ʻikai ha lisi taʻe-fakalau ʻoku fakamaʻu ai pe ʻe lava ke nofo taha ha tokotaha.

  • Fehuʻi ki he me'a ʻoku loto ai ʻa e tokotaha ke tauhi ke fai pea ko e hā ʻa e tokoni ʻoku ne loto ki ai.
  • Fakapapau ha lisi siʻisiʻi ʻo e ngaahi vaʻinga fetuʻutaki fakaʻaho mo e kakai ʻoku falala ki ai.
  • Ngāue ʻaki ʻa e ngaahi founga usu ʻoku ʻiloa, ʻa e tohinoa taimi, mo ha feituʻu tatau ki he ngaahi meʻa fakaʻaho.
  • Fakahoko ʻa e tokoni fakaʻiʻiki pea toe vakai fakataha ʻi he taimi ʻoku liliu ai ʻa e fiemaʻu pe ngaahi tuʻunga.
ʻI he peesi ni (5 ngaahi vahe)
  1. Ko e hā ʻe lava ke fakafaingofua ai ʻa e moʻui ʻo e ʻaho?
  2. Ko e founga fēfē ke foaki ʻe he fāmili mo e kaungāmeʻa ʻa e tokoni ʻoku ʻaonga?
  3. Ko e founga fēfē ke fetuʻutaki ʻi he taimi ʻoku nofo taha ai?
  4. Ko e founga fēfē ke ʻiloa ʻe taʻe ʻi he palani ke liliu?
  5. Ko e hā kapau ʻoku ʻikai loto ʻa e tokotaha ki he tokoni?

ʻOku ʻikai ko e nofo taha pē ʻe fakahā ai pe ko e hā ʻa e tokoni ʻoku fiemaʻu ʻe ha tokotaha. Ko e Alzheimer’s Association ʻoku fakamatala ʻoku nofo taha ʻa e kakai lahi ʻoku mahaki ʻi he Alzheimer’s, makehe ʻi he kamata ʻo e mahaki, ʻaki ʻa e ngaahi liliu siʻisiʻi, ngaahi tokanga malu, mo e tokoni mei he kakai kehe. Ko e fehuʻi ʻoku fakamahino ange ʻoku ʻi ai: Ko e hā ʻoku loto ʻa e tokotaha ni ke tauhi ke fai, pea ko e hā ʻe lava ke faingofua ange ai ʻa e ngaahi ngāue ko iá?

Kamata ʻa e talanoa ko ʻeni ʻi he taimi ʻoku ʻi ai ʻa e taimi mo ʻikai ha palōpalema ʻoku fiemaʻu ke fakatonutonu vave. Fehuʻi ki he ʻuhinga ʻoku mālie ai, ngaahi founga usu ʻoku mahuʻinga, mo e tokoni ʻoku loto ai ʻa e tokotaha ke maʻu. Ko e palani ʻoku fakataha mo ia ʻe lelei ange ke fe’unga mo ʻene moʻui ʻi he ngaahi ngāue ʻa ha lisi ʻoku tuku ke fakatu’utamaki ʻaki ʻa e ngaahi manavahē ʻa ha taha kehe.

Ko e hā ʻe lava ke fakafaingofua ai ʻa e moʻui ʻo e ʻaho?

Ngāue ʻaki ʻa e ngaahi tokoni ʻoku ʻiloa ʻe ʻaonga ki he ngaahi founga usu ʻa e tokotaha. Ko e Alzheimer’s Association ʻoku fakaʻaongaʻi ʻa e ngaahi meʻa tokoni fakaʻaho hangē ko e ngaahi kalenitā, lisi, mo e ngaahi fakamanatu ki he ngaahi fiemaʻu ʻo e ʻaho.

  • Filifili ha feituʻu ʻe taha ki he ngaahi meʻa fiemaʻu. Tauhi ʻa e ngaahi kī, sipeki, paʻasi, mo e telefoni ʻi he feituʻu ʻe taha kuo fakaʻiloa. Ko ha ipu ofi ki he matapā pe ha ʻelefā kuo tohi ʻa e hingoa ʻe lava ke tokoni ke faingofua ange ai ʻa e founga usu.
  • Ngāue ʻaki ha kalenitā pe fakamanatu ʻe taha. Filifili ha kalenitā ʻi he ʻapi, ha laupapa, ha tohinoa pepa, pe ha kalenitā telefoni ʻoku ʻofa ki ai ʻa e tokotaha. Tauhi ʻa e ngaahi taimi fakataha mo e ngaahi ngāue fakaʻaho ʻi ha feituʻu ʻe taha pea ʻoua ʻe vahevahe ʻi he ngaahi ʻaplikeisoni lahi.
  • Fakahā ʻa e ngaahi founga usu. Kapau ʻoku faʻa galo ha ngāue, tohi ha tohinoa nounou pe tuku ʻa e meʻa ʻoku fiemaʻu ki ai ʻi ha feituʻu ʻoku ʻiloa. Tauhi ʻa e ngaahi sitepu ʻoku nounou pea toe vakai fakataha kapau ʻoku ʻikai tokoni ia.
  • Fakamahino ʻa e ngaahi ngāue fakaʻaho ʻoku toe hokó. Ko ha fakafeʻiloaki lakanga ʻoku toe hoko, ko ha vaʻinga fale, pe ʻa e kai ʻoku fakatonutonu ʻe lava ke fakasiʻisiʻi ʻa e ngaahi filifili ʻoku fiemaʻu ke fakahoko ʻe he tokotaha ʻi he taʻe-fakataha.

Ko e talanoa ʻo e founga usu ʻo e ʻaho ʻoku ʻi ai ha ngaahi founga faingofua ke tauhi ʻa e ʻaho ʻoku ʻiloa ʻi he taʻe-maʻu ʻaki ʻa e loto-mamafa. Ko e taumuʻa ko e tokoni ki he ngaahi filifili ʻa e tokotaha, ʻoku ʻikai ke fakapipiki ʻa e houa kotoa.

Ko e founga fēfē ke foaki ʻe he fāmili mo e kaungāmeʻa ʻa e tokoni ʻoku ʻaonga?

Fakapapau ʻa e kakai fe’unga ʻe iiki ʻoku fetuʻutaki pe ʻaʻahi. Ko ha ʻaʻahi pe telefoni siʻisiʻi ʻi ha taimi ʻoku ʻiloa ʻe lava ke ʻaonga lahi ange ʻi he kakai lahi ʻoku nau sivi taʻe-fakataimi. Fehuʻi ki he tokotaha ko hai ʻoku loto ke kau mo ko e hā ʻe lava ke fai ʻe he taha kotoa.

Ke ʻaonga ʻa e ngaahi foaki. “Ko e tokoni koā ke u ʻomi ʻa e koloa ʻi he Tu’apulelulu?” ʻoku faingofua ange ke tali ia ʻi he “Fakahā mai ʻi kapau ʻoku ke fiemaʻu ha meʻa.” Ko ha taha ʻoku falala ʻe lava ke tokoni ʻi he fakatau koloa, fe’ave’aki, kai, paʻanga, pe kalenitā ʻo e ngaahi taimi fakataha. Ko e Alzheimer’s Association ʻoku fakaʻaongaʻi ke fakatonutonu ʻa e tokoni ʻi he ngāue fakafale, kai, fe’ave’aki, mo e fakamanatu ki he moʻui-inu ʻi he taimi ʻoku hoko ai ʻa e fiemaʻu ko iá.

Kapau ʻoku tokoni ʻa e kakai lahi, fakaʻosi pe ko hai ʻe fai ʻa e ngāue kotoa pe ko hai ʻe fakahā ʻa e ngaahi fakamatala mahuʻinga. Tauhi ʻa e fakamatala ʻi he kakai pe ʻoku fili ʻe he tokotaha, ka ʻi he taimi pē ʻoku ʻi ai ha tokanga malu fakavave. Kapau ʻoku mamaʻo koe, sivi ʻa e talanoa ki he tokanga mamaʻo ki he founga ke fetuʻutaki ai mo e kakai ʻoku fili ʻe he tokotaha. ʻOku ʻi ai ha ngaahi fakamatala lahi ange ʻi he talanoa ki he fetuʻutaki ke talanoa ki he tokoni ʻo ʻikai ko e sivi.

Ko e founga fēfē ke fetuʻutaki ʻi he taimi ʻoku nofo taha ai?

Filifili ʻa e ngaahi ngāue mo e fetuʻutaki ʻoku fiefia ki ai ʻa e tokotaha. ʻE lava ke ko e telefoni ʻi he uike, ʻaʻahi ʻa ha kaume’a, kai fakakoloa, kulapu ʻoku ʻiloa, pe folau mo ha taha ʻoku falala ki ai. Fehuʻi ki he tokotaha ko e ngaahi filifili ʻoku mālie kiate ia; ʻoua ʻe fakakaukau ʻoku lelei ange ʻa e kakai ʻaʻahi lahi pe ʻa e kulupu lahi.

ʻOku lava ke tokoni ʻa e taimi fakafetuʻutaki fakaʻaho ke ʻiloa ʻa e uike mo foaki ha meʻa ʻe fakatoʻa ʻe he tokotaha. Kapau ʻoku faingataʻa ke ʻalu ki ha ngāue, fakakaukau ki ha telefoni, ʻalu ʻaki ha feʻave’aki mei ha taha ʻoku falala, pe ha fakataha siʻisiʻi ʻi he feituʻu ofi. Ko e talanoa ki he fetuʻutaki fakasōsiale ʻoku kau ai ʻa e ngaahi founga mālie ke fetuʻutaki ai.

Ko e founga fēfē ke ʻiloa ʻe taʻe ʻi he palani ke liliu?

ʻOku ʻikai ha lisi pē ʻe taha ʻoku fakamaʻu ai pe ʻe lava ke nofo taha ha taha. Ka ke fakakaukau ki he ngaahi liliu makehe ʻi he moʻui ʻo e ʻaho: ko ha ngāue ʻoku ne fai ʻaki ʻa e malu ʻe hoko ko ha palōpalema toe hokó, kai ʻoku ʻikai ke kai, ʻa e ngaahi taimi fakataha ʻoku ʻikai ke ʻiloa, pe ʻene lea ʻoku faingataʻa ange ha ngāue ʻe taha.

Fehuʻi ki he tokotaha ko e hā ʻa e me’a kuo ne ʻiloa. Foaki ha liliu ʻe taha ʻoku ʻaonga pea sivi pe ʻoku tokoni ia. Kapau ʻoku toe hoko ʻa e ngaahi tokanga ki he kai, meʻa-inu, paʻanga, malava ʻo e fe’aki, pe malu ʻi he fale, fehuʻi ki he tokotaha pe ʻe lava ke ne talanoa ki he tokotaha fakatōketā pe kau tokanga fakasōsiale. ʻE lava ke tokoni ha fakatotolo fakalao ke ʻiloa ʻa e ngaahi filifili tokoni, ka ʻe ʻikai fiemaʻu ke tali ʻe he tokotaha ʻa e taha kotoa pē ʻo e fakakaukau.

Kapau ʻoku ʻikai mahino ʻa e tokotaha ki he tokoni, kamata ʻaki ha meʻa siʻisiʻi. ʻE lava ke ne loto ki ha fakatau koloa ʻi he uike ʻo ʻikai ke ʻi ai ha tokotaha tokanga ʻi he fale, pe tokoni ki he ngaahi tohi ka ʻoua ʻe tokoni ki he tokanga ʻo e sino. Kole ke ne kau ʻi he filifili ʻo e tokotaha ʻe tokoni mo e taimi ʻo e ngaahi ʻaʻahi. Ko e talanoa ki he malu ʻi he fale ʻoku ʻi ai ʻa e liliu ʻi he potu kotoa ʻi he taimi ʻoku ʻi ai ha tokanga ki he fale ʻiate ia pē.

Ko e hā kapau ʻoku ʻikai loto ʻa e tokotaha ki he tokoni?

Fanongo ki he ʻuhinga muʻa ʻi he foaki ʻo ha palani kehe. ʻE lava ke ne manavahē ki he taʻe-fakapulipuli, ko e paʻanga, ko e tuku ʻo ʻene pule, pe ko ha tangata ʻoku ʻikai ʻiloa ʻi he fale. Fehuʻi ki he founga tokoni ʻe mālie ai ia, pea vakai pe ʻoku lelei ha sivi siʻisiʻi. ʻE loto ha kakai ki ha fakamanatu pe ngāue fakataha; ʻe loto ha kakai ki he tokoni mei ha taha ʻe taha ʻoku falala ʻi he ʻikai ko ha ngāue foʻou.

ʻOua ʻe liliu ʻa e ngaahi ʻaʻahi ko ha ngaahi sivi. Ko ha telefoni ʻe lava ke ko ha talanoa, ʻikai ko ha lisi ʻo e ngaahi fehuʻi pe kai ʻa e tokotaha, inu moʻui-inu, pe galo ha ʻaʻahi. Kapau ʻoku ʻi ai ha ngaahi manavahē ʻoku ʻi he taimi ni, fetuʻutaki ki he ngaahi tokoni fakavave ʻi ho feituʻu. Ki he ngaahi tokanga ʻoku ʻi he kahaʻu, tauhi ʻa e tokotaha ʻi he ngāue mo kumi ʻa e fakakaukau mei he kau tokanga ʻa ene kulupu tokoni ʻi ho feituʻu.

Ko e nofo taha ʻe lava pē ke ʻi ai ʻa e moʻui ʻoku liliu ʻi he ngaahi founga usu, ngaahi fehokotaki, mo e tokoni fakafa’ahinga. Toe vakai ʻa e palani mo e tokotaha, tauhi ʻa e konga ʻoku tokoni, pea fakatonutonu ʻa e ngaahi konga ʻoku ʻikai fe’unga mo ia ʻi he taimi ni.

Ngaahi fehuʻi ʻoku faʻa hā

ʻE lava nai ke nofo taha ha taha ʻoku ʻi ai ha dementia?

ʻOku nofo taha pē ʻa e kakai lahi, makehe ʻi he kamata, ʻaki ʻa e tokoni fakaʻaonga mei he kakai ʻoku nau falala ki ai. ʻOku tuʻu ʻa e ngāue ʻi he tokotaha, ʻene ngaahi fiemaʻu ʻo e ʻaho, mo e tokoni ʻoku ʻi ai; ʻoku ʻikai ke fakamaʻu ʻe he fakamatala ʻo e mahaki pē ʻa e fehuʻi ni.

ʻE lava fēfē ke tokoni ʻa e fāmili ʻo ʻikai ko e pule?

Fehuʻi ki he ngaahi ngāue ʻoku loto ai ʻa e tokotaha ke tokoni, pea hili ia ʻo fakapapau ha tokoni fakaʻiʻiki mo lahi. ʻE lava ke mou kai fakataha, sivi ʻa e taimi mo e tohinoa fakataha, pe fakatonu ha tokoni ki he fakatau koloa ʻi he taimi ʻoku tuku ai ʻa e konga ʻoku ne malava mo loto ke fai ʻe ia pē.

ʻE lava fēfē ke fakaʻaonga ʻa e ngaahi fetuʻutaki?

Fakapapau ha taimi mo e founga fetuʻutaki ʻoku talia ʻe he tokotaha. Fakakaukau fakataha ʻi he ngaahi taimi ʻoku ʻikai ai ha telefoni pe ha vaʻinga, pea ko hai ʻe lava ke fetuʻutaki ki ai. Tauhi ʻa e palani ʻoku taʻe-fakaʻilo pea faingofua ke ʻilo.

Ko e hā ʻa e taimi ke toe vakai ai ʻa e palani tokoni?

Toe vakai ʻi he taimi ʻoku faingataʻa ai ha ngāue ʻoku ʻiloa, ʻoku liliu ʻa e founga usu, pe ʻoku kole ai ʻa e tokotaha ke tokoni lahi ange. Talanoa fakataha ki he ngaahi tokanga makehe pea fehuʻi ki ha tokoni moʻui pe tokoni fakasōsiale pe ʻoku fiemaʻu ha fakatotolo.

Ngaahi mataʻitohi

ʻOku mau fehokotaki ki he ngaahi kautaha mo e ngaahi ako ʻoku tukuhau ki ai ʻa e peesi ni. Naʻe siviʻi ʻa e tuʻunga kotoa ʻi he taimi naʻe fakalelei ai ʻa e peesi.

  1. If You Live Alone · Alzheimer's Association

Ko e loto ki ha keimi fiemālie?

Ngaahi foto lalahi, ʻikai ha taimi, ʻikai ha sikoa mo ʻikai ha me'a ke tuʻu ai. Keimi fakataha ʻi ho polotaʻi.

ʻAve ʻa e ngaahi keimi ni ʻiate koe

Ko e polokalama ʻatā ʻa Golden Moments ki he iPhone, iPad mo e Android: ngaahi ʻata foto lalahi, ngaahi keimi mo ho ngaahi foto fāmili, mo e ngaahi pēkiʻi foto ʻe ngāue ʻo ʻikai ha Wi‑Fi. ʻIkai ha ʻakaunti, ʻikai ha ngaahi tā fakalaka, taimi pe sikoa.