Go Thusa Motho yo o nang le Dementia yo o Nnang Nosi

Go nna nosi ga go bolele ka boyone gore motho o tlhoka thuso e kae. Mokgatlho wa Alzheimer’s Association o bolela gore batho ba le bantsi ba ba nang le Alzheimer’s ba tswelela go nna bobo ka bobone, gaaka mo nakong ya tshimologo, ka diphetogo tse di nnye, ditshireletso le thuso ya batho ba bangwe. Potso e e tlhamaletseng ke gore motho o batla go tswelela go dira eng, mme ditiro tseo di ka dirwa ka bonolo jang.

Simolang puisano eno fa go na le nako mme go se na bothata jo bo tlhokang go rarabololwa ka bonako. Botsa se se mo lapiseng, ditlwaelo tse di botlhokwa le mofuta wa thuso o a e amogelang. Morero o o dirilweng mmogo le ene o tla bo o sa tshwane le botshelo jwa gagwe go gaisa lenane la ditiro tse di beilweng ka dikgatlhego tsa ba bangwe.

Ke eng se se ka dirang letsatsi le letsatsi go nna bonolo?

Dirisa dithuso tse dinnye tse di tsamaelanang le ditlwaelo tsa motho. Mokgatlho wa Alzheimer’s Association o eletsa didirisiwa tsa thuso tse di jaaka dikhalendara, dikwalo le dikgakololo tsa dinako tsa letsatsi le letsatsi.

• Tlhopha lefelo le le tshwanang la dilo tsa tlhokegang. Boloka dikgaoro, ditlhalo, pokotlo le mogala mo lefelong le le dumalaneng. Thebe kgotsa seshelofo le le kwadilweng gaufi le monyako di ka dira gore tlwaelo e nne bonolo go e latela.
• Dirisa khalendara kgotsa tsamaiso e le nngwe ya dikgakololo. Tlhopha khalendara ya lebota, boto ya go kwala, dikwalo tsa letsatsi kgotsa khalendara ya mogala e motho a e ratang. Boloka dipopego le ditiro tse di tlwaelegileng mo lefelong le le tshwanang e seng go di aba mo ditirelong tse dintsi.
• Dira ditlwaelo di bonagale. Fa tiro e lebalwa gantsi, kwala taelo e kgutshwane kgotsa beela sesebediswa se se tlhokegang mo lefelong le le tlwaelegileng. Boloka dikgato di le kgutshwane mme lo di tlhatlhobe mmogo fa di sa sa thuse.
• Dira ditiro tse di tlwaelegileng di nne tsa tlhomamo. Go reka dijo ka metlha, go etelwa ke batho ba ba bolokang ntlo kgotsa tiro ya dijo e e rulagantsweng e ka fokotsa dikgetho tse motho a tlhokang go di dira a le nosi.

Lenaneo la rona la ditlwaelo tsa letsatsi le letsatsi le na le ditsela tse di bonolo tsa go dira gore letsatsi le nne le tlwaelegile ntle le go le dira ka thata. Morero ke go thusa dikgetho tsa motho, e seng go tlatsa dinako tsotlhe.

Ke ka tsela efe lelapa le batho ba ba gaufi ba ka thusang ka go tlhomama?

Dumalanang ka palo e nnye ya batho ba ba tsitsang ba ba botlhokwa. Go etela kgotsa go bidiana ka nako e e itsegeng go ka nna thuso e e kgolo go feta go etelwa ke batho ba le bantsi ka nako e e sa tlhomamang. Botsa motho gore ke mang yo o batlang go akaretsiwa le se mongwe le mongwe a ka se dirang.

Dirang dikgopolo tse di tlhamaletseng. “A go ka thusa fa ke tla tlisa dijo ka Labone?” go a bonolo go araba go feta “Itse fa o tlhoka sengwe sepe.” Motho yo o thusang a ka tlhopha ditiro tse di kang go reka, go tsamaya, dijo, ditshelete, kgotsa khalendara ya dipaelano. Mokgatlho wa Alzheimer’s Association o eletsa go rulaganya thuso ya ditiro tsa gae, dijo, go tsamaya le dikgakololo tsa dithuo fa ditlhokego tseo di tla.

Fa batho ba le bantsi ba thusa, dumalanang gore ke mang a tla dira tiro e nngwe le e nngwe le gore ba tla abelana ditshedimosetso tse di botlhokwa jang. Boloka tshedimosetso mo batheng ba motho a ba tlhophileng, ntle le fa tshoganetso ya polokeso e tlhoka thuso ya ka bonako. Fa o nna kgakala, bona tataiso ya rona ya tlhokomelo e e kgakala mo tsela ya go dirisana le batho ba motho a ba tlhophileng. Tataiso ya puisano e na le dintlha tse dintsi ka go bua ka thuso ntle le go e dira tlhatlhobo.

Ke ka tsela efe motho a ka nna mo dikgolaganyong le go nna nosi?

Tlhopha ditiro le dikgolaganyo tse motho a ikutlwang a itumetse ka tsone. E ka nna mogala wa beke, go etelwa ke moagelane, phaki ya setšhaba, kgotsa go tsamaya le mongwe yo o tshepegileng. Botsa motho gore ke dikgetho dife tse di mo amogelang; o se ke wa akanya gore go etelwa ke batho ba le bantsi kgotsa dikhutlo tse dintsi ke tsone tse di siameng ka metlha.

Dikopano tsa setšhaba tse di tsitsang di ka dira gore beke e nne bonolo go e tlhaloganya le go fa motho sengwe se a ka se lebelelang. Fa go tsamaya go ya ditirong go thata, lebelela mogala, go tsamaya le motho yo o tshepegileng kgotsa ditiro tse dinnye gaufi le gae. Tataiso ya rona ya dikgolaganyo tsa setšhaba e na le ditsela tse di bonolo tsa go bo dikgolaganyong.

Ke tshwanetse go lemoga leng gore lenaneo le tshwanetse go fetoga?

Ga go na lenane le le tshwanang le le ka dirang gore motho a nne nosi. Go e na le moo, lebelelang diphetogo tse di tlhomameng mo botshelong jwa letsatsi le letsatsi: tiro e motho a neng a e dira ka boitumelo jaanong e baka mathata a mantsi, dijo di a tlhoka, dipaelano di a lebalwa, kgotsa a bolela gore tiro e e tlhomameng e thata.

Botsa motho gore o bone eng. Naya phetogo nngwe e e tlhamaletseng mme o lebelele fa e thusa. Fa go na le ditshwenyo tse di tsweletseng ka dijo, dithuo, ditšhelete, go tsamaya kgotsa polokeso ya gae, botsa motho gore a a ka bolela le ngaka kgotsa setsebi sa tlhokomelo ya setšhaba. Tlhatlhobo e e semmuso e ka thusa go bona dikgetho tsa thuso; ga e tlhoke gore motho a amogele ditlhophelo tsotlhe.

Fa motho a sa tlhomamisege ka thuso, simolang ka bonnye. A ka tlhopha go neelwa dijo ka metlha go na le mothusi wa ka gae, kgotsa thuso ya dikwalo mme e seng tlhokomelo ya mmele. Akaretsang ene mo go tlhophong motho yo o tla thusang le nako ya go etela. Tataiso ya polokeso ya gae e tlhalosa diphetogo ka kamore nngwe le nngwe fa ditshwenyo di ntse di le ka ntlo ka boyone.

Ke dirang fa motho a sa batle thuso?

Reetsa lebaka pele o neela lenaneo le lengwe. A ka tshwenyega ka sephiri, tshenolo, go tlhoka go laola kgotsa go nna le motho yo o sa tlwaelang mo ntlong. Botsa gore ke thuso efe e a e amogelang, mme o bone fa teko e nnye e a dira. Batho ba bangwe ba rata sekgoa kgotsa tiro e e abelanwang go gaisa mothusi mongwe yo o tshepegileng go gaisa tirelo e ntšha.

Se dire gore dipoledisano di nne dipuisano tse di botsang dipotso ka tlhatlhobo. Poledišano e ka nna puisano, e seng lenane la dipotso ka gore motho o jele, o nne le dithuo kgotsa o gakologelwe kopano. Fa go na le kotsi e e gaufi, ikopeleng thuso ya tshoganetso ya kwa lefatsheng la lona. Mo ditshwenyong tse di tsweletseng, boloka motho a le karolo mme o batle keletso go tswa mo setlhopheng sa tlhokomelo kgotsa tirelong ya setšhaba ya kwa lefatsheng la lona.

Go nna nosi go ka tswelela ka go tshegediwa ke ditlwaelo, dikamano le thuso e e fetogang. Lebelelang lenaneo le motho, boloka se se thusang mme o fetole dikarolo tse di sa tlhomang.