छोटो उत्तर
व्यक्तिलाई पैसाको कुन कामका लागि सहयोग चाहिन्छ सोध्नुहोस्। सहमति भए बिलहरू सँगै हेर्नुहोस् र बैंकसँग उसका विकल्पबारे सोध्नुहोस्। निदानले मात्र कुन वित्तीय काममा सहयोग चाहिन्छ भन्ने निर्णय गर्दैन। ठगी वा शोषण लागेको शंका भए तथ्य जाँच्नुहोस् र बैंक वा स्थानीय सेवासँग तुरुन्त सम्पर्क गर्नुहोस्।
- व्यक्तिलाई पैसाको कुन कामका लागि सहयोग चाहिन्छ सोध्नुहोस् र हरेक निर्णयमा उनीहरूलाई संलग्न राख्नुहोस्।
- बिल समीक्षा गर्दा वा विश्वसनीय सम्पर्क हुँदा पनि कसैलाई स्वतः पैसा सार्ने अधिकार हुँदैन।
- असामान्य निकासी, छुटेका बिल वा पैसा पठाउन नयाँ दबाब चेतावनीका संकेत हुन्, ठगी वा असक्षमताको प्रमाण होइनन्।
- भुक्तानी ठगी हुन सक्छ भने विश्वसनीय नम्बर प्रयोग गरेर बैंक वा भुक्तानी सेवालाई तुरुन्त सम्पर्क गर्नुहोस्।
- कसैलाई कारोबार अधिकार दिनुअघि स्थानीय नियम र खाताको अनुमति फरक हुन्छन्; स्थानीय सल्लाह लिनुहोस्।
यो पानामा (6 खण्ड)
पैसासम्बन्धी निर्णयले व्यक्तिको स्वतन्त्रता र दैनिक जीवनमा असर गर्छ। कुनै काम कठिन भएमा सबै कुरा अरूले लिनुपर्छ भनी मान्नुअघि त्यही कामबाट सुरु गर्नुहोस्। व्यक्तिलाई कस्तो सहयोग चाहिन्छ सोध्नुहोस् र उनीहरूलाई संलग्न राख्नुहोस्।
यो गाइडमा अमेरिकी पाठकका लागि सामान्य जानकारी छ। बैंक विकल्प र कानुनी नियम ठाउँअनुसार फरक हुन्छन्। Alzheimer’s Society को पैसा व्यवस्थापनसम्बन्धी गाइड ले व्यक्तिको भूमिका जोगाउँदै सहयोग गर्ने तरिका बताउँछ। Consumer Financial Protection Bureau (CFPB) ले अनौपचारिक सहयोग, विश्वसनीय सम्पर्क र कानुनी अधिकार फरक कुरा हुन् भनी बताउँछ।
म नियन्त्रण नगरी कसरी सहयोग गर्न सक्छु?
व्यक्तिलाई पैसाको कुन कामका लागि सहयोग चाहिन्छ सोध्नुहोस्। उनीहरूले बिल सँगै हेर्न, मेल व्यवस्थापन गर्न, भुक्तानी मिति सम्झन वा अनपेक्षित अनुरोध जाँच्न चाहन सक्छन्। कुनै कामका लागि सहयोग र कुनै कामका लागि आफैं गर्ने प्राथमिकता हुन सक्छ।
- कार्य गर्नुअघि सोध्नुहोस्। भन्न सक्नुहुन्छ: “यो बिल सँगै हेर्न मन छ?” निर्णय गर्न व्यक्तिलाई समय दिनुहोस्।
- एउटा काममा केन्द्रित हुनुहोस्। सहमत भए रकम, भुक्तानी मिति र भुक्तानी विकल्प सँगै समीक्षा गर्नुहोस्। उनीहरू गर्न चाहेका छनोट उनीहरूलाई गर्न दिनुहोस्।
- सँगै सरल रेकर्ड बनाउनुहोस्। बिल, भुक्तानी मिति वा सहमत कदमहरूको छोटो सूचीले दुवै जनालाई के सम्हालियो देख्न मद्दत गर्न सक्छ।
- बैंकको विकल्पबारे सोध्नुहोस्। भुक्तानी वा गतिविधि जाँच सजिलो बनाउने उपाय हुन सक्छन्। खाता परिवर्तन गर्नुअघि प्रत्येक विकल्पले के अनुमति दिन्छ सोध्नुहोस्।
- पछि फेरि जाँच गर्नुहोस्। व्यक्तिको प्राथमिकता बदल्न सक्छ। सहयोग उनीहरू अहिले चाहेको र चाहिएको कुरामा सीमित राख्नुहोस्।
CFPB ले अनौपचारिक सहयोगलाई व्यक्तिले अझै कारोबार अधिकार दिइरहेको बेला कसैसँग बिल समीक्षा र बजेट बनाउने भनी वर्णन गर्छ। यो अरूले पैसा निकाल्ने वा भुक्तानी गर्ने कुरासँग फरक हुन सक्छ। सर्टकटका रूपमा पासवर्ड, PIN वा एक-पटक प्रयोग हुने सुरक्षा कोड कहिल्यै साझा नगर्नुहोस्।
विश्वसनीय सम्पर्कले के गर्न अनुमति दिन्छ?
अमेरिकामा विश्वसनीय सम्पर्क सुविधाले वित्तीय संस्थालाई केही परिस्थितिमा, जस्तै सम्भावित ठगीको चिन्तामा, कुनै व्यक्तिलाई सम्पर्क गर्न दिन सक्छ। CFPB ले भन्छ विश्वसनीय सम्पर्क नाम दिनुले त्यो व्यक्तिलाई खातामा पहुँच वा पैसा सार्ने अनुमति दिँदैन। सबै खातामा यो सुविधा नहुन सक्छ, त्यसैले बैंक वा वित्तीय संस्थालाई यो कसरी काम गर्छ सोध्नुहोस्।
| सहयोगको प्रकार | यसको अर्थ |
|---|---|
| बिल सँगै समीक्षा | व्यक्ति र सहयोगी सँगै बिल हेर्छन्; निर्णय र भुक्तानी अधिकार व्यक्तिकै हुन्छ। |
| विश्वसनीय सम्पर्क | वित्तीय संस्थाले केही परिस्थितिमा नाम दिइएको व्यक्तिलाई सम्पर्क गर्न सक्छ। नामले मात्र खाता पहुँच दिँदैन। |
| औपचारिक खाता वा कानुनी अधिकार | बैंक अनुमति, पावर अफ एटर्नी वा त्यस्तै व्यवस्थाले कारोबार गर्न दिन सक्छ। यसको अधिकार र दायित्व खाता र स्थानीय कानुनमा निर्भर गर्छ। |
खाता पहुँच वा स्वामित्व परिवर्तन गर्नुअघि बैंक र योग्य स्थानीय कानुनी पेशेवरलाई विकल्प र जोखिम बुझाउन लगाउनुहोस्। निदानले कुन वित्तीय कामहरू व्यक्तिले सम्हाल्न सक्छन् वा उनीहरूले के छनोट गर्न चाहन्छन् भन्ने बताउँदैन। उनीहरू चाहेजति निर्णयमा संलग्न राख्नुहोस्। कसैले उनीहरूका लागि काम गरोस् भन्ने चाहना भए, अर्को व्यक्तिको लगइन प्रयोग नगरी कानुनी रूपमा कसरी सेटअप गर्ने सोध्नुहोस्।
कुन परिवर्तनबारे जाँच गर्नुपर्छ?
छुटेको बिल वा असामान्य खरिदका विभिन्न कारण हुन सक्छन्। यसले व्यक्ति पैसा व्यवस्थापन गर्न असमर्थ छन् वा कसैले शोषण गरेको छ भनी प्रमाणित गर्दैन। के भयो सोध्नुहोस् र व्यक्तिले सहमति जनाए सम्बन्धित स्टेटमेन्ट वा बिल सँगै हेर्नुहोस्।
CFPB ले आर्थिक शोषणका सम्भावित संकेतहरू सूचीबद्ध गर्छ, जसमा पैसा वा सम्पत्ति हराउनु, अचानक असामान्य निकासी, नतिरिएका बिल, खातामा अपरिचित व्यक्ति थपिनु वा कसैले व्यक्तिका फोन र भेट सीमित गर्नु पर्छन्। सामान्यतः यस व्यक्तिमा के सामान्य हो र के फरक भयो हेर्नुहोस्; एउटा संकेतलाई प्रमाण नमान्नुहोस्।
व्यक्तिले पैसा हराएको भने त्यो चिन्तालाई गम्भीरतापूर्वक लिनुहोस्। हाम्रो शंका हुँदा कसरी प्रतिक्रिया दिने गाइड ले चिन्ता खारेज नगरी जाँच गर्ने तरिका दिन्छ। व्यक्तिलाई निजी रूपमा के देखेका थिए र अब के हुनुपर्छ भन्ने सोध्नुहोस्। तथ्य जाँचअघि नातेदार, हेरचाहकर्ता वा बैंक कर्मचारीलाई आरोप नलगाउनुहोस्। कुनै विश्वसनीय सहयोगी संलग्न हुन सक्छ भन्ने शंका भए अर्को स्वतन्त्र पेशेवर वा स्थानीय सेवासँग सल्लाह लिनुहोस्।
हामी ठगीको जोखिम कसरी घटाउन सक्छौं?
ठगहरूले बैंक, सरकारी कार्यालय, व्यवसाय, साथी वा नातेदार बनेर सम्पर्क गर्न सक्छन्। उनीहरूले आपतकाल भएको भन्दै तत्काल भुक्तानीका लागि दबाब दिन सक्छन्। Alzheimer’s Association को प्रविधि सुरक्षा गाइड ले पैसा वा जानकारी साझा गर्नुअघि रोकिन, सम्पर्क जाँच्न र सहयोग लिन सिफारिस गर्छ।
- सन्देश तत्काल लागेमा रोक्नुहोस्। कल वा सन्देशले दबाब दिइरहेको बेला पैसा नपठाउनुहोस् र खाताको विवरण नसाट्नुहोस्।
- तपाईंले पहिले नै विश्वास गर्ने सम्पर्क प्रयोग गर्नुहोस्। कल काटेर हालको स्टेटमेन्ट वा कार्डमा भएको नम्बर, वा बैंकको आधिकारिक एप प्रयोग गरेर सम्पर्क गर्नुहोस्। कलरले पठाएको लिंक वा नम्बर प्रयोग नगर्नुहोस्।
- सुरक्षा विवरण निजी राख्नुहोस्। अनपेक्षित सन्देशको जवाफमा पासवर्ड, पूरा खाता विवरण वा प्रमाणीकरण कोड नपठाउनुहोस्। FTC ले कोड माग्ने अनपेक्षित कल काट्न र विश्वसनीय नम्बरमार्फत बैंकलाई सम्पर्क गर्न सुझाउँछ।
- व्यक्तिसँग सहयोग सहमत गर्नुहोस्। कुनै अप्रत्याशित अनुरोधबारे उनीहरूले कसलाई सोध्न चाहन्छन् भनी सोध्नुहोस्। बैंकको विश्वसनीय सम्पर्क सुविधाले सञ्चारमा मद्दत गर्न सक्छ, तर त्यसले आफैं कारोबार अधिकार दिँदैन।
पैसा ठगीमा गएको हुन सक्छ भने के गर्ने?
पैसा पठाउन प्रयोग गरिएको बैंक, भुक्तानी एप, कार्ड जारीकर्ता वा कम्पनीलाई सकेसम्म चाँडो सम्पर्क गर्नुहोस्। कार्ड वा स्टेटमेन्टमा भएको नम्बर, वा संस्थाको आधिकारिक एप वा वेबसाइट प्रयोग गर्नुहोस्। भुक्तानी रोक्न वा फिर्ता गर्न सकिन्छ कि सोध्नुहोस्। FTC का रकम फिर्ता गर्ने चरणहरू ले विकल्पहरू पैसा कसरी पठाइयो त्यसमा निर्भर गर्छन् भनी बताउँछन्; रकम फर्कने ग्यारेन्टी छैन।
सन्देश, रसिद, मिति र खाता सूचना सुरक्षित राख्नुहोस्। अमेरिकामा FTC मा ठगीको रिपोर्ट गर्न सकिन्छ। कसैले वृद्ध व्यक्तिको शोषण गरिरहेको शंका भए, Administration for Community Living ले व्यक्ति बस्ने राज्यको Adult Protective Services लाई सम्पर्क गर्न भन्छ। कसैलाई तत्काल खतरा छ भने स्थानीय आपतकालीन सेवासँग सम्पर्क गर्नुहोस्। अमेरिका बाहिर भए स्थानीय उपभोक्ता संरक्षण र सुरक्षा सेवा प्रयोग गर्नुहोस्।
दोष नलगाई कुरा गर्नुहोस्। ठगीहरू मानिसलाई भ्रममा पार्न डिजाइन गरिएका हुन्छन्। CFPB को ठगी र धोकाबारे मद्दत गाइड ले अमेरिकी रिपोर्टिङ विकल्पहरू सूचीबद्ध गर्छ र विश्वसनीय वेबसाइट तथा फोन नम्बर प्रयोग गर्न सल्लाह दिन्छ।
कुनै खास वित्तीय निर्णयका लागि कहाँबाट सहयोग पाउने?
व्यक्तिको बैंकसँग कुन उपकरण र अनुमति उपलब्ध छन् सोध्नुहोस्। कानुनी कागजात वा खाता स्वामित्व परिवर्तनका लागि व्यक्ति बस्ने ठाउँको कानुन जान्ने योग्य पेशेवरसँग कुरा गर्नुहोस्। आर्थिक शोषणको सम्भावना भए स्थानीय सुरक्षा सेवा प्रयोग गर्नुहोस्। यो पृष्ठले कसलाई कुन अधिकार हुनुपर्छ वा कुनै कारोबार ठगी हो कि होइन निर्धारण गर्न सक्दैन।
निदानपछिका पहिलो कदमसम्बन्धी गाइड ले व्यक्ति र परिवारलाई सम्बोधन गर्ने योजना प्रश्न छान्न मद्दत गर्न सक्छ। पारिवारिक मतभेद गाइड ले एकपटकमा एउटा चिन्तामा कुरा गर्ने तरिका दिन्छ।
सामान्य प्रश्न
डिमेन्सियाको निदानपछि वित्त आफ्नो हातमा लिनुपर्छ?
निदानकै कारणले होइन। व्यक्तिलाई कुन कामका लागि सहयोग चाहिन्छ सोध्नुहोस् र उनीहरूले अझै सम्हाल्न चाहेका कामहरूमा संलग्न राख्नुहोस्। कानुनी अधिकारका निर्णयका लागि स्थानीय योग्य सल्लाह लिनुहोस्।
विश्वसनीय सम्पर्कले व्यक्तिको बैंक खाता चलाउन सक्छ?
अमेरिकामा विश्वसनीय सम्पर्क भनेको सामान्यतः वित्तीय संस्थाले केही परिस्थितिमा सम्पर्क गर्न सक्ने व्यक्ति हो। CFPB ले भन्छ यसले त्यो व्यक्तिलाई पैसामा पहुँच दिँदैन। संस्थाको विशेष कार्यक्रमले के अनुमति दिन्छ सोध्नुहोस्।
व्यक्तिले ठगीमा पैसा पठाए के गर्ने?
बैंक, भुक्तानी एप वा प्रयोग भएको कम्पनीलाई सकेसम्म चाँडो विश्वसनीय नम्बरमार्फत सम्पर्क गर्नुहोस्। भुक्तानी रोक्न वा फिर्ता गर्न सकिन्छ कि सोध्नुहोस्। रेकर्ड राख्नुहोस् र उपयुक्त स्थानीय सेवामार्फत ठगीको रिपोर्ट गर्नुहोस्; रकम फर्कने ग्यारेन्टी छैन।
आर्थिक शोषणका कुन संकेत हुन सक्छन्?
पैसा हराउनु, अस्पष्ट निकासी, नतिरिएका बिल, अचानक असामान्य उपहार वा कसैले व्यक्तिका फोन कल नियन्त्रण गर्नु चेतावनीका संकेत हुन सक्छन्। एउटा संकेतले दुर्व्यवहार प्रमाणित गर्दैन। व्यक्तिलाई निजी रूपमा के भयो सोध्नुहोस्, र चिन्ता कायम रहे स्थानीय सहयोग खोज्नुहोस्।
कुनै सहयोगीलाई भुक्तानी गर्न अनुमति चाहिन्छ भने के गर्ने?
बैंक अनुमति र कानुनी कागजात फरक तरिकाले काम गर्छन् र व्यक्ति बस्ने ठाउँमा निर्भर गर्छन्। खाताको पहुँच वा स्वामित्व परिवर्तन गर्नुअघि बैंक र योग्य स्थानीय कानुनी पेशेवरलाई सोध्नुहोस्।
स्रोत
यो पानाले भर पर्ने संस्था र अध्ययनको लिङ्क हामी दिन्छौँ। पाना अपडेट गर्दा हरेक स्रोत जाँचिएको थियो।
- Managing finances for people with dementia · Alzheimer's Society
- Technology Safety for Older Adults · Alzheimer's Association
- Can a family member or friend help me with bill paying and banking? · Consumer Financial Protection Bureau
- How can I tell if a friend, neighbor, or family member is a victim of financial exploitation? · Consumer Financial Protection Bureau
- What's a verification code and why would someone ask me for it? · Federal Trade Commission
- What To Do if You Were Scammed · Federal Trade Commission
- Who do I contact for help with a scam or fraud? · Consumer Financial Protection Bureau
- What If I Suspect Abuse, Neglect, or Exploitation? · Administration for Community Living