Bingo yomafano yovakulunhu ve na okudimbuluka itaku longo nawa

Bingo oshidanaukwa shonghedi shokukala novanhu sha shiivika kovakulunhu vahapu, ashike omivalu otadi dulu okukala didjuu okulandula komunhu ou e na okudimbuluka itaku longo nawa. Bingo yomafano ohai kaleke omukalo oo wa ngungumana ndele tai pingene po omivalu nomafano manene a yela. Otai longo nawa keumbo, melongelokalunga lomutenya, ile meumbo lovakulupe. Ewiliko eli otali yelifa nghee tamu danauka, nghee tamu shi lundulula, nanghee tamu kaleke ehafo li li oshinima sha fimanenena.

Nghee bingo yomafano hai longo

Omudanauki keshe oku na okakalata ke na eengudu domafano, ngaashi okateo, okambishi, onhemo, owato ile okambasikela. Omwiifani oha ulike ile ta tumbula efano limwe pefimbo. Ovadanauki ohava ulike efano la faafana kokakalata kavo. Omudanauki oo a ulika omukweyo aushe, ile ongudu oyo eengudu da udafana, ota dulu okuingida “Bingo”, ashike eengudu dihapu ohadi efa po oshitukulwa shokufindwa filufilu.

Oto dulu okulongifa oukalata va nyanyangidwa va dja ko oiningwanima ya nyanyangidwa ya mahala, ile oshipelwe sha bingo yomafano, osho shi na omwiifani wokombiyuta weengudu. Aishe oi li nawa okulongifwa kotableta ya yelulwa opo ongudu aishe i mone.

Nghee to longekida efimbo lokudanauka

• Hoolola ongudu inini. Ovanhu vane fiyo ovahamano ile ovahamano fiyo ovahamano navavali oshi li nawa. Eengudu dinene odidjuu okulandula nohadi udika tadi endelelwa.
• Ninga omafano a kale manene. Longifa omikalo da kola noshinima shimwe sha shiivika moshikutu keshe. Henuka oukalata va yadi unene.
• Kala ovanhu nawa. Tula omudanauki keshe opo ta dulu okumona omwiifani nokakalata kaye, noku mu tula popepi nomukwafi ngeenge okwe mu pumbwa.
• Longifa oinima ilipu yokuuulika. Oipambu inene, oimaliwa yoipambu, ile okuulika nomunwe oshi li xwepo shi dulife eepena. Kala u na imwe ya wedwa po.
• Longekida efimbo lixupi. Ominute omilongo nhatu luhapu oda wana. Xulifa po diva ngeenge eenghono da shuna pedu.

National Institute on Aging otai kumaida okulundulula oiningwanima i fele naasho omunhu ta dulu natango okuninga, onghee ninga oukalata nomilandu ipu ngeenge tashi kwafele.

Nghee to ifana omafano

1. Yelula efano ile li ulikila kombiyuta manga ino popya.
2. Li tumbula nawa, meendjovo dipu: “Okateo.” Li endulula lumwe, to ende kashona.
3. Teelela. Pa ovanhu efimbo va tale ndele va ulike. Ino ifana efano tali landula fimbo vahapu inava mona omhito.
4. Yelifa, ngeenge tashi kwafele. “Onhemo itilyana” ile “ei twa li nayo pokapikiniki” otashi dulu okutameka eenghundafana.
5. Kaleka omukalo wa ngungumana. Omwiifani a ngungumana oku na oshilonga shi dulife oo ta endelele.

Okuninga okufindwa kuhe na oupyakadi

Efiyafanepo otali dulu okweetifa omaupyakadi. Omunhu oo ita findi otashi dulu oku mu udifa a fa ta yelekwa, nomunhu oo ta limbililwa okufindwa otashi dulu oku mu ningifa a kale a limbililwa. Apa ope na eemhito dimwe:

• Keshe umwe oku na efano. Omudanauki keshe ta ifana efano limwe olo a hokwa, nongudu tai li hafele.
• Tukuleni okakalata ka yada. Pula ovadanauki va popye sha kombinga yefano limwe kokakalata kavo.
• Danaukeni fiyo omafano a pwa po. Ifana efano keshe li li kokakalata, ndele tamu tameke limwe, nopehe na oo ta ifanwa a finda tete.
• Kaleka ondjabi inini ile ino i yandja. Okakuki ile eimbilo oi li xwepo shi dulife oshishani.

Okulundulula kovantu ovo ve li meenghalo didjuu

Kovanhu ovo tava mono shidjuu okumona efano, longifa okakalata ke na oikutu ine ile ihamano aike, ile pa omudanauki keshe okakalata kamwe pefimbo. Efa omukwafi a kwate okakalata omanga omunhu ta ulike, ile tembulila okapambu kaye nombili ngeenge okwe ku pitika. Ovanhu vamwe otashi dulika shi kale shipu kuvo okuuda omwiifani nokuhafela ondaka yeendjovo.

Tala omadidiliko oo taa ulike kutya omunhu ke udite nawa, ngaashi okulikufa ko ile okunyanya oshipala, ndele xulifa po ngeenge taa holoka. Komadiladilo mahapu oiningwanima ya ngungumana yokukala omutumba, tala oiningwanima yomeenghalo da kwata moiti.

Bingo meumbo lovakulupe nomelongelokalunga lomutenya

Oiningwanima yeengudu ohai longo nawa ngeenge ya longekidwa tai tale ovanhu ovo ve li mongudu. Ewiliko leengudu leumbo lovakulupe nomelongelokalunga lomutenya otali yelifa nghee to longekida efimbo, nghee to kala ovanhu nanghee to ungaunga novanhu ovo va hala okudja mo. Bingo yomafano otai dulu yo okuya nawa pamwe nokwiimba ile nehokololo, nosho yo finish-the-saying shi li oshidanaukwa sha ngungumana konima yefimbo.

Osho bingo tai dulu naasho itai dulu okuninga

Bingo yomafano oi li nawa okukala novanhu nokuhafela pamwe. Otai dulu okweetifa ovanhu pamwe, oku va pa etomheno va tale omafano nokuuda, nokuninga ongudu i kale i udite nawa. Itai velula okudimbuluka itaku longo nawa ile oku shi ninipika. Tala elunduluko layo kwaasho ovanhu tava monika noku udite pefimbo olo, hakoo a finda.