Ngaahi ngāue

Pingo Fakatātā ki he Kakai Motu‘a ‘oku Mahaki ‘i he Dementia, ‘I he Pepa pe ‘I he Skrini

Kuo fakalelei Lau ʻi he miniti 5Ko e tohi ʻa e kulupu ʻo Golden Moments · Ko e founga ʻo hotau tohi

Ko e tali nounou

Ko e pingo fakatātā ‘oku fakalele ‘aki ‘a e ngaahi fakatātā lalahi mo mahino ‘i he ‘ui‘ui ‘o e ngaahi tohi. ‘Oku lava ke ‘ilo‘i ‘e he tangata ‘a e me‘a ‘oku ne sio ki ai ‘i he taimi ‘oku ‘ikai fiema‘u ke lau pe fakamanatu. Ko e pepa ‘oku ‘ai, pe ko e tangata ‘oku ne fakaʻaʻi ‘i he skrini, ‘oku ui ‘e ia ‘a e fakatātā ‘e taha ‘i he taimi, pea tuku ke ‘oatu ‘e he kotoa ‘a e me‘a ‘oku nau sio ki ai. Tauhi ‘a e kulupu si‘isi‘i, ‘a e ngaahi fakatātā ‘oku mālohi, pea ‘oku ‘ikai ha ngāue ‘i he hinga. Ko e pingo lelei taha ko ha houa fakasōsiale, ‘ikai ko e tauhi ki he ‘ikai ha taha.

  • Ngāue ‘aki ‘a e ngaahi fakatātā ‘i he ‘ui‘ui ‘o e ngaahi tohi, pea ‘oua na‘a ‘ai ‘a e fakatātā kotoa ki ha me‘a ‘e taha ‘oku ‘ilo‘i.
  • Ui fakatuʻo, ‘oku ui ‘a e fakatātā, pea lea hingoa ia. Toe lea ‘ai ‘e taha, pea tatali.
  • Tauhi ‘a e kulupu ki he kakai fā ki he valu, pea tuku ‘a e tangata ‘i ha feitu‘u ‘oku lava ke ne sio ki he tangi pea mo hono ‘ea.
  • Ko e tu‘u ki he hinga ‘oku filifili. Ko e ni‘ihi ‘oku nau fili ke nau fakaʻaʻi ‘a e fakatātā ‘oku nau ‘ofa ai.
  • Fehu‘i ki mu‘a he‘ene ui ‘a e toʻotoʻa. Ko e ni‘ihi ‘oku nau ongo‘i ‘oku mamahi ‘i he taʻu ‘o e totongi pe ko e ‘ulungaanga, pea ‘oku ‘oku‘oku.
ʻI he peesi ni (7 ngaahi vahe)
  1. Founga ‘o e pingo fakatātā
  2. Teuteu ki ha fakataha
  3. Founga ke ui ai ‘a e ngaahi fakatātā
  4. Fakafiemālie ke fili ‘a e tangata
  5. Fakalelei ki he kakai ‘i he sitepu ki mui
  6. Pingo ‘i he fale tokanga mo e ngaahi polokalama ‘aho
  7. Ko e hā ‘oku lava ‘e he pingo, pea ko e hā ‘oku ta‘elava

‘Oku ta‘alo ‘a e pingo ‘e he tokolahi ‘o e kakai motu‘a ‘i he fakafe‘iloaki, ka ‘oku lahi ‘a e ngaahi nomba ‘oku faingata‘a ki he tangata ‘oku mahaki ‘i he dementia. Ko e pingo fakatātā ‘oku tauhi ‘a e laʻi mālie tatau, ‘o fakaliliu ‘a e ngaahi nomba ki he ngaahi fakatātā lalahi mo mahino. ‘E lava ke fai ia ‘i he fale, ‘i he potu ‘o e ‘aho, pe ‘i he fale tokanga. Ko e tohi‘ata ni ‘oku fakamatala ‘a e founga ke ta‘alo, ‘a e founga ke liliu ai, pea mo e founga ke tauhi ‘a e mahu‘inga ‘i he fiefia.

Founga ‘o e pingo fakatātā

‘Oku ‘i ai ha kāate ‘a e taha kotoa ‘oku ‘i ai ha ‘ulu‘ulu ‘o e ngaahi fakatātā, hangē ko e ipu teaa, ha pusi, ha tōtō, ha vaka ‘i he tahi, pe ha pasikala. Ko e tokotaha ui ‘oku fakahā pe ui ‘a e fakatātā ‘e taha ‘i he taimi. ‘Oku tohi ‘e he kakai ‘a e fakatātā tatau ‘i honau kāate. Ko e tangata ‘oku ne tōʻaki ha laine kakato, pe ‘a e fakatātā ‘oku fakafepaki‘aki ‘e he kulupu, ‘e lava ke ne ui ‘a e “Pingo”, ka ‘oku taʻofi ‘e he ni‘ihi ‘a e toʻotoʻa kotoa.

‘E lava ke ke ngāue ‘aki ‘a e kāate pepa mei he ngaahi ngaue ta‘etotoʻu, pe ko e ta‘alo pingo fakatātā, ‘oku kau ai ‘a e tokotaha ui ‘i he skrini ki he kulupu. ‘Oku lelei ‘a e ngaahi founga ‘e ua ‘i ha tapalēti ‘oku hā ki he kulupu kotoa.

Teuteu ki ha fakataha

  • Filifili ha kulupu si‘isi‘i. Ko e fā ki he valu ‘oku lelei ‘a e lahi. Ko e kulupu lalahi ange ‘oku faingata‘a ke muimui ki ai pea ‘e ongo ‘oku vave.
  • Ngāue ‘aki ‘a e fakatātā lalahi. Ngāue ‘aki ‘a e laine mālohi mo ha me‘a ‘oku ‘ilo‘i ‘i he potukiʻi ‘e taha. ‘Oua na‘a ‘ai ‘a e ngaahi kāate ‘oku kaunga.
  • Tuku ‘a e kakai ‘i ha feitu‘u lelei. Tuku ‘a e taha kotoa ‘i ha feitu‘u ‘oku lava ke ne sio ki he tangata ‘oku ui mo ho‘ana kāate, pea ofi ki ha tokoni kapau ‘oku fie ma‘u ia.
  • Ngāue ‘aki ‘a e ngaahi fakatātā mālie. Ko e ngaahi tuʻa lalahi, ngaahi paʻanga, pe ha paʻi nima ‘oku lelei ange ‘i he peni. Tauhi ‘a e ngaahi me‘a fakamui ‘e ni‘ihi.
  • Teuteu ha fakataha nounou. Ko e taimi ‘e tolu ‘i he hongofulu miniti ‘oku lahi. Taʻofi vave kapau ‘oku mavahe ‘a e mālohi.

‘Oku fakaafe ‘e he National Institute on Aging ke fakalelei ‘a e ngaahi ngaue ki he me‘a ‘oku lava ‘e he tangata ke ne fai, koe‘uhi ke fakasi‘isi‘i ‘a e kāate mo e ngaahi tafa‘aki ‘i he taimi ‘oku fie ai.

Founga ke ui ai ‘a e ngaahi fakatātā

  1. Fakahā ‘a e fakatātā pe tō ki ai ‘i he skrini ‘i mu‘a ke ke lea.
  2. Lea hingoa ia ‘i he lea mālie, ‘i he ngaahi lea faingofua: “Ipu teaa.” Toe lea ‘ai ‘e taha, mālie.
  3. Tatali. Foaki ha taimi ki he kakai ke nau sio mo tōʻaki. ‘Oua na‘a ui ‘a e fakatātā hoko mai ka‘ai ‘oku ‘osi ha taimi ki he tokolahi.
  4. Fakamatala, kapau ‘oku tokoni. “‘A e tōtō ‘uli‘uli” pe “‘a e me‘a naʻa tau ‘i ai ‘i he ‘efiafi‘ā” ‘e lava ke fakaʻaʻi ai ‘a e talanoa.
  5. Tauhi ‘a e vave ‘oku mālie. Ko e tokotaha ui ‘oku mālie ‘oku mahu‘inga ange ‘i he vave.

Fakafiemālie ke fili ‘a e tangata

‘Oku lava ke ‘ai ‘e he tauhi‘aki ha palopalema. Ko e tangata ‘oku ‘ikai ke ne ikuna ‘e lava ke ne ongo‘i ‘oku tōmaki‘i, pea ko e tangata ‘oku mamahi ki he ikuna ‘e lava ke ne tu‘u mālohi. Ko e ngaahi filifili ni:

  • Ko e kotoa ‘oku ikuna ‘i ha fakatātā. Ko e taha kotoa ‘oku ui ‘a e fakatātā ‘e taha ‘oku ne ‘ofa ai, pea ‘oku fakafiefia ‘e he kulupu ia.
  • Vahevahe ha kāate kakato. Kole ke nau lea ‘a e me‘a ki he fakatātā ‘e taha ‘i honau kāate.
  • Ta‘alo ‘o a‘u ki he taimi ‘oku mavahe ai ‘a e fakatātā. Ui ‘a e fakatātā kotoa ‘i he kāate, pea kamata ha kāate kehe, ta‘e‘ai ha tu‘unga ki he ikuna ‘uluaki.
  • Tauhi ‘a e ‘ōfa‘i nounou pe ta‘e‘ai. Ko ha kuki pe ha hiva ‘oku lelei ange ‘i he ko e tōfoi.

Fakalelei ki he kakai ‘i he sitepu ki mui

Ki he kakai ‘oku faingata‘a ke ‘ilo‘i ha fakatātā, ngāue ‘aki ha kāate ‘oku ‘i ai ‘a e ngaahi potukiʻi ‘e fā pe ono, pe foaki ha kāate ‘e taha ‘i he taimi. Tuku ha tokoni ke ne tuku ‘a e kāate ‘i he taimi ‘oku ne tōʻaki ai ‘a e tangata, pe liliu mālie ‘a e tōʻaki ‘i he tuʻunga ‘a e tangata. ‘Oku ni‘ihi ‘oku faingofua ange ke nau fanongo pe ui ‘a e tangata ‘oku ui, pea fiefia ‘i he le‘o ‘o e lea.

‘Oku ‘ai ke ke sio ki he fakafeʻātungia‘i, hangē ko e liliu ‘a e ‘ulu pe ‘ikai ke fiefia, pea taʻofi kapau ‘oku hā ‘a e ‘uhinga ko ia. Ki he ngaahi fakakaukau kehe ki he ngaahi ngaue mālie ‘oku nofo ai, vakai ki he ngaahi ngaue ‘i he sitepu ki mui.

Pingo ‘i he fale tokanga mo e ngaahi polokalama ‘aho

‘Oku lelei taha ‘a e ngaahi ngaue kulupu kapau ‘oku fakapalani ki he kakai ‘oku ‘i he loki. Ko e tohi‘ata ki he ngaahi ngaue kulupu ki he fale tokanga mo e ngaahi polokalama ‘aho ‘oku kau ai ‘a e founga ke palani ai ha fakataha, tuku ‘a e kakai ‘i honau ngaahi feitu‘u, pea mo e founga ke tokanga ai ki he kau ‘oku fie ‘alu. Ko e pingo fakatātā ‘oku ‘ikai tatau ‘i ai ‘a e hiva pe ‘a e talatalanoa, pea mo e finish-the-saying ko ha ta‘alo mālie ange ‘i hono fakaʻosi ‘o e fakataha.

Ko e hā ‘oku lava ‘e he pingo, pea ko e hā ‘oku ta‘elava

‘Oku fakafeohi‘aki mo fiefia ‘a e pingo fakatātā. ‘E lava ke ne fakataha ‘a e kakai, foaki ha ‘uhinga ke sio mo fanongo ki he ngaahi fakatātā, pea ke ‘ai ke mafana ‘a e kulupu. ‘Oku ‘ikai ke ne mo‘ui‘ia pe taʻofi ‘a e dementia. Fakafuofua ‘a e ola ‘aki ‘a e founga ‘oku nau sio ai pea ongo‘i ai ‘i he houa, ‘ikai ko e ‘ko e hā ‘oku ikuna ai.

Ngaahi fehuʻi ʻoku faʻa hā

Ko e hā ‘a e pingo fakatātā ki he dementia?

Ko e founga ‘o e pingo ‘oku fakaʻaongaʻi ai ‘a e ngaahi fakatātā lalahi ‘i he kaʻi ‘o e ngaahi tohi. Ko e kau ta‘alo ‘oku nau fakamāmā‘i ‘a e fakatātā ‘i honau kāate ‘i he taimi ‘oku lea ai pe fakahā ai ‘e he tangata ‘oku ui. ‘Oku fe‘unga ia ki he kakai ‘oku faingata‘a ke nau ‘ilo‘i ‘a e ngaahi tohi, pea ‘oku ‘ai ke faingofua ange ke nau kau.

‘E fēfē ‘a e fakahoko ‘o e pingo fakatātā ki ha kulupu?

Ngāue ‘aki ‘a e ngaahi kāate pepa ‘e ni‘ihi pe ko e tangata ‘oku ui ‘i he skrini, pea ui ‘a e fakatātā ‘e taha ‘i he taimi. Lea ‘aki ‘a e le‘o mālie, fakahā ‘a e fakatātā, pea foaki ha taimi ki he kakai ke nau kumi ia. Tauhi ‘a e kulupu si‘isi‘i, ta‘e‘oatu ‘a e vave, pea tuku ke nau tōʻaki ‘a honau kāate ‘aki ‘a e tuʻunga pe ‘a e pepa.

‘Oku tokoni nai ‘a e pingo fakatātā ki he mahino?

‘Oku ‘ikai ha ngaue kuo ‘ilo‘i ‘oku mo‘ui‘ia pe taʻofi ‘a e dementia. Ko e pingo fakatātā ko ha ta‘alo fakasōsiale mo fiefia. Ko ‘ene mahu‘inga ko e kāinga, ‘a e le‘o ‘o e tangata ‘oku ui, mo e fiefia ‘i he kumi ‘a e fakatātā, ‘ikai ko ha me‘a ‘e taha ki he mahino.

Kapau ‘oku fie taʻofi ‘a e tangata pe ‘oku ‘ikai lava ke ne kumi ‘a e fakatātā?

Tuku ke ne taʻofi. Foaki ke kumi fakataha, fakahā ‘aki ‘a e ngaahi nima, pe liliu ‘a e ‘otu ki he tangata ‘i he fakafiemālie ‘a e tangata. Ko e fiefia ‘a e tangata ‘oku mahu‘inga ange ‘i he fakaʻosi ‘a e kāate.

Ngaahi mataʻitohi

ʻOku mau fehokotaki ki he ngaahi kautaha mo e ngaahi ako ʻoku tukuhau ki ai ʻa e peesi ni. Naʻe siviʻi ʻa e tuʻunga kotoa ʻi he taimi naʻe fakalelei ai ʻa e peesi.

  1. Activities · Alzheimer's Association
  2. Activities for dementia · NHS
  3. Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging

Ko e loto ki ha keimi fiemālie?

Ngaahi foto lalahi, ʻikai ha taimi, ʻikai ha sikoa mo ʻikai ha me'a ke tuʻu ai. Keimi fakataha ʻi ho polotaʻi.

ʻAve ʻa e ngaahi keimi ni ʻiate koe

Ko e polokalama ʻatā ʻa Golden Moments ki he iPhone, iPad mo e Android: ngaahi ʻata foto lalahi, ngaahi keimi mo ho ngaahi foto fāmili, mo e ngaahi pēkiʻi foto ʻe ngāue ʻo ʻikai ha Wi‑Fi. ʻIkai ha ʻakaunti, ʻikai ha ngaahi tā fakalaka, taimi pe sikoa.