ሓጺር መልሲ
ስእሊ ቢንጎ ቍጽሪ ብዓበይቲ ብሩህ ስእልታት ይቕይሮ፣ ሰብ ብምንባብን ብምዝካርን ዘይኮነ ዝርኣዮ ብምምሳል ክሳተፍ። ካርዳት ብወረቐት ኣውጽኡ ወይ ኣብ ስክሪን ጻውዓ ተጠቐሙ፣ ሓደ ሓደ ስእሊ ብግዜኡ ጸውዑ፣ ኩሉ ዝርኣዮ ምልክት ይግበር። ጉጅለታት ንኣሽቱ ይኹን፣ ስእልታት ዓቢ ይኹኑ፣ ዓወት ብምርጫ ይኹን። ጽቡቕ ክፍለ ግዜ ኣብ ብዙሕ ምዕዋት ዘይኮነ፣ ብሓጎስ ዝሓልፍ ሰዓት እዩ።
- ካብ ቍጽሪ ስእልታት ተጠቐሙ፣ ነፍሲ ወከፍ ዓቢን ብሩህን ዝፈለጥካዮ ሓደ ነገር ይኹን።
- ቀስ ኢልካ ጸውዕ፣ ስእሊ ኣርእይ፣ ስሙ ብሓቦናዊ ድምጺ ብሓደ ግዜ ድገም፣ ጽበ።
- ጉጅለታት ካብ ኣርባዕተ ክሳብ ሸሞንተ ሰባት ይኹኑ፣ ሰብ ጸዋዒን ካርዱን ዝርኣዮ ቦታ ኣቐምጡ።
- ዓወት ኣማራጺ ይኹን። ገሊኦም ክፍለ ግዜታት ብኩሉ ሰብ ዝፈትዎ ስእሊ ብምጥቃስ ክውድኡ ይኽእሉ።
- ዓወት ኣብ ቅድሚ ምሕባር ሰብ ሓቲትካ ክፈትዎ ኣለዎ። ገለ ሰባት ዓቢ ሽልማት ወይ ምፍጣሕ ይጸልእዎ፣ ይኸውን ድማ።
ኣብዚ ገጽ (7 ክፋላት)
ቢንጎ ንብዙሓት ዕድመ ዝሓለፈ ሰባት ዝፈልጥዎ ማሕበራዊ ጸወታ እዩ፣ ቍጽራት ግን ንሰብ ዴሜንሺያ ዝሓዝ ክኸብድ ይኽእል። ስእሊ ቢንጎ ዝኣመስል ዜማ ይሓዝ፣ ቍጽራት ብዓበይቲ ብሩህ ስእልታት ይቕይር። ኣብ ቤት፣ ኣብ ማእከል ዕለታዊ ኣገልግሎት ወይ ኣብ ቤት ክናባት ክካየድ ይኽእል። እዚ ጽሑፍ ከመይ ክጻወት፣ ከመይ ክቕየር፣ ከምኡ ድማ ትኩረት ኣብ ሓጎስ ከመይ ክኸውን የመልክት።
ስእሊ ቢንጎ ከመይ ይሰርሕ
ነፍሲ ወከፍ ተጻዋታይ ግሪድ ስእልታት ዘለዎ ካርድ ይህሉ፣ ከም ሻሂ ዕቃ፣ ድመት፣ ዋርድ፣ መርከብ ወይ መኪና ብስክሌት። ጸዋዒ ሓደ ግዜ ሓደ ስእሊ ይርኢ ወይ ይሰምዖ። ተጻዋታታት ዝመሳሰሎ ስእሊ ኣብ ካርዶም ይምልክቱ። ሰብ ምሉእ መስመር ወይ ጉጅለ ዝተሰማምዑሉ ስብስብ ዝመልእ “ቢንጎ” ክብል ይኽእል፣ ብዙሕ ጉጅለታት ግን ዓወት ብምሉእ ይሓልፉ።
ካርዳት ካብ ነጻ ዝሕተሙ ስራሓት ወይ ካብ ስእሊ ቢንጎ ጸወታ ብጸዋዒ ስክሪን ንጉጅለ ክውሰድ ይኽእል። ክልቲኦም ታብሌት ንኩሉ ጉጅለ ክርእይዎ ኣብ ልዕሊ ምስ ተኸፈለ ብቐሊሉ ይሰርሑ።
ክፍለ ግዜ ምዳል
- ንኣሽቱ ጉጅለ ምረጹ። ኣርባዕተ ክሳብ ሸሞንተ ሰባት ጽቡቕ መጠን እዩ። ዓቢ ጉጅለታት ንምስዓብ ይጸግሙ፣ ቅልጡፍ ክኾኑ ይኽእሉ።
- ስእልታት ዓቢ ግበሩ። መስመራት ብሩህ፣ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሓደ ፍሉጥ ነገር ጥራይ። ጸቢብ ካርዳት ኣይትጥቀሙ።
- ሰባት ጽቡቕ ኣቐምጡ። ነፍሲ ወከፍ ተጻዋታይ ጸዋዒን ናይ ባዕሉ ካርድን ዝርኣዮ፣ ሓጋዚ እንተ ደሊ ቅርብ ኮይኑ ይቐመጥ።
- ቀሊል ምልክት ተጠቐሙ። ዓበይቲ ቺፕስ፣ ሳንቲም፣ ወይ ብኣጻብዕ ምንካዕ ካብ ብዕል ይበልጹ። ሓደ ክልተ ተወሳኺ ኣቕርቡ።
- ሓጺር ክፍለ ግዜ ምድላው። ሰላሳ ደቒቓት ብዙሕ ግዜ ይኣክል። ሓይሊ እንተ ወሪዱ ቀደም ኣቁሙ።
ናይ ዕድመ ጥናትን ምርምርን ተቋም ስራሓት ምስ ዝኽእሎ ምስማማዕ ክሰማማዕ ይምክር፣ ስለዝኾነ ካርዳትን ሕጊታትን ቀሊል ግበሩ ኣመልክቱ።
ስእልታት ከመይ ክጸውዑ
- ስእሊ ልዕሊ ምልዓል ወይ ኣብ ስክሪን ምልክት ምግባር ቀዲሞም ምስ ዘርብ።
- ብግልጺ ስመ፣ ብቀሊል ቃላት ብሉ፦ “ሻሂ ዕቃ።” ሓንሳብ ቀስ ኢልካ ድገም።
- ጽበ። ንኣለ ዝርኣዩን ዝምልክቱን ግዜ ሃብ። ብዙሓት ሰባት ክረኽቡ ዝኽእሉ ዘይኮነ ንቀጻሊ ስእሊ ኣይትጽውዑ።
- ዝግለጽ ኣገባብ፣ እንተ ሓገዘ። “ቀይሕ ኣበባ” ወይ “እቲ ኣብ ፒክኒክ ዝነበረ” ዝብል ዘረባ ኬነቃቕፍ ይኽእል።
- ፍጥነት ሓላይ ምስ ዘርዕ። ጸዋዒ ሓጓዚ ካብ ቅልጡፍ ዝበለጸ እዩ።
ዓወት ብምርጫ ምግባር
ውድድር ጸገም ክኸውን ይኽእል። ሰብ ዝስዕር ከም ዝተፈተነ ክስምዖ ይኽእል፣ ሰብ ዝሰግእ ድማ ክጸንቕ ይኽእል። ገለ ኣማራጺታት፦
- ኩሉ ሰብ ዓወት ስእሊ ይረኽብ። ነፍሲ ወከፍ ተጻዋታይ ዝፈትዎ ሓደ ስእሊ ይጽውዕ፣ ጉጅለ ድማ ይሓጎስ።
- ሙሉእ ካርዲ ኣካፍሉ። ብሓደ ስእሊ ብዛዕባ ዝዛረቡሉ ኣብ ካርዱ ተጻዋታታት ይሓቱ።
- ስእልታት ክሳዕ ዝወድኡ ጸወቱ። ኩሉ ስእልታት ካርድ ጸውዑ፣ ድሕሪኡ ካልእ ጀምሩ፣ ዝኾነ ቀዳማይ ዓወተኛ ዘይብሉ።
- ሽልማት ቀሊል ግበሩ ወይ ኣሕልፉ። ኩኪ ወይ ዘፈን ካብ ዋንጫ ይበልጽ።
ንደጊም ደረጃ ዘለዉ ሰባት ምምሕዳር
ንዝኸብድ ስእሊ ዝረኽቡ ሰባት፣ ካርድ ኣርባዕተ ወይ ሽዱሽተ ኣብ ቅድሚ ዝብል ክጥቀሙ፣ ወይ ነፍሲ ወከፍ ተጻዋታይ ሓደ ካርድ ኣብ ግዜ ሃብዎ። ሓጋዚ ካርድ ኣብ ኢድ ይሓዝ፣ ሰብ ብኣጻብዕ የመልክት፣ ወይ ብፍቓዱ ቺፕ ብቐስታ ኣንቀሳቕስ። ገለ ሰባት ንምስማዕ ናይ ቃላት ጭውውት ብዝኾነ ቀሊል ምስማዕ ይመርጹ።
ገሊኦም ሰባት ምልክት ዝርእይዎ ወይ ዝስምዕዎ ግዜ ቆም ኣቑምዎ፣ ምስ ኣርኢዩ ብዝሓሸ ይሰርሕ። ንዝያዳ ሓሳባት ኣብ ደጊም ደረጃ ስራሓት ርኣዩ።
ቢንጎ ኣብ ክናባትን ዕለታዊ ኣገልግሎትን
ጉጅለ ስራሓት ብዝሓሸ ዝሰርሕ ኮይኑ ንሰባት ኣብ ዝተመስረተ እዩ። ብዛዕባ ምምሕዳር ጉጅለ ስራሓት ኣብ ቤት ክናብ ወይ ዕለታዊ ኣገልግሎት፣ ቀዳማይ ኣገባባት ኣብ መምርሒ ጉጅለ ስራሓት ኣሎ። ስእሊ ቢንጎ ምስ መዝሙር ወይ ተረት ኬሳተፍ ይኽእል፣ ኣብ ቀጺሉ ክፍለ ግዜ ድማ ከም ሓረግ ምውዳቕ ዝኣክል ቀሊል ጸወታ ይጥቀም።
ቢንጎ ዝኽእሎ ዘይክእሎን
ስእሊ ቢንጎ ማሕበራዊን ሓጎስ ዝህብን እዩ። ሰባት ኣኻሊቡ፣ ንስእልታት ንምርኣይን ንምስማዕን ምኽንያት ይህብ፣ ጉጅለ ድማ ሞቕ ይገብር። ዴሜንሺያ ኣይሕክምን፣ ኣይዘግድን። ዓወቱ ብዝኣመሎ ሰዓት ሰባት ብኸመይ ከምዝርእዩን ዝስምዑን እዩ ዝፍረድ፣ ዝዓወተ ሰብ ኣይኮነን።
ዝተደጋገሙ ሕቶታት
ስእሊ ቢንጎ እንታይ እዩ ንዴሜንሺያ?
ቍጽሪ ብዓበይቲ ብሩህ ስእልታት ዝትክእ ቢንጎ እዩ። ተጻዋታታት ስእሊ ዝጸውዖ ግዜ ኣብ ካርዶም ይምልክቱ። ቀሊል ምርኣይ ስእሊ ንዝኾነ ሰብ ዝሓሸ ንምግባር ይሕግዝ።
ንጉጅለ ስእሊ ቢንጎ ከመይ ክካየድ?
ሓደ ክልተ ናይ ዝተዓተሙ ካርዳት ወይ ናይ ስክሪን ጸዋዒ ተጠቐሙ፣ ሓንሳብ ሓንሳብ ስእሊ ጸውዑ። ብግልጺ ዛረቡ፣ ስእሊ ብኢድኩም ልዕሊ ኣቕርቡ፣ ሰባት ክረኽብዎ ግዜ ሃብዎም። ጉጅለ ንኣሽቱ ኣቐምጡ፣ ብዘይ ዕጅላ ጸውዑ፣ ሰባት ብኢድ ወይ ብብዕል ወይ ብዓጸቦ ክምልክቱ ፍቀዱሎም።
ስእሊ ቢንጎ ትዝታ ይሕግዝ ዲዩ?
ዝኾነ ዴሜንሺያ ዘዕርቕ ወይ ዘዝግድ ዝብሎ ጥራይ ዘይኮነ። ስእሊ ቢንጎ ሓባራዊን ማሕበራዊን ጸወታ እዩ። ዋጋኡ ብዝሓይሽ ኩባንያን ጻውዒት ድምጺን ስእሊ ምርካብ ሓጎስን እዩ፣ ኣብ ትዝታ ዝኾነ ተጽዕኖ ኣይኮነን።
ሰብ ክቖም ዝደልይ ወይ ስእሊ ዘይረኽብ እንተ ኮይኑ?
ክቖም ፍቀዱሉ። ብሓባር ንምርካብ ኣቕርብ፣ ቆጺርካ ኣርኢዩ፣ ወይ ብፍቓዱ ብቺፕ ኣንቀሳቕሶ። ዝተማሓረ ምኻኑ ካብ ምዕዋት ካርዱ ዝበለጸ እዩ።
ምንጭታት
ነዚ ገጽ ዝምርኮሰሉ ኣካላትን ጽናሕን ንላዕል ኣርኪብና ኣለና። ገጹ ኣብ ዝተሓዲሰሉ ግዜ ኩሉ ተፈቲኑ።
- Activities · Alzheimer's Association
- Activities for dementia · NHS
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging