ކުރު ޖަވާބެވެ
ޑިމެންޝިއާ ހުރި މީހުންނަށް އެންމެ ފަސޭހަ ހިލޭ އޮންލައިން ގޭމްތަކަކީ ވެބް ބްރައުޒަރުން ހުޅުވޭ، އެޕްއެއް ނުވަތަ އެކައުންޓެއް ނުބޭނުން ގޭމްތައް. Golden Moments ގައި ޓެބްލެޓަށް ނުވަތަ ކޮމްޕިއުޓަރަށް ފަސޭހަ ތަސްވީރު ގޭމްތަކެއް އެބަހުރި: ތަސްވީރު ގުޅުވުން، ހަމަ ތަސްވީރު ހޯދުން، ބާސްކެޓްތަކަށް ތަރުތީބުކުރުން، ތަސްވީރު ޕަޒަލެއް އަދި ހަމަޖެހިފައި ނެވުމެއް. ތިޔަ ބެލެހެއްޓެވި މީހާގެ ކައިރީގައި އިށީނދެލައިގެން، އެމީހަކު ބޭނުންވާ ވަގުތު ހުއްޓާލާށެވެ. އެއްވެސް ގޭމަކުން ޑިމެންޝިއާ ފަރުވާ ނުކުރާނެ، މަޑު ނުކުރާނެ، ނުވަތަ ދުރު ނުކުރާނެ؛ މިތަނުގެ އަގަކީ ހަމަޖެހިފައި، އެކުވެ ކުރެވޭ މަސައްކަތެކެވެ.
- ގަވާއިދެއް، ލަފުޒެއް ނުވަތަ ސްކޯއެއް ހަނދާން ކުރުމަށް ނޫން، ތަސްވީރެއް ދެނެގަތުމުން ކުރެވޭ ގޭމްތައް ހޮވާށެވެ.
- ޓެބްލެޓެއް ނުވަތަ ކޮމްޕިއުޓަރެއްގެ ބްރައުޒަރުން ގޭމެއް ހުޅުވާ، ތިޔަ ބެލެހެއްޓެވި މީހާގެ ކައިރީގައި އިށީނދެލައިގެން، އެމީހަކަށް ޓަޗް ކުރަން ނުވަތަ އިޝާރާތް ކުރަން ދޫކޮށްލާށެވެ.
- ބޮޑު ސްކްރީނެއް ނުވަތަ ސްޓޭންޑެއް ބޭނުންކޮށް، ފެށުމުގެ ކުރިން ނޮޓިފިކޭޝަންތަކާއި އެހެން ޓެބްތައް ނިއްވާލާށެވެ.
- ފޮޓޯ ބޭނުންކުރާ ގޭމްތަކުގައި ފޮޓޯތައް ހުރީ އެ ޑިވައިސްގެ ބްރައުޒަރުގައެވެ؛ އެކުވެ ބޭނުންކުރާ ކޮމްޕިއުޓަރެއްގައި އާއިލާ ފޮޓޯތައް އިތުރުކުރުމުގެ ކުރިން ޕްރައިވަސީ ނޯޓްތައް ބަލާށެވެ.
- ކުރިން ހުއްޓާލުމަކީ ރަނގަޅު ނަތީޖާއެކެވެ. މި ގޭމްތަކުގައި ތިޔަ ބެލެހެއްޓެވި މީހާ މިނެގަންނާ ނުވަތަ ސްކޯ ނުކުރެވެ.
މި ޞަފްޙާގައި (6 ބައިތައް)
- ޑިމެންޝިއާއަށް އެކަށީގެންވާ އޮންލައިން ގޭމެއް އެއްޗެއް ކަމަކަށް ހަދަނީ ކޮންކަމެއް؟
- ބްރައުޒަރުން ހުޅުވެން ހުރި Golden Moments ގޭމްތައް
- ގޭމެއްގެ ވަގުތެއް ތައްޔާރުކުރާނެ ގޮތް
- އެކުވެ ބޭނުންކުރާ ޑިވައިސްތަކުގައި ޕްރައިވަސީއާއި ރައްކާތެރިކަން
- މި ގޭމްތަކުން ކުރެވޭ ކަމާއި ނުކުރެވޭ ކަންތައް
- ހުއްޓާލަން ޖެހޭ ވަގުތު
ގިނަ އާއިލާތަކުން ޑިމެންޝިއާއަށް ހިލޭ އޮންލައިން ގޭމްތައް ހޯދަނީ، ސްޓޯރެއް، ލޮގިންއެއް ނުވަތަ ކްރެޑިޓް ކާޑެއް ނެތި އެކުވެ ކުރެވޭ ކަމެއް ބޭނުންވާތީއެވެ. އެންމެ ރަނގަޅު އިޚްތިޔާރުތަކަކީ ފަސޭހަ، ތަސްވީރުން ބިނާވެފައިވާ، އަދި ފަސޭހައިން ހުއްޓާލެވޭ ގޭމްތައް. އެއީ އިމްތިހާނެއް ނޫން، އެކުވެ ހޭދަކުރާ ވަގުތެއް ފެންނަން ޖެހެއެވެ. މި ލިޔުމުގައި ކޮން ކަންތައްތަކަށް ބަލަން ޖެހޭނެތާ، ގޭމެއް ތައްޔާރުކުރާނެ ގޮތާ، އަދި މި ގޭމްތަކުން ކުރެވޭ ކަމާއި ނުކުރެވޭ ކަންތައް ބަޔާންކޮށްދެނީ.
ޑިމެންޝިއާއަށް އެކަށީގެންވާ އޮންލައިން ގޭމެއް އެއްޗެއް ކަމަކަށް ހަދަނީ ކޮންކަމެއް؟
ޑިމެންޝިއާ ހުރި ގިނަ މީހުންނަށް އެކަށީގެންވާ ގޭމަކީ، ހަނދާން ކުރުމަށް އެދުމުގެ ބަދަލުގައި ދެނެގަތުމަށް އެދޭ ގޭމެކެވެ. ހަމަ ތަސްވީރުތައް ދެއެއް ގުޅުވުން، ހިޔަނިއަކާ ގުޅޭ ތަސްވީރު ޓަޗް ކުރުން، ނުވަތަ ތަކެއްޗެއް ރަނގަޅު ބާސްކެޓަށް ދެއްކުން — މިއީ މިހާރު ލޮލުން ފެންނަ ކަންތައްތަކަށް ބިނާވެފައިވާ ކަންތައްތަކެވެ. ގަވާއިދެއް، ލަފުޒެއް، ނަންބަރެއް ނުވަތަ ކުރިން ކުރި ހަރަކާތެއް ހަނދާން ކުރަން ޖެހޭ ގޭމްތަކުން ގިނައިރު ހިތްހަމަ ނުޖެހުން އުފެދިދާނެއެވެ.
Alzheimer’s Association ލަފާދެނީ، ތިޔަ ބެލެހެއްޓެވި މީހަކަށް މިހާރުވެސް ކަމަށް ފެންނަ އަދި ކުރެވޭ ކަންތައްތަކަށް ބިނާވެފައިވާ، އަދި އެހީއެއް ނެތި ކާމިޔާބު ލިބޭނެ މަސައްކަތްތައް ހޮވުމަށެވެ. National Institute on Aging ހުށަހެޅުމަކީ، ކުރެވޭ ގޮތްތައް ބަދަލުވާއިރު މަސައްކަތެއް ދޫކޮށްލުމުގެ ބަދަލުގައި އެ މަސައްކަތް ފަސޭހަ ކުރުމެވެ.
ބްރައުޒަރުން ހުޅުވެން ހުރި Golden Moments ގޭމްތައް
ތިރީގައިވާ ކޮންމެ ގޭމެއް ވެސް ވެބްސައިޓުން ޑައުންލޯޑެއް ނެތި ހުޅުވޭނެއެވެ. ގިނަ ގޭމްތައް ޓެބްލެޓެއް ނުވަތަ ކޮމްޕިއުޓަރެއްގައި ކުޅެވޭނެ؛ ބައެއް ގޭމްތައް ޕްރިންޓް ވެސް ކުރެވޭނެއެވެ.
- Picture pairs. ތަސްވީރުތައް ފެންނަ ގޮތަށް ބޮޑު ޖޯޑުތައް، ޓައިމަރެއް ނުވަތަ ސްކޯއެއް ނެތި. ފުރަތަމަ ގޭމަކަށް ރަނގަޅެވެ.
- Find the same. މަތީގައި ތަސްވީރެއް، އަދި ތިރީގައި 2 އިން 4 އިޚްތިޔާރުތަކުގެ ތެރެއިން ހަމަ ތަސްވީރެވެ.
- Shadow match. މަތީގައި ލަވަޅު ހިޔަނިއެއް ފެންނަނީ؛ އެ ހިޔަނި އުފައްދާ ތަސްވީރު ޓަޗް ކުރާށެވެ.
- Sort together. ތަސްވީރެއް ޓަޗް ކޮށް، ދެން އެއަށް ގުޅޭ ބާސްކެޓް ޓަޗް ކުރާށެވެ، މިސާލަކަށް ބަދިގެ ނުވަތަ ބަގީޗާގެ.
- Picture puzzle. ތަސްވީރެއް ބައިތަކަށް ކަނޑާފައިވާއިރު، މުޅި ތަސްވީރު އެހީއަކަށް ފެންނަ ގޮތުގައި ބަހައްޓައެވެ.
- Finish the saying. އެނގެން ހުރި ބަސްބުނުންތަކުގެ ފަހު ލަފުޒު ނެތި؛ އިޚްތިޔާރެއް ޓަޗް ކުރާ ނުވަތަ ނިމުން ދައްކާށެވެ.
- Conversation cards. ވާހަކަ ދެއްކުމަށް ހުޅުވާލެވޭ ސުވާލުތަކާއެކު ތަސްވީރު ކާޑުތައް، އިމްތިހާނެއް ނޫނެވެ. ޕްރިންޓް ވެސް ކުރެވޭނެއެވެ.
- Photo pairs. ތިޔަ ޑިވައިސްއިން ހޮވާ ފޮޓޯތަކުން ހަދާ ޖޯޑުތައް. ފޮޓޯތައް ހުރީ އެ ޑިވައިސްގެ ބްރައުޒަރުގައެވެ.
- Calm breathing. އެކުވެ ހަމަޖެހިފައި ނެވޭނެ ހަމަހިމޭ، މަޑު ވަގުތެއް. ތިޔަބޭފުޅުން ފަށައި، ތިޔަބޭފުޅުން ހުއްޓާލެވޭނެއެވެ.
ވޯޑް ސަރޗް، ކުލަ ޖެހުން އަދި ތަސްވީރު ބިންގޯ ވެސް ޕްރިންޓް ކުރެވޭ މަސައްކަތްތަކެއްގެ ގޮތުގައި ލިބެން ހުރެއެވެ. އިތުރަށް ޑިމެންޝިއާއަށް ހިލޭ ޕްރިންޓް ކުރެވޭ މަސައްކަތްތައް ބަލާށެވެ.
ގޭމެއްގެ ވަގުތެއް ތައްޔާރުކުރާނެ ގޮތް
- ހަމަހިމޭ ވަގުތެއް ހޮވާށެވެ، ތިޔަ ބެލެހެއްޓެވި މީހާ އަރާމުކޮށް ހުރި ވަގުތެއް. ބައެއް މީހުންނަށް ހަވީރު ފަހަތަށް އުނދަގޫވެދާނެ ކަމަށްވާތީ، އަދި ތިޔަބޭފުޅުންގެ އާދަ އެނގެން ބަލާށެވެ.
- ބޮޑު ސްކްރީނެއް ބޭނުންކުރާށެވެ. ސްޓޭންޑެއްގައި ބަހައްޓާފައިވާ ޓެބްލެޓެއް، ނުވަތަ ބްރައުޒަރު ޒޫމް ކުރެވިފައިވާ ކޮމްޕިއުޓަރެއް ފެންނަންވެސް ޓަޗް ކުރަންވެސް ފަސޭހަވެއެވެ.
- އެހެން ޓެބްތައް ބަންދުކޮށް ނޮޓިފިކޭޝަންތައް ނިއްވާލާށެވެ. އަވަސް ޕޮޕް-އަޕްތަކުން ބިރުގަނެވި، ރަނގަޅު ވަގުތެއް ހުއްޓިދާނެއެވެ.
- ތިޔަ ބެލެހެއްޓެވި މީހާގެ ކައިރީގައި އިށީނދެލާ، ކުރިމަތީގައި ނޫނެވެ. އެކުވެ ބެލުމުން އިމްތިހާނެއް ފެންނަށްވުރެ އެކުވެ ތިބުމެއް ފެންނަނީ.
- ގޭމެއް 5 އިން 10 މިނެޓަށް ފަށާށެވެ. ތިޔަ ބެލެހެއްޓެވި މީހާއަށް ސްކްރީން ޓަޗް ކުރަން ނުވަތަ އިޝާރާތް ކުރަން ދޫކޮށްލައި، ތިޔަބޭފުޅުން ދެމީހުން ބަދަލުވެ ބަދަލަށް ކުރާށެވެ.
- ރަނގަޅު ގޮތަކުން ނިންމާށެވެ. ބުރެއް ނިންމައިގެން، ތަސްވީރެއްގެ ވާހަކަ ދައްކާ ނުވަތަ ސައިއެއް ބޯން ހުށަހެޅުމަކީ ރަނގަޅެވެ.
އެކުވެ ބޭނުންކުރާ ޑިވައިސްތަކުގައި ޕްރައިވަސީއާއި ރައްކާތެރިކަން
- ފޮޓޯތައް ހުރީ ޑިވައިސްގައެވެ. Photo pairs ގައި ތިޔަބޭފުޅުން ހޮވާ ފޮޓޯތައް ބޭނުންކުރެވޭ، އަދި އެ ފޮޓޯތައް ހުރީ އެ ޑިވައިސްގެ ބްރައުޒަރުގައެވެ. އެ ކޮމްޕިއުޓަރ ނުވަތަ ޓެބްލެޓް އެހެން ކޮން މީހަކަށް ހުޅުވޭނެތޯ ބަލާށެވެ.
- ބޭރު ލިންކްތަކާއި އިޝްތިހާރުތަކުން ދުރުހެލިވާ. ގޭމްތައް ސައިޓުން ސީދާ ބޭނުންކުރާ، އަދި ޒާތީ މައުލޫމާތު އެދޭ ބެނަރުތަކަށް ނުވަތަ މެސެޖުތަކަށް ނުފިއްތާށެވެ.
- ފައިސާ ދެއްކުމާއި އެކައުންޓްތައް ވަކިކޮށް ބަހައްޓާ. ޕާސްވޯޑެއް ނުވަތަ ކާޑު ނަންބަރެއް އެދޭ ސްކްރީނެއްގައި ތިޔަ ބެލެހެއްޓެވި މީހާ އެކަނި ނުދޫކޮށްލާށެވެ.
- ގެންދާނެ ކަމަށް ސަމާލުވާ. ތިޔަ ބެލެހެއްޓެވި މީހާ ޓެބްލެޓް ގެން ގޭން ނުކުމެދާނެ ނަމަ، ޓެބްލެޓް ނުލިބޭ ތަނެއްގައި ބަހައްޓާށެވެ.
ފުޅާ ޗެކްލިސްޓަކަށް ޑިމެންޝިއާ އެޕްތަކާއި ގޭމްތައް ހޮވާނެ ގޮތް އަދި ޓެބްލެޓެއް ނުވަތަ ފޯނެއް ތައްޔާރުކުރުން ބަލާށެވެ.
މި ގޭމްތަކުން ކުރެވޭ ކަމާއި ނުކުރެވޭ ކަންތައް
އޮންލައިން ގޭމްތަކުން ޑިމެންޝިއާ ހުރި މީހުންނަށް ވަގުތެއް އުފާވެރިކޮށް ހޭދަކުރުމުގެ، އެކުވެ ތަސްވީރުތައް ބެލުމުގެ، އަދި ފިއްތުމެއް ނެތި ބައިވެރިވުމުގެ ފުރުސަތު ދެއެވެ. އެކަމަކު ޑިމެންޝިއާ ފަރުވާ ނުކުރާނެ، މަޑު ނުކުރާނެ، ނުވަތަ ދުރު ނުކުރާނެ. ތަބާ ނުކުރެވޭ ބްރެއިން ޓްރެއިނިންގ ދައުވާތަކަށް Federal Trade Commission ގެ 2016 ވަނަ އަހަރު Lumosity އާ ދެކޮޅަށް އަޅުއްވާފައިވާ ފިޔަވަޅު މިސާލެއްގެ ގޮތުގައި ގިނައިރު ދައްކާލައެވެ. ހަނދާން ރަނގަޅުކުރާނެ، ބްރެއިން ސްކޯ ކުރާނެ ނުވަތަ ހުރި ޙާލަތު އެނބުރި ރަނގަޅުކުރެވޭނެ ކިޔާ ވާހަކަ ދައްކާ އެއްވެސް ގޭމެއް، އެޕެއް ނުވަތަ ވެބްސައިޓެއްގެ ކަމުގައި ސަމާލުވާށެވެ.
މި ގޭމްތައް ބޭނުންކުރަންވީ، މިއުޒިކް، ހިނގާލުން، ވާހަކަ ދެއްކުމާއި އަރާމުކުރުން ވެސް ހިމެނޭ ދުވަހެއްގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ގޭމްތައް ފިއްތުމެއް ނެތި ހަމަޖެހިފައި ކުރާނެ ގޮތާ ބެހޭ އިތުރު ކިޔުމަކަށް ޑިމެންޝިއާ ހުރި މީހަކާ އެކު ގޭމްތައް ކުޅެނީ ކިހިނެއް؟ އަދި އިމްތިހާން ނުކުރާ ހަނދާނު ގޭމްތައް ބަލާށެވެ.
ހުއްޓާލަން ޖެހޭ ވަގުތު
ތިޔަ ބެލެހެއްޓެވި މީހާ މަޑިކަމާ، ހަރަކާތްތެރިކަމާ، ހިތްހަމަ ނުޖެހުމާ ނުވަތަ ހިތާމަވެފައި ފެންނަނަމަ ހުއްޓާލާށެވެ. ޝައުގުވެރިކަން ދޫކޮށްލައިފިނަމަ ހުއްޓާލާށެވެ. ކުރިން ހުއްޓާލުމަކީ ރަނގަޅު ނަތީޖާއެކެވެ. އެހެން ދުވަހަކު އަލުން އައިސް ކުރެވޭނެ، ނުވަތަ އޭގެ ބަދަލުގައި ވާހަކަ ދެއްކުމަށް ނުވަތަ ހިނގާލުމަށް ބަދަލުކުރެވޭނެއެވެ.
އާންމު ސުވާލުތަކެވެ
ޑައުންލޯޑެއް ނެތި ޑިމެންޝިއާ ހުރި މީހުންނަށް ކުޅެވޭ ހިލޭ އޮންލައިން ގޭމްތަކަކީ ކޮބައިތޯ؟
ފަސޭހަ ތަސްވީރު ގޭމްތައް އެންމެ ރަނގަޅެވެ: ހަމަ ތަސްވީރުތައް ގުޅުވުން، ކުޑަ އިޚްތިޔާރުތަކެއްގެ ތެރެއިން ހަމަ ތަސްވީރު ހޯދުން، ތަކެތި ބާސްކެޓްތަކަށް ތަރުތީބުކުރުން، އަދި ބަދަލުކުރެވޭ ބައިތަކަށް ކަނޑާފައިވާ ތަސްވީރެއް. Golden Moments ގައި މިތަކެތި ބްރައުޒަރުން ލިބެން ހުރި، ޑައުންލޯޑެއް ނުވަތަ އެކައުންޓެއް ނުބޭނުން. ލިބޭ އެންމެ ބޮޑު ތަސްވީރު އިޚްތިޔާރުން ފަށާށެވެ.
ބްރެއިން ގޭމްތަކުން ޑިމެންޝިއާއަށް އެހީތެރިވެދޭނެތޯ؟
އެއްވެސް ގޭމަކުން ޑިމެންޝިއާ ފަރުވާ ކުރާ، މަޑު ކުރާ، ނުވަތަ ދުރު ކުރާކަން ދައްކާފައެއް ނުވެއެވެ. އެމެރިކާގެ ފެޑެރަލް ޓްރޭޑް ކޮމިޝަން (Federal Trade Commission) ތަބާ ނުކުރެވޭ ދައުވާތަކަށް ބްރެއިން ޓްރެއިނިންގ ކުންފުނިތަކަށް ފިޔަވަޅު އަޅުއްވާފައިވެއެވެ. މި ގޭމްތައް ކުޅެންވީ އުފާވެރިކަމާއި އެކުވެ ފަސޭހައިން ކުރެވޭތީ، ފަރުވާއެއްގެ ގޮތުގައި ނޫނެވެ.
ޑިމެންޝިއާ ހުރި މީހަކަށް އޮންލައިން ގޭމްތައް ރައްކާތެރިތޯ؟
ބެލެހެއްޓުމާއެކު ރައްކާތެރިވެދާނެއެވެ. ޑިވައިސް ގެންދާނެ މީހަކު ނުވާނޭ ގޮތަށް ބަހައްޓާ، ޕޮޕް-އަޕް އިޝްތިހާރާއި ބޭރު ލިންކްތަކުން ދުރުހެލިވާ، އަދި ފައިސާ ދެއްކުމާއި އެކައުންޓް ސްކްރީންތަކުގައި ތިޔަ ބެލެހެއްޓެވި މީހާ އެކަނި ނުދޫކޮށްލާށެވެ. ފޮޓޯތައް ބޭނުންކުރުމުގެ ކުރިން ޑިވައިސްގެ ޕްރައިވަސީ ސެޓިންގްތައް ބަލާށެވެ.
ގޭމަކުން ތިޔަ ބެލެހެއްޓެވި މީހާ ހިތްހަމަ ނުޖެހިއްޖެނަމަ ކީއްކުރަން ޖެހޭނީ؟
އަންނަން ފަސޭހަ ބައެއްގައި ބަދަލުކުރާ، ތަސްވީރުތައް މަދުކުރާ، ނުވަތަ އެހެން ގޭމެއް މަސައްކަތް ކުރާށެވެ. އެމީހަކު ހިތާމަވެއްޖެނަމަ ޑިވައިސް އަރުވާލައި، އޭގެ ބަދަލުގައި ކާނެ އެއްޗެއް، ހިނގާލުމެއް ނުވަތަ ލަވައެއް ހުށަހެޅުމަކީ ރަނގަޅެވެ. ހިތްހަމަ ނުޖެހޭ ގޭމެއް ނިންމައިގެން ދިއުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތެވެ.
މަސްދަރުތައް
އަޅުގަނޑުމެން މި ޕޭޖް ބަރޯސާވާ ޖަމިއްޔާތަކާއި ދިރާސާތަކާ ލިންކް ކުރަމެވެ. ކޮންމެ އެއްޗެއް ޗެކްކޮށްފައިވަނީ ޕޭޖް އަޕްޑޭޓް ކުރިއިރުގައެވެ.
- Activities at Home: Planning the Day for a Person Living with Middle- or Late-Stage Alzheimer's · Alzheimer's Association
- Activities · Alzheimer's Association
- Activities for dementia · NHS
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Lumosity to Pay $2 Million to Settle FTC Deceptive Advertising Charges for its 'Brain Training' Program · Federal Trade Commission