Ezira efupi
Ozoserekaze zopena nḓe ṱuna okuṱuna kovandu mbe nouvera womomutwe ze paturuka motjiveta, nokuhinokutoora app nu nokuhinokuṋengisa. Golden Moments i na ozoserekaze ozoporonḓu ozitjiti zotjiveta poo okompiuta: okutuunisa, okumuna otjiperendero tjingetjo, okutwa ovipuka movimbakete, orutjandja rwotjiperendero nomapumumu omapupu ombepo. Kara popezu nomundu ngo nu kurama tji ma vanga okukurama. Kape na oserekaze ndji verukisa poo ndji tjaera ouvera womomutwe; ounandengu owo oruveze rwopouṱiṋa, rwokunyanda pamwe.
- Toorora ozoserekaze nḓe ungura mokuzuva otjiperendero, nungwari ka mokuzemburuka omuhingo, embo poo onomora.
- Paturura oserekaze motjiveta kotjiveta poo okompiuta, kara popezu nomundu ngo, nu mu yandjere a ṱunu poo a raise.
- Ungurisa otjiveta otjinene poo otjiṱuuriro, nu zepa ozazera nozombapira zarwe ngunda au hiya uta.
- Ozoserekaze zoviperendero vye ze kara noviperendero motjiveta ndjo; tara omambo wombazu ngunda au hiya twa mo oviperendero vyeṱunḓu kokompiuta ndji ungurisiwa i ovandu ovengi.
- Okukurama rukuru otjiṋa otjiwa. Kape na otjiṋa moserekaze ndji tji ṱara poo tji saneke omundu ngo.
Koutara imbwi (Omitara 6)
- Otjikwaye tji tji tjita kutja oserekaze yomotjiveta si rire otjisemba kouvera womomutwe?
- Ozoserekaze za Golden Moments nḓe paturuka motjiveta
- Omuano wokurongerisa oruveze rwoserekaze
- Ombazu nouṱakame moviṋa mbi ungurisiwa i ovandu ovengi
- Imbi ozoserekaze nḓa mbi maze yenene nokutja mbi maze ha yenene okutjita
- Oruveze rwokukurama
Omaṱunḓu omengi ye paha ozoserekaze zopena zouvera womomutwe motjiveta mena rokutja ye vanga otjiṋa tji mave yenene okutjita pamwe, nokuhinokuvanga okuranda motjitoro, okuṋengisa poo okarata kokusuta. Ozondando ozosemba ze ri ozoporonḓu, ze zikamena koviperendero, nu ze ṱuna okukurama. Maze sokurira tjimuna oruveze rwokukara pamwe, nungwari ka oronduro. Omuhunga mbwi mau kahurura kutja mo sokupaha tjike, omuano wokurongerisa oserekaze, nokutja ozoserekaze nḓa maze yenene poo maze ha yenene okutjita tjike.
Otjikwaye tji tji tjita kutja oserekaze yomotjiveta si rire otjisemba kouvera womomutwe?
Oserekaze si rire otjisemba kovandu ovengi mbe nouvera womomutwe indu tji si pura okuzuva nungwari ka okuzemburuka. Okutuunisa oviperendero vivari ovingetjo, okuṱuna otjiperendero tji tji sana notjizire, poo okutwa otjipuka motjimbakete otjisemba aviṱiṱi vi zikamena ku imbi omeho mbi maye munu nai. Ozoserekaze nḓe zikamena kokuzemburuka omuhingo, embo, onomora poo otjitjitwa tji tja kapita potuingi ze eta ombinḓu.
Alzheimer’s Association i tunduuza ovitjitwa mbi vi zikamena ku imbi omundu mbya suvera nu mbya yenene okutjita, nu mbi mu yandjera okutjita nawa nokuhinokuvaterwa. National Institute on Aging i ningira kutja u tjitise otjitjitwa otjitjiti, nungwari o tjese okutjita indu oviṋa tji vya runduruka.
Ozoserekaze za Golden Moments nḓe paturuka motjiveta
Oserekaze atjihe kehi mba si paturuka okuza korupandi, nokuhinokutoora. Oningi vyo vi nyandwa kotjiveta poo okompiuta; tjiva mavi yenene wina okupirindwa.
- Picture pairs. Oupape ounene wokutuunisa oviperendero tji vya raisiwa, nokuhinoruveze rwokutara poo onomora. Otjiwa otjoserekaze otjitenga.
- Find the same. Otjiperendero tjimwe kombanda, notjingetjo mokati kozondando mbari nga kone.
- Shadow match. Otjizire otjipupu tji munika kombanda; ṱuna otjiperendero tji tji tjita otjizire ho.
- Sort together. Ṱuna otjiperendero, nu okuzambo otjimbakete mu tji sokukara, tjimuna ondjivo yozombike poo ondjombo.
- Picture puzzle. Otjiperendero tja kondwa mo oupambu nu otjiperendero atjihe tji kara tji tji munika otjomuṱizi.
- Finish the saying. Omambo omatjiukwa ngu nomambo omasenina nge he ri po; ṱuna ondando poo raisa omayandero.
- Conversation cards. Ozokarata zoviperendero nomapuriro omapaturuke wokuhungira, nungwari ka okurora. Maze yenene wina okupirindwa.
- Photo pairs. Oupape wokutuunisa mbu ungurwa i oviperendero mbi wa toorora kotjiṋa tjoye. Oviperendero vi kara motjiveta ndjo.
- Calm breathing. Eteho epupu, ehuruke rokusuvana pamwe. Ove u ri uta nu ove u ri kuramisa.
Omapaha womambo, ozombara notjombingo yoviperendero wina vi ri po otjovitjitwa mbi mavi pirindwa. Tara ovitjitwa vyopena mbi mavi pirindwa vyouvera womomutwe komahongononeno omengi.
Omuano wokurongerisa oruveze rwoserekaze
- Toorora oruveze orupore indu omundu tja suva. Omapeta wotjivike potuingi ye rira omazeu kovandu tjiva, okutja tara omuhingo woye rutenga.
- Ungurisa otjiveta otjinene. Otjiveta tji tja kurama potjiṱuuriro, poo okompiuta notjiveta tji tja nenisiwa, i ṱuna okumuna nokuṱuna.
- Pata ozombapira zarwe nu zepa ozazera. Ozazera nḓe paturuka tjimanga ze urumisa nu maze yenene okumana oruveze oruwa.
- Kara popezu nomundu, nungwari ka komurungu we. Okutara pamwe ku kara tjimuna oupanga nu ka tjimuna oronduro.
- Uta noserekaze tjimwe oure wozominute ndano nga komurongo. Yandjera omundu a ṱunu kotjiveta poo a raise ngunda amu ryangana.
- Manisa noruveze oruwa. Manisa oruyameto rumwe, nu okuzambo hungira kotjiperendero tjimwe poo mu ningire okateetee.
Ombazu nouṱakame moviṋa mbi ungurisiwa i ovandu ovengi
- Oviperendero vi kara kotjiṋa. Photo pairs i ungurisa oviperendero mbi wa toorora, nu vi kara motjiveta ndjo. Tara kutja ouṋe warwe ngu ma yenene okupaturura okompiuta poo otjiveta.
- Yanda ozozereka nozazera kokure. Ungurisa ozoserekaze okuza korupandi, nu o ṱunu ko ozombandera poo omapuriro ngu maye ningire omaundjiro woye omuini.
- Kara nomisuta nomambo wokuṋengisa kokure. O isa ko omundu erike porutjiveta ndwi pura embo rekutu poo onomora yokarata.
- Tjevera ouyenda. Kara notjiveta kokure indu omundu tji ma yenene okupita na tjo pondjuwo.
Komambo omengi, tara omuano wokutoorora ozoapp nozoserakaze zouvera womomutwe nokutja omuano wokurongerisa otjiveta poo ongodi.
Imbi ozoserekaze nḓa mbi maze yenene nokutja mbi maze ha yenene okutjita
Ozoserekaze zomotjiveta ze yandja kovandu mbe nouvera womomutwe ombango yokuyorokera oruveze, okutarera oviperendero pamwe, nokukara norupa motjiṋa nokuhinombinḓu. Kaze verukisa ouvera womomutwe, kaze u kuramisa, nu kaze u tjaera. Otjihorera tji tja tjiukwa nawa otjitjitwa tja Federal Trade Commission mo 2016 ku Lumosity mena romambo wouongo mbu ya ha yenene okuraisiwa. Ritjevera koserekaze, koapp poo korupandi ndwi kwizika ozondjiviro ozosemba, ndwi saneka ouongo woye poo ndwi tja mau yenene okurundurura okuṱikira pehi.
Ungurisa ozoserekaze nḓa otjorupa rumwe rweyuva ndi ri na wina ombosiro, okuyenda okukaryanga, ombatarasana nokusuva. Okuresa ohunga nomuano wokutjita kutja ozoserekaze ze rire ozopore, nungwari ka ozozeu, tara omuano wokunyanda nomundu ngu nouvera womomutwe nozoserakaze zozondjiviro nḓe hi roro](/activities/memory-games/).
Oruveze rwokukurama
Kurama indu omundu tji me munika a urwa, a ha porimana, a pindika poo a ha ri nawa. Kurama indu tja pandjara ondjoroka. Okukurama rukuru otjiṋa otjiwa. Mo yenene okukotoka eyuva rarwe, poo okurundurura kombatarasana poo okuyenda okukaryanga.
Omapuriro yeuva kehe
Ozoserekaze zapena nḓe nyandwa motjiveta ovandu mbe nouvera womomutwe mave yenene okunyanda nokuhinokutoora otjiṋa?
Ozoserekaze ozoporonḓu ozitjiti ze ungura nawa: okutuunisa oviperendero ovingetjo, okumuna otjiperendero tjingetjo mokati kozondando ozonḓiṱi, okutwa ovipuka movimbakete, notjiperendero tji tja kondwa mo oupambu mbu mau yenene okutjitjindirwa. Golden Moments i na ovitjito mbi motjiveta, nokuhinokutoora nu nokuhinokuṋengisa. Uta nondando yotjiperendero otjinenenene ndji mo munu.
Ozoserekaze zouongo ze vatera mouvera womomutwe?
Kape na oserekaze ndja raisiwa kutja si verukisa, si kuramisa poo si tjaera ouvera womomutwe. U.S. Federal Trade Commission ya toora omikambo kovahangarere vozoserekaze zouongo mena romambo ngu va ha yenene okuraisa. Nyanda ozoserekaze nḓa mena rokutja ze yorokisa nu ze ṱuna okunyanda pamwe, nungwari ka otjoverukiro.
Ozoserekaze zomotjiveta ze ri nawa komundu ngu nouvera womomutwe?
Maze yenene okurira nawa, tji pe na omundu ngu me ve tjevere. Kara notjiṋa popezu novandu mbe mave yenene okutuka natjo, yanda ozazera nḓe paturuka nu ozozereka kozombapira zarwe, nu o isa ko omundu erike porutjiveta rwokusuta poo rwokuṋengisa. Tara omirari vyombazu votjiṋa ngunda au hiya ungurisa oviperendero.
Omundu tji ma pindike noserekaze, me sokutjita vi?
Rundurura koserekaze otjitjiti tjinene, ungurisa oviperendero oviṱiṱi, poo rora oserekaze tjarwe. Tji ma hihamwa, twa otjiṋa kokure nu mu ningire otjiṋa tjokurya, okuyenda okukaryanga poo eimburiro. Oserekaze ndji eta ouhihamwatima ka si sokumanisiwa.
Ozongondzero
Tu twa ko oviungura nozondando ndo outara imbwi tji u zama ko. Aihe ya taryerwe nawa oruve outara imbwi tji wa rororerwa.
- Activities at Home: Planning the Day for a Person Living with Middle- or Late-Stage Alzheimer's · Alzheimer's Association
- Activities · Alzheimer's Association
- Activities for dementia · NHS
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Lumosity to Pay $2 Million to Settle FTC Deceptive Advertising Charges for its 'Brain Training' Program · Federal Trade Commission