Mgbe Onye Nwere Dementia Hụrụ ma Ọ Bụ Nụrụ Ihe

Ịhụ, ịnụ, ịgụ ísì, ịtọ ụtọ ma ọ bụ ịmetụ ihe nke ndị ọzọ amataghị nwere ike ịdị ka eziokwu nye onye ahụ. Ọ nwere ike ime ka ọ tụọ egwu, ma ọ nwekwara ike ịghara ime ya ihe ọ bụla. Malite site n’otu onye ahụ si enwe mmetụta na ma onye ọ bụla nọ n’ihe ize ndụ, kama ịnwale igosi ihe mere ma ọ bụ ihe emeghị.

Ahụmịhe a nwere ike ịbụ ịhụ ihe adịghị, mana ọ nwekwara ike ịbụ ịghọta ihe ọ bụghị ya ma ọ bụ ịchọpụta onye ọ bụghị. Ndò nwere ike ịdị ka mmadụ; onye ezinaulo a maara nwere ike ịchọ ka a na-agwa ya ihe ọzọ. Ọ dịghị ihe ịchọrọ ka ị kpebie ihe na-eme. Kọwaa ihe onye ahụ na-ekwu na ihe ị na-ahụ, jụọ onye ọkachamara ma ọ bụrụ na ị chegbu onwe gị.

Kedu ihe m kwesịrị ime n’oge ahụ?

Nọrọ jụụ, jụọ onye ahụ otu ọ si enwe mmetụta, ma nye nkasi obi n’enweghị arụmụka. Alzheimer’s Association na-atụ aro ka a lelee ma ahụmịhe ahụ na-agbagwasị ma ọ bụ na-egbu egbu. Ọ bụrụ na onye ahụ dị jụụ na nchekwa, enweghị ihe kpatara ịkwụsị ya.

• Kwuo mmetụta ahụ. Ị nwere ike ikwu: “Abụghị m na-ahụ onye ọ bụla, mana m nwere ike ịghọta na nke a na-atụ egwu. Ana m ebe a.” Nke a bụ eziokwu ma gosi na onye ahụ na-ewere ya n’uche.
• Kwuo okwu nkenke. Nkọwa ogologo ma ọ bụ mgbanwe ugboro ugboro nwere ike ime ka nrụgide dịkwuo elu. Kwe ka onye ahụ kọwaa ihe ọ na-ahụ ma ọ bụrụ na ọ chọrọ.
• Nye nhọrọ, ekwela ka a manye. Jụọ ma ọ chọrọ ịnọ ebe ọzọ, ịgbanye ọkụ ọzọ ma ọ bụ ige ihe ọma ọ maara. Ịbanye n’ime ụlọ dị ọkụ, a maara ma nwee ike inyere; kwụsị ma ọ bụrụ na onye ahụ achọghị ịga.
• Nọrọ nso ma ọ bụrụ na ọ chọrọ ka ị nọ ebe ahụ. Ekwela ka ị metụ onye ahụ ngwa ngwa. Jụọ tupu ị nye aka ma ọ bụ gbaa ya ùkwù ọ bụla.

Ọ bụrụ na ahụmịhe ahụ enweghị ihe ize ndụ ma ọ dịghị ewute, soro ihe onye ahụ na-eduzi. Ekwela ka ọ bụrụ nnwale ma ọ bụ jụọ ya ka ọ gosi ihe ọ hụrụ. Ụfọdụ ndị na-ahụ ahụmịhe nwere ike ịkpali nkasi obi ma ọ bụ mara ya. Ọ bụrụ na onye ahụ dị jụụ na nchekwa, ọ nwere ike ọ gaghị achọ ka a gbanwee isiokwu ma ọ bụ kpọọ ya ebe ọzọ. Jụọ ihe ọ chọrọ; ekwela ka ị gbanwee oge ọ bụla dị otú a ka ọ bụrụ mkparịta ụka ahụike. Ọ bụrụ na ọ tụrụ egwu, zaghachi na mmetụta ahụ ọbụlagodi mgbe ị nweghị ike ịhụ otu ihe ahụ.

Ọ nwere ike ịbụ na ihe dị n’ime ụlọ a na-ejighị ya eme onye ma ọ bụ ụda?

Lelee ọnọdụ ahụ na onye ahụ ma ọ bụrụ na ọ nabata enyemaka ahụ. Alzheimer’s Society na-amata ihe ịhụ ma ọ bụ ihe ịghọta na-ezighi ezi, ebe a na-ahụ ihe ma ọ bụ usoro ezi n’ụzọ na-ezighi ezi.

• Meziwanye ìhè. Gbanye oche ọkụ ma lelee ndò na nkesa ọkụ site na mirror na windo.
• Lelee ụda a na-ahụkarị. Telivishọn, fan ma ọ bụ ngwa eletrik nwere ike ịdị ka olu ma ọ bụ ụzọ ije. Mee ka ọ dị ala ma ọ bụ kpọọ ya naanị ma ọ bụrụ na onye ahụ nwere obi ụtọ n’ihe ahụ.
• Lelee usoro. Kapeeti, akwa ụlọ ma ọ bụ akwụkwọ ọ na-ekpuchi n’elu bebe nwere ike ịdị ka mmegharị ma ọ bụ ihe. Jụọ ma onye ahụ chọrọ ilele site n’ebe ọzọ ma ọ bụ gbanwee echiche ahụ.
• Lelee ngwa mmetụta. Ọ bụrụ na onye ahụ eji iko anya ma ọ bụ ngwa nnụ, jụọ ma ọ chọrọ enyemaka ileba anya na ọ dị ma na ọ na-arụ ọrụ dị ka ọ maara.

Ọ bụrụ na ahụmịhe ahụ na-eme n’otu ebe, chọpụta ihe ọ na-emekarị: nkesa n’iko, usoro siri ike n’ala, telivishọn a na-anụ site n’ime ụlọ ọzọ ma ọ bụ ìhè dị ala n’oge ọbịbịa ụtụtụ. Lelee ụda ma ọ bụ ihe bụ eziokwu tupu ị chee na mmụgharị ahụ bụ mgbanwe echiche. Ọ bụrụ na ị nwalee mgbanwe gbasara ebe, kọwaa ya ma jụọ ma ọ dị mma karịa.

Gbanwee otu ihe nta nta n’otu oge. Ekwela ka ị gbanwee ihe onye ahụ nwere ma ọ bụ wepụ ihe ọ na-ekpe ekpe n’enweghị ịjụ. Usoro ọ maara na ụlọ dị ọkụ, jụụ nwere ike ime ka ọ dị mfe.

Kedu mgbe m ga-akpọtụrụ dọkịta?

Kpọtụrụ onye dọkịta onye ahụ banyere ahụmịhe ọhụrụ, nke na-alọta, nke na-adịru ogologo oge ma ọ bụ nke na-eme ka mmadụ enwe nsogbu. Mgbanwe n’anya ma ọ bụ nnụ, ọrịa, ọgwụ na ihe ndị ọzọ nwere ike inyere aka. Onye dọkịta nwere ike ilele ihe na-eme na ma e nwere nlekọta ọzọ chọrọ. Akwụkwọ ntụziaka Dementia Australia na-atụkwa aro ka a lelee ihe anụ ahụ, ihe ọgwụ na gburugburu ebe.

Mgbanwe ngwa ngwa dị iche. NHS na-ekwu na mgbagwoju anya ngwa ngwa chọrọ enyemaka ahụike ozugbo, na Alzheimer’s Society na-atụ aro enyemaka ahụike ozugbo mgbe ihe ịhụ metụtara karịa otu mmetụta. Kpọtụrụ ọrụ ahụike mberede n’obodo gị ma ọ bụrụ na onye ahụ ghọọ mgbagwoju anya ngwa ngwa ma ọ bụ ihe ịhụ metụtara ọtụtụ mmetụta. Ọ bụrụ na onye ọ bụla nọ n’ihe ize ndụ ozugbo, jiri ndị ọrụ mberede n’obodo gị.

Ekwela ka ị malite, kwụsị ma ọ bụ gbanwee ọgwụ n’onwe gị. Jụọ onye nyere ọgwụ ma ọ bụ onye ahịa ọgwụ ka ha lelee mgbanwe ọ bụla na ọgwụ niile onye ahụ na-eji, gụnyere ngwaahịa a na-azụ na-enweghị akwụkwọ ọgwụ. Akwụkwọ ntụziaka njem dọkịta nwere ike inyere ịkwadebe ajụjụ.

Kedu nkọwa ndị nwere ike inyere n’nleta?

Ọ bụrụ na onye ahụ kwenye, dee nkọwa nkenke ka ị kọrịta n’otu nlekọta:

• ihe ọ kwuru na ya hụrụ, nụrụ ma ọ bụ nwere mmetụta banyere ya, na okwu ya ma ọ bụrụ na ọ nwere ike;
• mgbe na ebe ihe ahụ mere, na ogologo oge ọ dịrị;
• ma onye ahụ yiri ka ọ tụrụ egwu, dị jụụ ma ọ bụ nọ n’ihe ize ndụ;
• ọnọdụ ụlọ ahụ, gụnyere ìhè, ndò, ụda na onye nọ nso;
• ọrịa ọ bụla, mgbanwe mmetụta ma ọ bụ mgbanwe ọgwụ nke ị maara n’oge na-adịbeghị anya.

Jiri okwu onye ahụ onwe ya mee ihe ma ọ bụrụ na ọ dị mfe, kọwaa ihe ị hụrụ. Dịka ọmụmaatụ, dee “ọ kwuru na otu onye nọ nso windo” kama ịkọ ihe ahụ aha. Kọrịta ndetu na nkwenye onye ahụ ma ọ bụrụ na ọ dị mma.

Ndetu ndị a adịghị achọpụta ihe kpatara ya. Ọ bụrụ na ahụmịhe ahụ malitere ngwa ngwa site na mgbagwoju anya ma ọ bụ mgbanwe buru ibu n’ọnọdụ ịdọ aka ná ntị, chọọ enyemaka ngwa ngwa kama ichere ịnakọta ndetu.

Akwụkwọ ntụziaka banyere mgbanwe ụbọchị nke abalị kọwara ìhè n’abalị na usoro ụbọchị. Maka ebubo banyere ihe ọ bụla na-efu, lee mgbe onye nwere dementia nwere nkwenkwe na ihe ị na-eme.