Tokanga

Kapau ʻOku Sio pe Fanongo ʻa e Tokotaha ʻi he Dementia ki ha Me'a

Kuo fakalelei Lau ʻi he miniti 6Ko e tohi ʻa e kulupu ʻo Golden Moments · Ko e founga ʻo hotau tohi

Ko e tali nounou

Tauhi ʻa e loto-mālie, fakaʻilo ʻa e ongoʻi ʻa e tokotaha, pea vakai pe ko e maama, ngaahi ʻata, ngaahi fakatuʻa, leo, pe ngaahi meʻa tokoni ʻi he sensa ʻe lava ke fakamahino ʻa e meʻa ko iá. Kumi ha fakakaukau fakatōketā ki he ngaahi meʻa foʻou pe toe hokó, pea tokoni vave ki he fakalilifu vave pe ngaahi meʻa ʻoku ʻi ai ha ngaahi sēnisi lahi.

  • Ko e sio pe fanongo ki ha me'a ʻoku ʻikai ko e kakai kehe ʻoku mamata ki ai ʻe lava ko ha hallucination pe ko ha sio hala; ʻoku ʻikai ke ʻiloa ʻa e ʻuhinga mei ha meʻa ʻe taha.
  • Fehuʻi pe ʻoku mamahi ʻa e meʻa ko iá pe ʻoku ʻi ai ha taha ʻoku ʻi he mamahi ʻi muʻa ʻi he fakahoko ʻe ha tokoni.
  • Vakai ki he maama, ngaahi ʻata, ngaahi fakatuʻa, leo ʻi mui, ngaahi sipeki mo e ngaahi meʻa fanongo ʻaki ʻa e loto-lelei ʻo e tokotaha.
  • Ko e ngaahi meʻa foʻou, toe hokó, lōloa, pe ʻoku mamahi fiemaʻu ha fakakaukau fakatōketā; ko e fakalilifu vave pe hallucinations ʻoku kau ai ha ngaahi sēnisi lahi ʻe fiemaʻu ha tokoni fakatōketā vave.
  • ʻOua ʻe liliu ha ngaahi meʻa-inu ʻoka ʻikai ko e loto ʻa e kau tokanga fakatōketā ʻo e tokotaha.
ʻI he peesi ni (4 ngaahi vahe)
  1. Ko e hā ʻoku totonu ke u fai ʻi he taimi ni?
  2. ʻOku ʻi ai nai ha meʻa ʻi he potu ʻoku hala ke fakatokanga ko ha tangata pe leo?
  3. Ko e hā ʻa e taimi ke u fetuʻutaki ai mo ha tokotaha fakatōketā?
  4. Ko e ngaahi fakamatala fēfē ʻe tokoni ʻi he fakataha?

Ko e sio, fanongo, ʻongo, tō, pe ongo ki ha meʻa ʻoku ʻikai ke sioʻi ʻe he kakai kehe ʻe lava ke moʻoni ʻaupito ki he tokotaha. ʻE lava ke manavahē ia, pe ʻe ʻikai ke ne mamahi. Kamata ʻaki ʻa e founga ʻoku ongoʻi ai ʻa e tokotaha mo kapau ʻoku ʻi ai ha taha ʻoku ʻi he kovi, ʻo ʻikai ko e feinga ke fakamoʻoni pe ko e hā ʻa e meʻa kuo hoko.

ʻE lava ke hoko ʻa e meʻa ʻe taha ko e hallucination, ka ʻe lava foki ke ko e sio hala pe misidentification. Ko e ʻata ʻe lava ke hangē ko ha tangata; ko ha kakai ʻoku ʻiloa ʻe lava ke hala ai ʻa e ʻilo. ʻOku ʻikai ke fiemaʻu ke ke fakamaʻu pe ko e hā ʻoku hokó. Fakamatala ʻa e me’a ʻoku lea ai ʻa e tokotaha mo e me’a ʻoku ke sio ki ai, pea fehuʻi ki ha taha tokanga fakatōketā kapau ʻoku ke manavahē.

Ko e hā ʻoku totonu ke u fai ʻi he taimi ni?

Tauhi ʻa e loto-mālie, fehuʻi pe ko e hā ʻa e ongoʻi ʻo e tokotaha, pea foaki ha fakalotolahi ʻi he taʻe-fekauʻaki. Ko e Alzheimer’s Association ʻoku fakahā ke vakai pe ʻoku mamahi pe ʻoku ʻi ai ha kovi ʻi he meʻa ko iá. Kapau ʻoku loto-lelei mo malu ʻa e tokotaha, ʻe ʻikai fiemaʻu ke fakapōpōʻuli ʻa e taimi.

  • Fakaʻilo ʻa e ongoʻi. ʻE lava ke ke pehē, “ʻOku ʻikai ke u sio ki ha taha, ka ʻoku ou ʻiloa ʻoku mamahi ʻaupito ʻa e meʻa ni. ʻOku ou ʻi heni.” Ko e meʻa ni ʻoku moʻoni pea ʻoku ʻomi ai ki he tokotaha ʻa e ongoʻi ʻoku ke fakakaukau ki ai ʻaupito.
  • Tauhi ʻa e lea siʻisiʻi. Ko ha fakamatala lahi pe ko e fakatonutonu toe hokó ʻe lava ke fakalahi ai ʻa e mamahi. Tuku ke fakamatala ʻe he tokotaha ʻa e meʻa ʻoku ne sioʻi kapau ʻoku loto ia.
  • Foaki, ʻoua ʻe fakamaʻu, ha liliu. Fehuʻi pe ʻoku loto ia ke nofo ʻi ha feituʻu kehe, toʻo ha maama kehe, pe fanongo ki ha hiva ʻoku ʻiloa. ʻE lava ke tokoni ke ʻalu ki ha potu maama mo ʻiloa; tuku ʻi he taimi ʻoku ʻikai loto ai ʻa e tokotaha ke ʻalu.
  • Tuʻu ofi kapau ʻoku loto ke ke ʻi ai. ʻOua ʻe taʻofi vave ʻa e tokotaha. Fehuʻi muʻa ki ha nima pe ʻofa.

Kapau ʻoku ʻikai ha kovi pe mamahi ʻa e meʻa ko iá, muimui ki he ʻuluaki ʻa e tokotaha. ʻOua ʻe liliu ʻa e taimi ko iá ko ha tesi pe fekau ke ne fakamoʻoni ʻa e me’a kuo ne sioʻi.

ʻE lava ke ʻi ai ha tokotaha ʻoku ʻofa pe ʻiloa ʻa e meʻa ko iá. Kapau ʻoku mālie pea malu ʻa e tokotaha, ʻe ʻikai fiemaʻu ke liliu ʻa e kaveinga pe ʻave ia ki ha feituʻu kehe. Fehuʻi ʻa e me’a ʻoku loto ai; ʻoua ʻe liliu ʻa e taimi kotoa ko ha talanoa fakatōketā. Kapau ʻoku manavahē ia, tali ʻa e ongoʻi ko iá neongo ʻoku ʻikai ke ke sioʻi ʻa e me’a tatau.

ʻOku ʻi ai nai ha meʻa ʻi he potu ʻoku hala ke fakatokanga ko ha tangata pe leo?

Vakai ki he feituʻu mo e tokotaha kapau ʻoku ne loto ki he tokoni ko iá. Ko e Alzheimer’s Society ʻoku ʻiloa ai ʻa e hallucinations mei he misperceptions, ʻa ia ʻoku sio hala ai ha meʻa moʻoni pe ngaahi tāʻanga.

  • Fakalelei ʻa e maama. Toʻo ha lamp pea vakai ki he ngaahi ʻata pe ngaahi tāʻanga mei he ngaahi sipeki mo e ngaahi matapā.
  • Vakai ki he ngaahi leo ʻoku ʻiloa. Ko e telefisoni, fanga-matangi, pe ngaahi meʻa-ngāue ʻe lava ke hangē ko e leo pe ʻaʻaʻa. Toʻo hifo pe tāpuni pē kapau ʻoku malu ʻa e tokotaha ki ai.
  • Vakai ki he ngaahi tuʻunga. Ko ha tuʻunga ʻi he kāpeti, kafu, pe pepa ʻoku ʻi ai ʻe lava ke hangē ko e fekaʻi pe meʻa. Fehuʻi pe ʻoku loto ia ke sio mei ha feituʻu kehe pe liliu ʻa e sio.
  • Vakai ki he ngaahi meʻa tokoni ʻi he sensa. Kapau ʻoku ʻaʻusia ʻe he tokotaha ʻa e sipeki pe fanongo, fehuʻi pe ʻoku loto ia ke tokoni ke sivi pe ʻoku ʻi ai pea ngāue ʻo hangē ko e ʻuhinga ʻo e ʻaho.

Kapau ʻoku hoko ʻa e meʻa ʻi he feituʻu tatau, kumi ha meʻa ʻoku toe hokó: ko ha tuʻunga ʻi he sipeki, ko ha tuʻunga ʻi he papa, ko ha telefisoni ʻoku fanongo ai mei ha potu kehe, pe ko e maama siʻisiʻi ʻi he afiafi. Sivi pe ʻi ai ha leo moʻoni pe meʻa moʻoni muʻa ʻi he fakakaukau ʻoku liliu ai ʻa e ʻilo. Kapau ʻoku ke feinga ki ha liliu ʻo e feituʻu, fakamahino pea fehuʻi pe ʻoku mālie ange.

Feinga ʻaki ha liliu siʻisiʻi ʻe taha ʻi he taimi. ʻOua ʻe liliu ʻa e ngaahi koloa ʻa e tokotaha pe toʻo ha meʻa ʻoku ne taukaveʻi ʻo ʻikai ke fehuʻi. Ko ha ngāue ʻoku ʻiloa mo ha potu mālie mo maama ʻe lava ke mālie ange.

Ko e hā ʻa e taimi ke u fetuʻutaki ai mo ha tokotaha fakatōketā?

Fetuʻutaki ki he tokotaha fakatōketā ʻo e tokotaha ʻi he ngaahi meʻa ʻoku foʻou, toe hokó, lōloa, pe ʻoku mamahi. ʻE lava ke tokoni ʻa e liliu ʻo e mata pe fanongo, mahaki, ngaahi meʻa-inu, mo e ngaahi meʻa kehe. ʻE lava ke vakai ʻe he tokotaha fakatōketā pe ko e hā ʻoku lava ke hoko, pea pe ʻoku fiemaʻu nai ha muimui. Ko e talanoa ʻa Dementia Australia ʻoku fakaʻaongaʻi foki ke vakai ki he ngaahi tokoni ʻi he sino, sensa, meʻa-inu, mo e feituʻu.

Ko e liliu vave ʻoku kehe. Ko e NHS ʻoku pehē ʻe fiemaʻu ʻa e tokoni fakatōketā vave ʻi he fakalilifu vave, pea ko e Alzheimer’s Society ʻoku fakahā ʻe fiemaʻu ʻa e tokoni fakatōketā vave kapau ʻoku ʻi ai ha ngaahi sēnisi lahi ʻi he hallucination. Fetuʻutaki ki ha tokoni fakatōketā vave ʻi hoʻo feituʻu kapau ʻoku vave ʻa e fakalilifu ʻa e tokotaha pe ʻoku ʻi ai ha ngaahi sēnisi lahi. Kapau ʻoku ʻi ai ha taha ʻoku ʻi he mamahi vave, ngāue ʻaki ʻa e ngaahi tokoni fakavave ʻo ho feituʻu.

ʻOua ʻe kamata, tuku, pe liliu ha meʻa-inu ʻi ho tokotaha pē. Fehuʻi ki he fakatau pe ki he fale-meʻa-inu ke vakai ki he ngaahi liliu foʻou mo e ngaahi meʻa-inu kotoa ʻoku ngāue ʻaki ʻe he tokotaha, kau ai ʻa e ngaahi meʻa ʻoku fakatau ʻe he kakai ʻo ʻikai ha tohi. Ko e talanoa ki he ʻaʻahi ki he tokotaha fakatōketā ʻe lava ke tokoni ke teuteu ʻa e ngaahi fehuʻi.

Ko e ngaahi fakamatala fēfē ʻe tokoni ʻi he fakataha?

Kapau ʻoku loto ʻa e tokotaha, tohi ʻa e ngaahi fakamatala siʻisiʻi ke vahevahe mo e kau tokanga:

  • ʻa e me’a kuo pehē ʻe ia kuo ne sio, fanongo, pe ongoʻi, ʻaki ʻene ngaahi lea ʻi he taimi ʻoku lava ai;
  • ʻi he taimi mo e feituʻu ʻi ai, pea ʻa e loloa ʻo e taimi ko iá;
  • pe na’e hā ʻoku manavahē, mālie, pe ʻi he kovi ʻa e tokotaha;
  • ko e feituʻu ʻoku hangē ko e maama, ngaahi ʻata, ngaahi leo, mo e kakai ʻoku ofi;
  • ʻa e mahaki fo’ou, liliu ʻo e sensa, pe liliu ʻo e meʻa-inu ʻoku ke ʻiloa.

Ngāue ʻaki ʻa e ngaahi lea ʻa e tokotaha pe ʻoku lava, pea fakamatala ʻa e me’a kuo ke mamata ki ai. Hangē ko e fakamatala, tohi ʻa e “pehē ʻe ia ʻoku ʻi ai ha tangata ofi ki he matapā” ʻi he ʻikai ko e fakahingoa ʻo e meʻa ko iá. Ko e ngaahi fakamatala ni ʻoku ʻikai ko e fakamoʻoni ʻo e ʻuhinga. Kapau ʻoku kamata vave ʻa e meʻa ʻi he fakalilifu pe liliu lahi ʻo e fakatokanga, kumi ha tokoni vave ʻi he ʻikai ko e tatali ke ʻosi ʻa e fakamatala.

Ko e talanoa ki he ʻuluaki ʻo e afiafi ʻoku fakamatala ki he maama ʻi he afiafi mo e ngāue fakaʻaho. Maʻae ngaahi fakahalaʻi ki he ngaahi meʻa ʻoku ʻikai ʻi ai, vakai ki he talanoa ki he tokotaha ʻoku ʻi ai ha manavahē.

Ngaahi fehuʻi ʻoku faʻa hā

Ko e hā ʻa e hallucination?

Ko e hallucination ko e sio, fanongo, ʻongo, tō, pe ongo ki ha me'a ʻoku ʻikai ko e hā ha meʻa mei tuʻa. ʻE lava foki ke hala ʻa e ʻilo ki ha ʻata moʻoni, ngaahi tāʻanga, pe ha leo moʻoni. ʻOku ʻikai ke fiemaʻu ʻe ha taha ʻi he fāmili ke fakamaʻu pe ko e hā ʻoku hokó.

ʻOku totonu nai ke u fakahā ki ha taha ʻoku mahaki ʻi he dementia ʻoku ʻikai moʻoni ʻa e me'a ʻoku ne sioʻi?

ʻOua ʻe fekalokalofi pe fakamaʻu ʻoku hala ia. ʻE lava ke ke moʻoni pea fakaʻilo ʻa e ongoʻi ʻa e tokotaha: "ʻOku ʻikai ke u sio ki ha taha, ka ʻoku ou ʻiloa ʻoku mamahi ʻaupito ʻa e meʻa ni. ʻOku ou ʻi heni."

ʻE lava nai ke hoko ʻa e hallucinations ʻi ha meʻa kehe ʻi he dementia?

ʻIO. ʻE lava ke tokoni ʻa e liliu ʻo e mata pe fanongo, mahaki, ngaahi meʻa-inu, mo e feituʻu. ʻE lava ke vakai ʻe he kau tokanga fakatōketā ki he moʻui ʻo e tokotaha; ʻoua ʻe feinga ke fakatokanga ʻaki ha ʻuhinga mei ha meʻa ʻe taha.

Ko e hā ʻa e taimi ke u kumi ai ha tokoni fakatōketā?

Kumi ha tokoni fakatōketā vave kapau ʻoku vave ʻa e tokotaha ʻi he fakalilifu, pe ʻoku ʻi ai ha ngaahi sēnisi lahi ʻi he hallucination. Fehuʻi ki he kau tokanga fakatōketā ʻi he ngaahi meʻa foʻou, toe hokó, lōloa, pe ʻoku mamahi.

ʻE liliu nai au ha meʻa-inu kapau ʻoku kamata ʻa e hallucinations?

ʻIkai. Tohi ʻa e meʻa kuo liliu pea fetuʻutaki ki he taha ʻoku foaki ai ʻa e meʻa-inu pe ki he fale-meʻa-inu. ʻOua ʻe kamata, tuku, pe liliu ha meʻa-inu ʻi he talanoa ʻo ha tohinoa lahi.

Ngaahi mataʻitohi

ʻOku mau fehokotaki ki he ngaahi kautaha mo e ngaahi ako ʻoku tukuhau ki ai ʻa e peesi ni. Naʻe siviʻi ʻa e tuʻunga kotoa ʻi he taimi naʻe fakalelei ai ʻa e peesi.

  1. Hallucinations and dementia · Alzheimer's Society
  2. Hallucinations · Alzheimer's Association
  3. Hallucinations and delusions · Dementia Australia
  4. Sudden confusion (delirium) · NHS

Ko e loto ki ha keimi fiemālie?

Ngaahi foto lalahi, ʻikai ha taimi, ʻikai ha sikoa mo ʻikai ha me'a ke tuʻu ai. Keimi fakataha ʻi ho polotaʻi.

ʻAve ʻa e ngaahi keimi ni ʻiate koe

Ko e polokalama ʻatā ʻa Golden Moments ki he iPhone, iPad mo e Android: ngaahi ʻata foto lalahi, ngaahi keimi mo ho ngaahi foto fāmili, mo e ngaahi pēkiʻi foto ʻe ngāue ʻo ʻikai ha Wi‑Fi. ʻIkai ha ʻakaunti, ʻikai ha ngaahi tā fakalaka, taimi pe sikoa.