Mgbe Onye nwere Dementia Amataghị Gị

Ọ bụrụ na onye nwere dementia anọghịzi amata gị, oge ahụ nwere ike ịbụ nke na-amị gị obi ma mee ka ị na-enwe mgbagwoju anya. Ị nwere ike ịchọ ihe ị ga-ekwu ma ọ bụ ma ị kwesịrị ịkọwa mmekọrịta ahụ ọzọ. Ọnọdụ ọ bụla dị iche. Malite site n’ihe na-enyere onye ahụ aka inwe nchekwa na udo, ọ bụghị site n’ule ihe ọ cheturu.

Ntuziaka Alzheimer’s Association gbasara ịpụ n’ebe ncheta na mgbagwoju anya gụnyere ịmaghị ndị ezinụlọ dị ka otu n’ime mgbanwe ndị nwere ike ime. Dementia Australia na Alzheimer’s Society na-akọwa na onye nwere ike ịchọ onye ọ maara ka ọ bụrụ onye ọzọ. Nke a bụ ntuziaka izugbe; ọ naghị enye ihe kpatara mgbanwe ọ bụla.

Gịnị ka nwere ike ịbụ ihe na-eme mgbe onye ahụ amataghị m?

Dementia nwere ike imetụ ncheta na otu onye si ghọta ihe ọ na-ahụ. Onye ahụ nwere ike ịchọ gị dịka onye ikwu ọzọ ma ọ bụ nwee obi abụọ gbasara otu unu si jikọta. Nke a anaghị agwa gị n’ezie ihe ọ na-echegharị gbasara gị. Lekwasị anya n’udo ya na otu o si zaghachi n’oge ahụ.

Ọnụ ọgụgụ ihu ụwa nwere ike imetụkwa ịmata ndị mmadụ, dịka ìhè adịghị mma, nsogbu anya ma ọ bụ ntị, ọrịa, mmetụta ọgwụ ma ọ bụ ebe a na-amaghị ma ọ bụ mgbanwe n’omume. Ihe ndị a bụ ihe nwere ike ime, ọ bụghị ụzọ iji chọpụta ọrịa. Ọ bụrụ na mgbanwe ahụ bụ ihe ọhụrụ ma ọ bụ na-eme ka onye ahụ nwee nsogbu ugboro ugboro, gwa dọkịta ya ihe mere ma jụọ ma a kwesịrị ilele ya.

Ọ bụrụ na ụlọ dị ọchịchịrị ma ọ bụ juru mmadụ, nwalee otu mgbanwe: kpalite ìhè, belata mkpọtụ n’azụ ma ọ bụ kwaga n’ebe a maara nke ọma. Jụọ onye ahụ ma ọ chọrọ iko anya ya ma ọ bụ ngwa nteghe ntị ya ma ọ bụrụ na ọ na-eji ha. Nzọụkwụ ndị a nwere ike inyere aka, mana ha agaghị akọwa ihe niile mere onye ahụ ji amaghị gị.

Kedu ihe m ga-ekwu n’oge ahụ?

Biakwasị n’ihu onye ahụ ebe ọ nwere ike ịhụ gị ma kwuo okwu n’olu dị jụụ, nkịtị. Kwuo aha gị na mmekọrịta gị n’ụzọ dị mfe, dịka ị ga-esi nye ndewo n’ụbọchị ọzọ: “Ndewo, aha m bụ Alex, m bụ nwa gị nwaanyị.” Mgbe ahụ kwụsị ma lee otu o si zaghachi.

• Ọ bụrụ na ọ dị ya jụụ, gaa n’ihu n’okwu nkịtị. Kwuo ihe na-eme ugbu a, ma ọ bụ jụọ ma ọ chọrọ ịnọdụ ọnụ.
• Ọ bụrụ na ọ na-enwe obi abụọ, nye nkasi obi dị mkpirikpi: “Ị nọ n’udo. Ana m anọ ebe a n’akụkụ gị.” Nye ya oge iji zaghachi.
• Ọ bụrụ na ọ na-atụ egwu ma ọ bụ jụọ ka ị pụọ, kwaga azụ ma nye ya ohere. Atụla ịgbanwe ya ka ọ mata gị, ekwula ma ọ bụ gbaa ụgha ịgwa ihe ọ na-eme ka ọ nwee nsogbu ugboro ugboro.
• Ọ bụrụ na ọ kpọọ gị aha ọzọ, ị nwere ike ịkọwa onwe gị otu ugboro n’enweghị ịmalite ịkwụsa ya. Ọ bụrụ na ọ ka nwere udo, gaa n’ihu na isiokwu ma ọ bụ omume ọ na-amasị.

Ntuziaka nkwurịta okwu na-akwado asụsụ dị mkpirikpi, nke dị jụụ na izere ajụjụ ma ọ bụ esemokwu. Gbalịa ịjụ, “Ị maara onye m bụ?” Ajụjụ ahụ nwere ike ịdị ka ule ma enwechaghị ike inyere onye ahụ aka ịmata gị.

Ọ̀ nwere ike inyere aka ihe a maara?

Mgbe ụfọdụ otu ihe a maara nwere ike inyere onye ahụ aka ịchọta gị, mana ọ naghị arụ ọrụ maka onye ọ bụla. Gbalịa otu ihe nkwado dị jụụ n’otu oge, kwụsị ma ọ bụrụ na ọ na-eme ka mmadụ nwee nrụgide.

• Kwuo aha gị n’ụzọ nkịtị. Olu a maara nke ọma ma ọ bụ nkọwa dị mkpirikpi nwere ike ịdị mma.
• Jiri foto ma ọ bụ ihe a kekọrịtara. Ọ bụrụ na onye ahụ nwere obi ụtọ n’ihe foto, unu nwere ike ilele otu foto ọnụ n’enweghị ịjụ ya ka ọ kpọọ aha onye ọ bụla. Ntuziaka ncheta anyị nwere echiche maka iji foto na-enweghị ajụjụ.
• Gbalịa omume nkịtị a na-ekekọrịta. Egwú a maara nke ọma, ihe ọṅụṅụ ma ọ bụ ọrụ nwere ike ime ka oge ahụ dị mfe. Soro nzaghachi onye ahụ; ọ dị mma ịgbanwe isiokwu ma ọ bụ kwụsị ọbịa ahụ.
• Belata nsogbu gburugburu gị. Lelee na ụlọ nwere ìhè zuru ezu na onye ahụ nwere iko anya ma ọ bụ ngwa nteghe ntị ya ma ọ bụrụ na ọ na-eji ha. Ebe dị jụụ nwere ike inyere aka mgbe ọtụtụ mmadụ na-ekwu okwu.

Ka ị ghara ịgbakwunye cue ndị ọzọ ma ọ bụrụ na onye ahụ ka nwere nchegbu. Nkọwa ogologo ma ọ bụ usoro foto nwere ike ime ka ọ nwee nrụgide. Ịbụ nke a na-anọ n’udo nwere ike ịbụ ihe zuru ezu; ọ dịkwa mma iwepụ onwe gị ma nwalee ọzọ mgbe e mesịrị.

Kedu ka m ga-esi mee ka nleta dị mfe?

Ọ bụrụ na onye ahụ bi n’ụlọ nlekọta ma ọ bụ na ọtụtụ ndị inyere aka na-ahụ ya, jụọ ndị maara usoro ya mgbe ọ na-enwe obi ụtọ karịa. Ị nwere ike ịga nleta n’oge dị jụụ, ịga na onye ọ maara ma ọ bụ weta otu ihe a maara. Nke a bụ nhọrọ iji tụlee, ọ bụghị atụmatụ ezinụlọ niile ga-agbaso.

Tupu nleta, kpebie ihe ga-adịru gị mfe. Ị nwere ike ịhazi omume dị mkpirikpi, weta akpa foto ma ọ bụ nọrọ ọnụ naanị. Ọ bụrụ na onye ahụ amaghị onye ị bụ, ị ka nwere ike ịza mkpa ya n’oge ahụ. Atụla ka nleta dabere na ma ọ ga-akpọ aha gị.

Ọ bụ ihe na-eme ka mmadụ nwee mwute, ịjụ ihe ma ọ bụ nwee iwe. Kparịta ya na onye ị na-atụkwasị obi, onye ndụmọdụ ma ọ bụ otu nkwado ndị na-elekọta ma ọ bụrụ na ahụmịhe a na-ebu gị ibu. Ntuziaka nlekọta onwe gị nwere ụzọ isi jụọ ndị ọzọ maka nkwado.

Kedu mgbe m ga-achọ enyemaka ahụike?

Ọ bụrụ na ịmaghị onye bụ ihe ọhụrụ, na-eme ugboro ugboro ma ọ bụ na-eme ka mmadụ nwee nsogbu, gwa dọkịta onye ahụ. Dee oge ihe na-eme na ihe ndị ọzọ na-eme n’oge ahụ, dịka mgbanwe n’ahụike, ụra, ìhè, nnụ ntị, ọgwụ ma ọ bụ gburugburu ebe. Atụla ka ị kwụsị ma ọ bụ gbanwee ọgwụ site na isiokwu izugbe.

Nchekwasị ọnụ ọgụgụ ngwa ngwa ma ọ bụ mgbanwe ngwa ngwa n’omume ma ọ bụ ahụike chọrọ nlekọta ahụike ngwa ngwa. Ntuziaka NHS gbasara nchekwasị ọnụ ọgụgụ ngwa ngwa na-ekwu na a ga-anọ n’ahụike ozugbo. Jiri usoro mberede ma ọ bụ nlekọta ngwa ngwa nke ebe onye ahụ bi.

Ịmaghị onye ahụ nwere ike ịbụ ihe siri ike maka ndị abụọ. Debe okwu gị nkọwa, nye ihe a na-ekwu naanị mgbe ọ na-enyere aka, ma ka udo onye ahụ kpọrọ ihe na-esote.