Å hjelpe ein person med demens med å bade

Bading er privat. For ein person som lever med demens kan dusj eller bad òg kjennast kaldt, utsett, forvirrande eller utrygt. Start med å spørje kva som ville gjort oppgåva meir komfortabel, og førebu rommet før du tilbyr hjelp. Målet er å støtte personen sin eigen rutine, utan at eit nei blir til ein kamp.

Alzheimer’s Association si rettleiing om bading peikar på at det kan kjennast ubehageleg å få hjelp med ei intim oppgåve. Dementia Australia sine råd om hygiene tilrår å følgje personen sine ønskje, bruke enkle steg og spørje kva støtte dei vil ha. Folk er ulike; prøv berre endringar som passar for denne personen.

Korleis bør eg førebu meg før eg tilbyr hjelp?

Spør om den vanlege rutinen til personen. Føretrekkjer dei dusj eller bad, morgon eller kveld, hjelp frå ein bestemt person, eller å vaske nokre delar sjølve? Følg kjende ønskje der du kan. Om dei vil ha eit val, tilby to tydelege alternativ, til dømes: «Vil du ha dusj no, eller etter frukosten?»

Før du inviterer personen inn på badet:

• Hent utstyret først. Legg fram handklede, reine klede, såpe, sjampo og ein vaskeklut i den rekkjefølgja dei skal brukast. Då slepp personen å vente medan du leitar etter ting.
• Gjer rommet komfortabelt. Sjekk at det er varmt nok, ha godt lys, lat døra eller gardinane vere lukka, og hald golvet så tørt som mogleg.
• Sjekk vatnet. Test temperaturen før personen går i badet eller under dusjen. Ikkje stol på at dei kan vurdere om vatnet er for varmt.
• Ha privatlivsutstyr klart. Eit stort handkle, ein badekåpe eller eit badeteppe kan hjelpe personen å vere dekt medan dei går mellom stega.

Vår rettleiing om tryggleik i heimen har meir om lys på badet, glatte overflater, og om å spørje ein kvalifisert fagperson om handlistar eller dusjstol.

Korleis kan eg hjelpe utan å ta over?

Spør om lov før du rører ved personen eller hjelper med eit privat område. Forklar kva du skal gjere i ei kort setning, og pause før du får svar. Eit roleg signal som «Her er vaskekluten» er tydelegare enn ei lang liste med instruksjonar.

Lat personen vaske dei delane dei kan og vil vaske. Du kan halde eit handkle over dei og berre avdekkje området som blir vaska. Om dei ønskjer det, gi dei ein vaskeklut eller såpe å halde i. Personen kan trenge meir tid til å starte eller fullføre; vent heller enn å skunde deg gjennom stega.

Om personen blir opprørt, trekkjer seg unna eller seier nei, stopp. Gi dei rom, og prøv å forstå kva som er ubehageleg. Rommet kan vere kaldt, vatnet kan kjennast rart, eller personen vil kanskje ha ein annan hjelpar. Ein kjend person kan kjennast lettare om personen sjølv vel dei. Bruk ikkje overrasking, tvang eller fysisk rettleiing for å fullføre badet.

Korleis held eg rutinen kjend?

Behald vanleg tidspunkt på dagen og rekkjefølgja av stega når dei fungerer godt. Legg kjend såpe og handklede der personen forventar dei, og legg fram reine klede før du startar. Forklar eitt steg om gongen. Om ein munnleg instruks ikkje er tydeleg, vis vaskeklutet eller pek på neste ting i staden for å gjenta ei lengre forklaring. Om hårvasking skapar uro, gjer det for seg, eller lat det vente til ein annan dag. Desse små endringane kan gjere oppgåva lettare å følgje, utan at personen mister si eiga rolle.

Kva om eit fullt bad eller ein full dusj blir for vanskeleg?

Eit fullt bad er ikkje den einaste måten å hjelpe nokon å kjenne seg reine på. Om personen er komfortabel med det, prøv å vaske ved vasken, med ein varm vaskeklut, eller vask eitt område om gongen. Hårvasking kan skje ein annan dag om det er den delen dei misliker. Hald personen dekt og med i det som skjer, og stopp om alternativet òg skapar uro.

Om personen seier nei i dag, aksepter det og prøv igjen seinare. Ein roleg vask i morgon er betre enn at dagens forsøk blir skremmande. Rettleiinga om når nokon seier nei har fleire måtar å tilby hjelp utan press.

Korleis kan eg gjere badet tryggare?

Hald vegen til badet eller dusjen open, og bruk støtte som passar for personen sine behov. Anti-glidefrie overflater, ein stabil stol eller handlistar kan hjelpe, men utstyr må plasserast riktig. Spør ein ergoterapeut eller ein annan kvalifisert fagperson før du set opp handlistar eller gjer bygningsmessige endringar. Ta ikkje ein bærbar varmeovn inn på badet, og følg instruksjonane for elektrisk utstyr.

Om personen er ustabil eller har falle, ikkje prøv å løfte eller flytte dei på ein måte som kan skade dykk begge. Søk fagleg råd om utstyr og nødvendig hjelp. Hald ein eventuell tryggleiksplan i tråd med personen sin rett til privatliv og val.

Når bør eg spørje om fagleg råd?

Snakk med ein helsefagperson om bading blir vanskeleg på grunn av nye smerter, eit fall, eit hudproblem eller ei endring i evna personen har til å vaske seg trygt. Ein tannlege, lege, sjukepleiar eller ergoterapeut kan kanskje hjelpe med eit bestemt problem. Bruk ikkje ein generell nettrettleiing til å avgjere om ein person treng hjelp på nært hald.

Om personen ikkje har klart å vaske seg på ei stund, unngå å legge skulda på dei. Spør kva del som er vanskelegast, og om ei mindre endring kunne hjelpe. Ein kjend rutine, ein vaskeklut eller hjelp frå ein nær person kan vere nok; om ikkje, spør helseteamet om støtte.