Go thusa motho yo o nang le dementia go itlhapela

Go itlhapela ke tiro ya sephiri. Mo motho yo o nnang le dementia, go tlhapa ka shawara kgotsa ka bateng go ka mo bonala e le go tshisa, go mo senyetsa, go mo tlhakatlhakanya kgotsa go mo kotsi. Simolola ka go botsa gore ke eng se se dirang gore tiro e nne bonolo, mme o lokise phaposi pele o fa thuso. Maikaelelo ke go thusa motho mo ditlwaelong tsa gagwe ka tsela e e sa dirang gore kganetso e nne ntwa.

Tataiso ya Alzheimer’s Association ka go itlhapela e bontsha gore go amogela thuso mo tirong e e tlhokomelang botho go ka bonala go le boima. Keletso ya Dementia Australia ka boitlhwekgo e kgothaletsa go latela dikgetho tsa motho, go dirisa dikgato tse di bonolo le go botsa gore o batla thuso efe. Batho ba farologana; leka fela diphetogo tse di siametseng motho yo.

Ke tshwanetse go dira eng pele ke fa thuso?

Botsa ka tlwaelo ya motho. A o rata go tlhapa ka shawara kgotsa ka bateng, mosong kgotsa mantsiboa, thuso ya motho yo o itseng, kgotsa go itlhapela dikarolo tse dingwe ka boene? Latela dikgetho tse di tlwaelegileng fa o kgona. Fa a batla go tlhopha, fa dikgetho tse pedi tse di tlhamaletseng, jaaka “A o batla go tlhapa jaanong kgotsa morago ga bojang?”

Pele o mo laletsa mo phaposing ya go tlhapela:

• Tsaya dithoto pele. Beya thaosi, diaparo tse di phepa, dikgeleba, shampoo le thaosi e nnye ka tatelano e di tla dirisiwang ka yone. Se se thibela gore motho a nne a le esi fa o batla dilo.
• Dira gore phaposi e nne bonolo. Lebelela gore e a monate, tshedisa sekgoba, tswalela monyako kgotsa dikhurutlana, mme o boloke fatshe le le omileng kgolo se se kgonegang.
• Lekola metsi. Ntsha go nna ka mogote pele motho a tsena mo bateng kgotsa mo shawareng. Se ikanye fela ka kgono ya gagwe ya go tlhalosa gore a metsi a mogote thata.
• Nna le dithoto tsa sephiri di gaufi. Thaosi e kgolo, seaparo kgotsa kobo ya go itlhapela e ka thusa motho go nna a koafetse fa a fetela kgatong nngwe go ya go e nngwe.

Tataiso ya rona ya tshireletso ya ntlo e na le dikakanyo ka lebone la phaposi ya go itlhapela, mafelo a a thubang le go botsa setsebi sa semmuso ka dithamo tsa go ama kgotsa setulo sa go dula fa go itlhapela.

Ke ka tsela efe e nka thusang ntle le go laola?

Batla tumelo pele o ama motho kgotsa o thusa mo karolong ya gagwe ya sephiri. Tlhalosa se o se dirang ka polelo e khutshwane, mme o emise o letle karabo. Sesupo se se khutsitseng jaaka “Ke ene thaosi ya go itlhapela” se a utlwala go feta dithaelo tse dintsi.

Letla motho a itlhapele dikarolo tse a ka di dirang le tse a batlang go di itlhapela. O ka dira gore a koafetswe ke thaosi mme o bule fela karolo e e itlhapelwang. Fa a batla, mo fe thaosi kgotsa sesepa gore a tshware. Motho a ka tlhoka nako e e oketsegileng go simolola kgotsa go feleletsa; mo emelela ka go o sa gagamele dikgato.

Fa motho a tshwenyega, a tlogela, a itshwara kgotsa a re nnyaa, emisa. Mo nee sebaka mme o leke go tlhaloganya se se mo kgobokanyang. Phaposi e ka nna e tsididi, metsi a ka nna a sa utlwala sentle, kgotsa motho a ka batla mothusi yo mongwe. Motho yo o tlwaelegileng a ka nna bonolo fa motho a mo tlhophile. Se dirise go tlhaba, go gapa kgotsa go mo tsaya ka tatlhego go feleletsa go itlhapela.

Ke ka tsela efe e dirang gore tlwaelo e nne e tlwaelegile?

Boloka nako e e tlwaelegileng ya letsatsi le tatelano ya dikgato fa di dira sentle. Beya dikgeleba le dithaosi tse di tlwaelegileng kwa motho a di solofelang gone, mme o beye diaparo tse di phepa pele o simolola. Tlhalosa kgato e le nngwe ka nako; fa polelo e sa tlhaloganyege, bontsha sesepa kgotsa supa sebopego se se latelang go na le go pheta tlhaloso e telele. Fa go hlapa moriri go tlhobaela, dira ka thoko kgotsa o e tlogele letsatsi le lengwe. Diphetogo tse dinnye tseno di ka dira gore tiro e nne bonolo go e latela, ntle le go tlosa karolo ya motho.

Go diragala eng fa go itlhapela ka bateng kgotsa ka shawara go le thata?

Go itlhapela ka kgomo ga se tsela e e tlhwatlhwa ya go thusa motho go ikutlwa a phepa. Fa motho a ikutlwa a le sireletsegile, leka go tlhapa mo sinkeng, go dirisa sesepa se se mogote kgotsa go tlhapa karolo e le nngwe ka nako. Go hlapa moriri go ka dirwa letsatsi le lengwe fa ke karolo e a e ganang. Mo fitlhelele a koafeditswe mme a tsenelele, mme o emise fa tsela e e nngwe le yone e tlisa kgatelelo.

Fa motho a gana gompieno, amogela mme o leke gape ka morago. Go itlhapela ka boleng ka kgosi go molemo go feta go dira gore kgatiso ya gompieno e tshosetse. Tataiso ya go dira eng fa motho a re nnyaa e na le ditsela tse dintsi tsa go fa thuso ntle le kgatelelo.

Ke ka tsela efe e dirang phaposi ya go itlhapela e nne e sireletsegile?

Boloka tsela e e yang mo bateng kgotsa mo shaweng e tlhamaletse, mme o dirise dithuso tse di tshwanetseng ke ditlhoko tsa motho. Dikarolo tse di sa tshweng, setulo se se tsitseng kgotsa dithamo tsa go tshwara di ka thusa, mme ditirisiwa di tlhoka go bewa ka tsela e e siameng. Botsa setsebi sa tiro ya letsatsi kgotsa setsebi se sengwe se se tshwanetseng pele o beela dithamo kgotsa o fetola sebopego sa ntlo. Se tlise seemo sa go fisa mo phaposing ya go itlhapela, mme o latele ditaelo tsa setirisiwa sengwe le sengwe sa motlakase.

Fa motho a sa tsamaiwe sentle kgotsa a wele, se leke go mo tsaya kgotsa go mo fetisa ka tsela e e ka lemaletsang lo le motho yo mongwe. Batla keletso ya semmuso ka ditirisiwa le thuso e e tlhokegang. Boloka leano le le tlwaelegileng la tshireletso le le dumalanang le tshwanelo ya motho ya sephiri le tshwetso.

Ke leng fa ke tshwanetse go batla keletso ya semmuso?

Bua le setsebi sa boitekanelo fa go itlhapela go tsaya bothata ka ntlha ya botlhoko e ntšha, go wa, bothata jwa letlalo kgotsa phetogo mo kgonong ya motho ya go itlhapela ka tshireletso. Ngaka ya meno, ngaka, mooki kgotsa setsebi sa tiro ya letsatsi ba ka thusa mo bothateng bo bo rileng. Se dirise tataiso ya inthanete ya kakaretso go tlhomamisa gore motho o tlhoka thuso ya go mo tshwara ka diatla.

Fa motho a sa kgona go itlhapela ka nako e e kgolo, se mo ikaege. Botsa gore ke karolo efe e e thata go feta tse dingwe le gore a phetogo e e nnye e ka thusa. Tlwaelo e e tlwaelegileng, sesepa kgotsa thuso ya motho yo o tshepegang e ka nna e lekane; fa e se jalo, botsa setlhopha sa tlhokomelo gore se go thuse.