Kumsaidia Mtu Mwenye Demensia Kuoga

Kuoga ni jambo la faragha. Kwa mtu anayeishi na demensia, kuoga kwa bafu au kwa kumwagiwa maji kunaweza pia kuonekana kuwa baridi, kumfanya ajisikie wazi, kumchanganya au kuwa hatari. Anza kwa kuuliza ni nini kingefanya kazi hii iwe na faraja zaidi, kisha andaa chumba kabla ya kutoa msaada. Lengo ni kusaidia taratibu za mtu mwenyewe bila kugeuza kukataa kuwa mapambano.

Mwongozo wa Alzheimer’s Association kuhusu kuoga unaeleza kwamba kupokea msaada kwa kazi ya karibu kunaweza kuleta usumbufu. Ushauri wa Dementia Australia kuhusu usafi unapendekeza kufuata mapendeleo ya mtu, kutumia hatua rahisi na kuuliza anataka msaada gani. Watu hutofautiana; jaribu mabadiliko yanayomfaa mtu huyu tu.

Nifanye nini kabla ya kutoa msaada?

Uliza kuhusu taratibu za kawaida za mtu. Je, anapendelea kuoga kwa bomba au bafu, asubuhi au jioni, msaada kutoka kwa mtu fulani, au kuosha baadhi ya sehemu mwenyewe? Fuata mapendeleo yanayofahamika inapowezekana. Akitaka kuchagua, mpe chaguo mbili wazi, kama vile “Ungependa kuoga sasa au baada ya kifungua kinywa?”

Kabla ya kumwalika bafuni:

• Kusanya vifaa kwanza. Weka taulo, nguo safi, sabuni, shampuu na kitambaa cha kuoshea kwa mpangilio wa matumizi yake. Hii inazuia kumwacha mtu peke yake huku ukitafuta vitu.
• Fanya chumba kiwe na faraja. Hakikisha kina joto la kutosha, kina mwanga, funga mlango au pazia, na weka sakafu kavu iwezekanavyo.
• Kagua maji. Pima joto la maji kabla mtu hajaingia bafuni au kwenye bafu. Usitegemee uwezo wake wa kutambua kama maji ni moto mno.
• Kuwa na vitu vya faragha tayari. Taulo kubwa, vazi la kuoga au blanketi la kuogea linaweza kumsaidia kubaki amefunikwa anapohamia hatua moja hadi nyingine.

Mwongozo wetu wa usalama nyumbani una maelezo zaidi kuhusu mwanga bafuni, nyuso zinazoteleza, na kumuuliza mtaalamu aliyehitimu kuhusu vishikio vya ukutani au kiti cha kuogea.

Ninawezaje kusaidia bila kuchukua kila kitu?

Uliza ruhusa kabla ya kumgusa mtu au kumsaidia katika sehemu ya faragha. Eleza kwa sentensi fupi unachotaka kufanya, kisha simama ili asikie jibu. Kidokezo cha utulivu kama “Hiki hapa kitambaa cha kuoshea” ni wazi zaidi kuliko orodha ndefu ya maelekezo.

Mwache mtu aoshe sehemu anazoweza na anazotaka kuosha. Unaweza kumfunika taulo na kufunua sehemu inayooshwa tu. Akipendelea, mpe kitambaa cha kuoshea au sabuni ashike. Huenda akahitaji muda zaidi kuanza au kumaliza; subiri badala ya kukimbiza hatua.

Mtu akikasirika, akijiondoa au akisema hapana, simama. Mpe nafasi na jaribu kuelewa kinachomsumbua. Chumba kinaweza kuwa baridi, maji yanaweza kuonekana tofauti, au anaweza kutaka msaidizi mwingine. Mtu anayemfahamu anaweza kufanya iwe rahisi zaidi akichagua mwenyewe. Usitumie mshangao, nguvu au mwongozo wa kimwili kumaliza kuoga.

Ninawezaje kuweka taratibu zikiwa za kufahamika?

Endelea na wakati wa siku na mpangilio wa hatua unaofanya kazi vizuri. Weka sabuni na taulo anazozifahamu mahali anapotarajia, na paka nguo safi kabla ya kuanza. Eleza hatua moja kwa wakati; ikiwa maelekezo ya maneno hayaeleweki, onyesha kitambaa cha kuoshea au elekeza kwenye kitu kinachofuata badala ya kurudia maelezo marefu. Ikiwa kuosha nywele kunamsumbua, fanya hivyo kando au acha kwa siku nyingine. Mabadiliko haya madogo yanaweza kurahisisha kazi bila kumwondolea mtu nafasi yake.

Vipi ikiwa kuoga kikamilifu kwa bafu au bomba ni vigumu sana?

Kuoga kikamilifu si njia pekee ya kumfanya mtu ajisikie safi. Ikiwa mtu yuko vizuri nayo, jaribu kuosha kwenye beseni la maji, kwa kitambaa cha joto au kwa kuosha sehemu moja kwa wakati. Kuosha nywele kunaweza kufanyika siku nyingine ikiwa hiyo ndiyo sehemu anayoichukia. Mfunike na umshirikishe, na simama ikiwa njia mbadala nayo inasababisha dhiki.

Ikiwa mtu anakataa leo, kubali na jaribu tena baadaye. Kuosha kwa utulivu kesho ni bora kuliko kufanya jaribio la leo liwe la kutisha. Mwongozo wa kukabiliana na kukataa una njia zaidi za kutoa msaada bila shinikizo.

Ninawezaje kufanya bafuni kuwa salama zaidi?

Weka njia ya kwenda bafuni au bafuni wazi, na tumia misaada inayolingana na mahitaji ya mtu. Sehemu zisizoteleza, kiti imara au vishikio vya ukutani vinaweza kusaidia, lakini vifaa vinahitaji kuwekwa mahali panapofaa. Muulize mtaalamu wa tiba ya kazi au mtaalamu mwingine aliyehitimu kabla ya kufunga vishikio au kufanya mabadiliko ya kimuundo. Usilete heater inayobebeka bafuni, na fuata maelekezo ya kifaa chochote cha umeme.

Ikiwa mtu hana uthabiti au ameanguka, usijaribu kumwinua au kumsogeza kwa njia inayoweza kumuumiza yeye au wewe. Tafuta ushauri wa kitaalamu kuhusu vifaa na msaada unaohitajika. Mpango wowote wa usalama uliopo uendane na haki ya mtu ya faragha na uchaguzi wake.

Lini nipate ushauri wa kitaalamu?

Zungumza na mtaalamu wa afya ikiwa kuoga kumekuwa vigumu kwa sababu ya maumivu mapya, kuanguka, tatizo la ngozi au mabadiliko katika uwezo wa mtu kujiosha kwa usalama. Daktari wa meno, daktari, muuguzi au mtaalamu wa tiba ya kazi anaweza kusaidia kwa tatizo maalum. Usitumie mwongozo wa jumla wa mtandaoni kuamua kama mtu anahitaji huduma ya moja kwa moja ya mwili.

Ikiwa mtu hajaweza kujiosha kwa muda, usimlaumu. Uliza sehemu ipi ndiyo ngumu zaidi na kama mabadiliko madogo yangesaidia. Taratibu zinazofahamika, kitambaa cha kuoshea au msaada wa mtu anayemwamini vinaweza kutosha; kama havitoshi, muulize timu ya huduma akupe msaada zaidi.