Taimakon Wanka ga Mai Ciwon Mantuwa

Wanka al’amari ne na sirri. Ga mutumin da ke fama da ciwon mantuwa, shawa ko wanka na iya zama sanyi, yana bayyana jiki, yana ruɗarwa ko yana da haɗari. Fara da tambayar abin da zai sa aikin ya fi daɗi, sannan ka shirya ɗaki kafin ka ba da taimako. Manufar ita ce tallafa wa tsarin mutum na kansa ba tare da mayar da ƙi zuwa faɗa ba.

Jagorar wanka ta Alzheimer’s Association ta lura cewa karɓar taimako a aikin da ya shafi jiki na iya zama abin rashin jin daɗi. Shawarar tsafta ta Dementia Australia ta ba da shawarar bin abubuwan da mutum yake so, yin matakai masu sauƙi, da tambayar irin taimakon da yake so. Mutane sun bambanta; ka gwada canje-canjen da suka dace da wannan mutumin kawai.

Yaya zan shirya kafin in ba da taimako?

Ka tambayi tsarin yau da kullum na mutum. Yana son shawa ko wanka, safiya ko yamma, taimako daga wani mutum na musamman, ko ya wanke wasu sassan jikinsa da kansa? Ka bi abubuwan da ya saba da su idan za ka iya. Idan yana so ya zaɓa, ba shi zaɓi biyu bayyanannu, kamar “Kana so ka yi shawa yanzu ko bayan karin kumallo?”

Kafin ka shigar da shi bandaki:

• Ka fara tattara kayan aiki. Ajiye tawul, tufafi masu tsabta, sabulu, shamfu da kyalle a tsarin da za a yi amfani da su. Wannan yana hana barin mutum shi kaɗai yayin da kake neman abubuwa.
• Ka sa ɗaki ya zama mai daɗi. Duba cewa yana da ɗumi isasshe, ka haska wurin, ka rufe ƙofa ko labule, kuma ka sa bene ya bushe gwargwadon iko.
• Ka duba ruwan. Gwada zafin ruwa kafin mutum ya shiga wanka ko shawa. Kada ka dogara da ikonsa na tantance ko ruwan yana da zafi sosai.
• Ka shirya abubuwan kare sirri. Babban tawul, riga ko bargon wanka na iya taimaka masa ya kasance a rufe yayin motsi tsakanin matakai.

Jagorarmu kan amincin gida tana da ƙarin bayani kan hasken bandaki, saman da ke zamewa, da tambayar ƙwararre game da sandunan riƙewa ko kujerar shawa.

Yaya zan taimaka ba tare da mamaye shi ba?

Ka nemi izini kafin ka taɓa mutum ko ka taimaka a wani sashi na sirri. Ka bayyana abin da za ka yi a takaice, sannan ka tsaya ka jira amsa. Kalma mai kwantar da hankali kamar “Ga kyallen wankan” ta fi bayyana fiye da doguwar jerin umarni.

Ka bar mutum ya wanke sassan da zai iya kuma yake so. Za ka iya ajiye tawul a kansa, ka buɗe sashin da ake wankewa kawai. Idan yana so, ba shi kyalle ko sabulu ya riƙe. Mutum na iya buƙatar ƙarin lokaci don fara ko gamawa; ka jira maimakon hanzarta matakai.

Idan mutum ya yi fushi, ya ja baya, ko ya ce a’a, ka tsaya. Ka ba shi wuri ka yi ƙoƙarin fahimtar abin da ke damunsa. Ɗaki na iya zama sanyi, ruwan na iya zama baƙon abu, ko yana iya son wani mai taimako daban. Sanannen mutum na iya zama mafi sauƙi idan ya zaɓe shi. Kada ka yi amfani da abin mamaki, tilas ko jagorar jiki don kammala wanka.

Yaya zan ci gaba da kiyaye tsarin da aka saba?

Ka ci gaba da lokacin yau da kullum da tsarin matakai idan suna aiki da kyau. Ajiye sabulu da tawul da aka saba a wurin da yake tsammani, kuma ka shirya tufafi masu tsabta kafin ka fara. Bayyana mataki ɗaya a lokaci ɗaya; idan umarnin magana bai bayyana ba, nuna kyallen ko abu na gaba maimakon maimaita bayani mai tsayi. Idan wanke gashi yana ba shi damuwa, ka yi shi daban ko ka bar shi wata rana. Waɗannan ƙananan canje-canje na iya sauƙaƙa aikin ba tare da ɗauke wa mutum rawarsa ba.

Me zan yi idan cikakken wanka ko shawa ya yi wuya?

Cikakken wanka ba shi ne kawai hanyar sa mutum ya ji tsafta ba. Idan yana jin daɗi, gwada wanke jiki a kwano, da kyalle mai ɗumi, ko wanke sashi ɗaya a lokaci. Ana iya wanke gashi a wata rana idan shi ne ɓangaren da ba ya so. Ka ci gaba da rufe mutum ka sa shi cikin aikin, kuma ka tsaya idan madadin ma yana haifar da damuwa.

Idan mutum ya ƙi a yau, ka karɓa ka sake gwadawa daga baya. Wanka mai natsuwa gobe ya fi kyau fiye da yin yunƙuri mai tsoratarwa a yau. Jagorar kan lokacin da mutum ya ce a’a tana da ƙarin hanyoyin bayar da taimako ba tare da matsin lamba ba.

Yaya zan sa bandaki ya fi aminci?

Ka sa hanyar zuwa wanka ko shawa ta kasance a sarari, kuma ka yi amfani da abin taimako da ya dace da buƙatun mutum. Saman da ba ya zamewa, kujera mai ƙarfi ko sandunan riƙewa na iya taimakawa, amma kayan aiki yana buƙatar wurin da ya dace. Ka tambayi likitan aikin sana’a ko wani ƙwararre kafin ka sanya sandunan riƙewa ko yin canje-canje na gine-gine. Kada ka kawo na’urar dumama mai ɗaukuwa cikin bandaki, kuma ka bi umarnin kowane kayan lantarki.

Idan mutum ba shi da ƙarfi ko ya faɗi, kada ka yi ƙoƙarin ɗaga ko motsa shi ta hanyar da za ta cuta maka ko masa. Ka nemi shawarar ƙwararre game da kayan aiki da taimakon da ake buƙata. Ka kiyaye duk wani tsarin tsaro da aka kafa daidai da haƙƙin mutum na sirri da zaɓi.

Yaushe zan nemi shawarar ƙwararre?

Ka tuntuɓi ƙwararren lafiya idan wanka ya zama da wahala saboda sabon ciwo, faɗuwa, matsalar fata, ko canji a ikon mutum na wanke kansa lafiya. Likitan haƙori, likita, ma’aikaciyar jinya ko likitan aikin sana’a na iya taimakawa kan takamaiman matsala. Kada ka yi amfani da jagorar intanet ta gaba ɗaya don yanke shawara ko mutum yana buƙatar kulawa ta hannu.

Idan mutum bai iya wanka ba na ɗan lokaci, ka guji zargin shi. Ka tambaye shi wane ɓangare ne ya fi wahala, kuma ko ƙaramin canji zai taimaka. Tsarin da aka saba, kyalle ko taimakon amintaccen mutum na iya isa; idan bai isa ba, ka nemi goyon bayan ƙungiyar kulawa.