Demans Yaşayan Biri Şüphelendiğinde ya da Sizi Suçladığında

Cüzdanınızı çaldığınızı, çantasını yerinden oynattığınızı ya da banka bilgilerini değiştirdiğinizi söylemek insanı çok üzebilir. Demans yaşayan biri bir eşyayı yanlış yere koyabilir, koyduğunu unutabilir ya da olanları yanlış anlayabilir. Ama demans, bir iddianın yanlış olduğunu kanıtlamaz. Önce dinleyerek ve gerçekleri kontrol ederek başlayın.

Alzheimer’s Association’ın şüphe ve sanrılar rehberi, sakin kalmayı, kısa bir cevap vermeyi ve tartışmamayı öneriyor. Alzheimer’s Society de kişinin demanslı olması nedeniyle bir endişeyi görmezden gelmek yerine ona bakmayı öneriyor. Bu sayfa genel iletişim fikirleri sunar; belirli bir suçlamanın doğru olup olmadığını belirlemenin bir yolu değildir. Başkalarının görmediği ya da duymadığı şeyleri görme ya da duyma konusunda ayrı bir rehber için demans ve halüsinasyonlar rehberimize bakabilirsiniz.

Kişi şüphe duyduğunda ne söyleyebilirim?

Bilmediğiniz bir şeyi doğruymuş gibi kabul etmeden endişeye karşılık verin. Kısa ve sakin bir cevap sohbetin açık kalmasına yardımcı olabilir. Örneğin: “Cüzdanınızın kaybolduğu için endişelisiniz. Birlikte bakalım.” Sonra durun ve kişinin nasıl tepki verdiğine bakın.

• Açıklamadan önce dinleyin. Hangi eşyanın kayıp olduğunu ya da kişiyi endişelendiren şeyin ne olduğunu sorun. Kişi sadece eşyayla değil, daha fazlasıyla ilgili üzülüyor olabilir.
• Cevabınızı kısa tutun. Uzun bir savunma, takip etmesi zor ayrıntılar ekleyebilir ve ikinizi de daha çok üzebilir.
• Tartışmaktan ve sorgulamaktan kaçının. Kişiden bir eşyayı nereye koyduğunu hatırlamasını istemeyin ya da sizi suçlamadığını kanıtlamaya çalışmayın.
• Pratik yardım sunun. Kişi isterse tanıdık yerlere birlikte bakın ya da başka birinin yardım etmesini isteyip istemediğini sorun.
• Sıkıntı artarsa durun. Kişiye biraz alan verin ve güvenli olduğunda endişeye daha sonra geri dönün.

Suçlama kişisel hissettirebilir. Kişinin korkusunu, olayla ilgili bilinenlerden ayırmaya çalışın. Yapmadığınız bir şey için suçu üstlenmek zorunda değilsiniz ve her anlaşmazlığı o anda çözmek zorunda da değilsiniz.

Endişe gerçek bir kayıp eşyayla ilgili olabilir mi?

Evet. Önce eşyanın gerçekten kayıp olup olmadığını kontrol edin. Kişi onu alışılmadık bir yere koymuş olabilir, biri yerini değiştirmiş olabilir ya da eşya gerçekten alınmış olabilir. Demans yaşadığı için hırsızlık, ihmal ya da istismar bildirimini küçümsemeyin.

Yanlış yere konmuş bir eşya için, kişi isterse birlikte bakın. Genellikle sakladığı yerlere bakın ve yakın zamandaki rutinini gözden geçirin. Eşya yüksek değerliyse, güvenlik açısından önemliyse ya da hâlâ bulunamadıysa, kişiye bildiklerinizi anlatın ve güvendiğiniz bir uzmanı ya da başka bir aile üyesini dahil edin.

Para ya da ev işleri ortakça yönetiliyorsa, kişinin kabul edeceği net kayıtlar tutun. Onaylanmış işlemlerin fişlerini ya da notlarını saklayın ve bunları basit bir dille açıklayın. Mali düzenlemeler ya da yasal sorumluluklar için yerel bir uzmana danışın; bu rehber bu konuları değerlendiremez.

Bir endişenin doğru olup olmadığından emin değilseniz, yansız biri yardımcı olsun. Kişinin güvendiği birini seçin ve olanları anlamak için yalnızca gerekli bilgiyi paylaşın.

Tanıdık rutinler kayıp eşyalarda nasıl yardımcı olabilir?

Sık kaybolan eşyalara tanıdık bir yer verin. Anahtarlar için bir kâse, cüzdan için bir tepsi ya da etiketli bir çekmece, sonra bulmayı kolaylaştırabilir. Alzheimer’s Society, anahtar ya da gözlük gibi eşyalar için tutarlı bir yer kullanmayı öneriyor. Kişiye hangi yerin mantıklı göründüğünü sorun.

Seferinde tek bir değişiklik yapın. Eşyaları açıklamadan taşımak, kişinin eşyaların nerede olduğundan daha az emin olmasına yol açabilir. Ucuz bir eşya sık kayboluyorsa, bazı evlerde yedek bulundurmak işe yarayabilir; ama bu, orijinalin alınıp alınmadığını ya da yanlış yere konup konmadığını kontrol etmenin yerini tutmamalıdır.

Kişinin gören ve duyan bakımından mümkün olduğunca rahat olmasını sağlayın. Dementia Australia, görme ya da işitme sorunlarının, hastalıkların, ilaç etkilerinin, değişen rutinlerin ya da bunaltıcı bir ortamın algıdaki değişikliklere katkıda bulunabileceğini belirtiyor. Kişiye odanın çok gürültülü ya da tanıdık olmayan gelip gelmediğini sorun ve gözlük ya da işitme cihazı kullanıyorsa bunları taktığından emin olun.

Ne zaman tıbbi ya da dış yardım istemeliyim?

Şüphe yeniyse, giderek sıklaşıyorsa ya da sıkıntı yaratıyorsa kişinin bakıcı hekimine haber verin. Ne zaman olduğunu, o sırada neler olduğunu ve kişinin sağlığında, rutininde, ortamında ya da ilaçlarında bir değişiklik olup olmadığını not edin. Genel bir yazıya dayanarak ilaç başlatmayın, durdurmayın ya da değiştirmeyin.

Ani kafa karışıklığı ya da davranış ve sağlıkta ani bir değişiklik acil tıbbi ilgi gerektirir. NHS’in ani kafa karışıklığı hakkındaki yönergesi, hemen tıbbi yardım alınmasını söylüyor. Kişinin yaşadığı yerdeki yerel acil veya acil bakım sistemini kullanın.

Bir iddia hırsızlık, ihmal ya da istismarı içerebilirse, kişinin güvende olduğundan emin olun ve güvendiğiniz yerel bir uzmandan ya da yetişkin koruma hizmetinden tavsiye alın. Biri acil bir tehlikedeyse yerel acil servisleri arayın. Sizin ya da kişinin risk altına girebileceği ciddi bir endişeyi tek başınıza araştırmayın.

Kendime nasıl bakabilirim?

Tekrarlayan suçlamalar bir ilişkiyi yıpratabilir. Güvendiğiniz biriyle ya da bir danışmanla konuşun ve bakım görevlerinde yardım istemek için kendinizi aşırı yüklenmiş hissediyorsanız destek alın. Aile anlaşmazlıkları rehberi sorumlulukları paylaşmanın yollarını öneriyor; bakıcı öz bakım rehberi ise nöbetçi bakım ve destek konularını ele alıyor.

Kontrol edilebilen şeylere, kişinin nasıl hissettiğine ve neyin gerekli olduğuna odaklanın. Her konuşmada bakımınızı kanıtlamak zorunda değilsiniz. Bir endişe tekrar tekrar geri dönüyorsa, kişiye saygı gösteren ve herkesi koruyan bir yaklaşım bulmak için bakım ekibinden yardım isteyin.