Demensiýasy bolan adam şübhelenende ýa-da size günä ýükleýände

Hamyň ogurlandygyny, haltanyň süýşürilendigini ýa-da bank maglumatynyň üýtgedilendigini aýtmak aladaly bolup biler. Demensiýasy bolan adam zady ýitirip, nirede goýandygyny ýatdan çykaryp ýa-da bolup geçenini nädogry düşünip biler. Ýöne demensiýa aýyplamanyň ýalandygyny subut etmeýär. Diňlemek we faktlary barlamak bilen başlaň.

Alzheimer’s Association-yň şübhe we ýalňyş ynanç barada gollanmasy rahat boluň, gysga jogap beriň we jedel etmäň diýip maslahat berýär. Alzheimer’s Society hem demensiýasy bolandygy sebäpli aladany äsgermezden, ony gözden geçirmegi maslahat berýär. Bu sahypa umumy aragatnaşyk pikirlerini berýär; belli bir aýyplamanyň dogrudygyny kesgitleýän ýol däldir. Görmek ýa-da eşitmek barada başgalaryň görmeýän zatlary üçin, demensiýa we halüsinasiýalar gollanmamyza serediň.

Adam şübhelenende näme diýip bilerin?

Bilmeýän zadyňyzy çyn diýmän, alada jogap beriň. Gysga, rahat jogap söhbeti açyk saklamaga kömek edip biler. Mysal üçin: “Siziň hamyňyzyň ýitendigi barada alada edýärsiňiz. Geliň, bile gözläliň.” Soňra duruň we adamyň nähili jogap berýändigine serediň.

• Düşündirmezden ozal diňläň. Haýsy zadyň ýitendigini ýa-da adamy aljyradan zadyň näme bolandygyny soraň. Olar obýekt barada däl-de, has köp zat barada aladalanýan bolup biler.
• Jogabyňyzy gysga saklaň. Uzyn gorag, kynlyk bilen yzarlanýan goşmaça jikmeler berip, ikiňizi-de has köp aljyradyp biler.
• Jedel etmekden ýa-da sorag bermekden saklanyň. Adamdan zady nirede goýandygyny ýatlamagyny ýa-da size almandygyňyzy subut etmegini talap etmäň.
• Amaly kömek hödürläň. Adam isleseler, tanyş ýerlerde bilelikde gözläň ýa-da başga birinden kömek soramagy isleýärmi diýip soraň.
• Aladalanma artsa duruň. Adama ýer beriň we howpsuz bolsa, aladany soň täzeden gürrüň ediň.

Aýyplama şahsy duýulyp biler. Adamyň gorkusyny bolan wakadan aýrylmak synanyşyň. Edilmedik zady üçin günäkärlik almaly däldirsiňiz, şol pursatda her ylalaşmazlygy çözmek hökmany däldir.

Aladanyň hakyky ýitirilen zat bilen baglanyşygy bolup bilermi?

Hawa. Ilki zadyň hakykatdan ýitendigini barlaň. Adam ony adaty bolmadyk ýerde goýan bolup biler, kimdir biri ony süýşüren bolup biler ýa-da zat alnan bolup biler. Demensiýasy bolandygy sebäpli ogurlyk, ideg etmezlik ýa-da zulum habaryny äsgermezlik etmäň.

Ýitirilen zat üçin adam isleseler, bilelikde gözläň. Adatça saklaýan ýerlerini barlaň we ýakynda geçen tertibi yzyna gaýdyp görüň. Zat gymmat, howpsuzlyk üçin möhüm ýa-da entek ýitip ýörse, adama näme bilýändigiňizi aýdyň we ynanýan hünärli ýa-da başga maşgala agzasyny goşuň.

Pul ýa-da öý işleri umumy bolsa, adam kabul edýän aýdyň ýazgylary ulanyň. Ylalaşylan geleşikler üçin çek ýa-da bellikleri saklaň we ony ýönekeý sözler bilen düşündiriň. Maliýe ylalaşyklary ýa-da kanuny jogapkärçilikler barada ýerli ygtybarly hünärliden soraň; bu sahypa şol meseleleri baha berip bilmez.

Käbir aladanyň takyk bolup-bolmajagyna ynamsyz bolsaňyz, garaşsyz bir adamdan barlamaga kömek etmegini soraň. Adamyň ynanýan birini saýlaň we diňe nämäniň bolandygyny düşünmek üçin zerur maglumaty paýlaşyň.

Ýitýän zatlar üçin tanyş adatlar nädip kömek edip biler?

Ýygy-ýygydan ýitýän zatlara tanyş ýer beriň. Açarlar üçin kiçi kase, hamyň üçin tabşyryk ýa-da ýazgyly ýeşik, soňra bir zady tapmagy has aňsat edip biler. Alzheimer’s Society açarlar ýa-da gözaýnak ýaly zatlar üçin mydama bir ýeri ulanmagy maslahat berýär. Adamdan haýsy ýerin oňa ähmiýetli görünýändigini soraň.

Bir wagtda bir üýtgeşme ediň. Zatlary düşündirmezden süýşürmek, adamyň zatlaryň nirede bolýandygyna has az ynanmagyna sebäp bolup biler. Arzan zat yzygiderli ýitse, käbir öýlerde ýedek nusga kömek edip biler, ýöne ony asyl zadyň ogurlanandygyny ýa-da ýalňyş ýerde goýulandygyny barlamagyň ornuna goýmaly däldir.

Adam mümkin boldugyça gowy görüp we eşidip bilsin. Dementia Australia görüş ýa-da eşidiş kynçylyklaryň, keseller, derman täsiriniň, üýtgän tertibiň ýa-da aljyrandyryjy gurşawyň duýgy üýtgeşmelerine täsir edip biljekdigini belleýär. Adamdan otagyň ýaňy ses ýa-da tanyş däl ýaly duýulýandygyny soraň we ulanýan bolsa gözaýnagy ýa-da eşidiş kömekçisiniň bardygyny barlaň.

Lukmana ýa-da daşky kömege haçan ýüz tutmaly?

Şübhe täze, köpelýän ýa-da aladaly bolsa, adamyň lukmanyna habar beriň. Haçan bolandygyny, nämäniň bolup geçendigini we adamyň saglygynda, tertibinde, gurşawynda ýa-da dermanlarynda üýtgeşme bolandygyny ýazyň. Umumy makala esaslanyp derman başlamaň, togtatmaň ýa-da üýtgetmäň.

Birden aljyrama ýa-da gylyk-häsiýetde ýa-da saglykda birden üýtgeşme derrew lukmançylyk kömegini talap edýär. NHS birden aljyrama boýunça görkezmesi derrew lukmançylyk kömegini gözlemegi aýdýar. Adam ýaşaýan ýerdäki ýerli gyssagly ýa-da derrew ideg ulgamyny ulanyň.

Eger aýyplama zulum, ideg etmezlik ýa-da ekspluatasiýa bilen baglanyşykly bolsa, adamyň howpsuzdygyna ynanmaly we ynanýan ýerli hünärliden ýa-da ulular üçin goraglylyk hyzmatyndan maslahat soraň. Kimdir biri derrew howpda bolsa, ýerli gyssagly hyzmatlara ýüz tutuň. Howply ýagdaýda özbaşdak derňemäge ýa-da çetden barlamaga synanyşmaň.

Özüňizi nädip goraýarsyňyz?

Gaýtalanýan aýyplamalar gatnaşygy agyrlaşdyryp biler. Ynanýan adam ýa-da maslahatçy bilen gürrüň ediň, ideg wezipelerinde kömek soraň, eger özüňizi agyr duýsaňyz. Maşgala ylalaşmazlygy gollanmamyz jogapkärçilikleri paýlaşmagyň ýollaryny hödürleýär, idegçiniň öz-özüni goramak gollanmamyz bolsa dynç almak we goldaw barada maglumat berýär.

Barlanyp bilinýän zatlara, adamyň duýgusyna we gerekli goldawa ünsi jemläň. Her gürrüňde ideginiziň hakykatdygyny subut etmegiň zerurlygy ýok. Eger alada yzygiderli gaýtalanýan bolsa, idegiň topundan adamy hormatlaýan we siziň howpsuzlygyňyzy goraýan ýol tapmaga kömek soraň.