Ko e tali nounou
Teuteu ki ha vaʻinga ki he hōsipitale ʻaki ʻa e kau ʻa e tokotaha, vahevahe ʻa e ngaahi filifili lelei ki he tokanga mo e kau ngāue, ʻomi ʻa e ngaahi meʻa ʻoku ʻiloa, pea kole ha palani tohi ʻi he foki atu. Fakatokangaʻi vave ʻa e kau ngāue kapau ʻoku hoko ʻa e tokotaha ko ha taha kehe ʻi he vave.
- Kau ʻa e tokotaha ʻi he palani pea fehuʻi ko e hā ʻe tokoni ke ne ongoʻi mālie.
- Vahevahe pe ko e ngaahi fakamatala ʻoku fēfeunga mo e fehokotaki, ngaahi ngāue fakaʻaho, mo e ngaahi fiemaʻu tokoni.
- ʻOmi ha lisi moʻui-inu ʻoku ʻi he taimi, ngaahi fakamatala ki he fetuʻutaki, mo ngaahi meʻa ʻoku ʻiloa kapau ʻe lava.
- Kole ha palani tohi ʻoku mahino muʻa ʻi he ʻalu ʻi tuʻa mei he hōsipitale.
ʻI he peesi ni (6 ngaahi vahe)
- Ko e founga fēfē ke teuteu ki ha vaʻinga hōsipitale kuo fakatokanga muʻa?
- Ko e ngaahi fakamatala fēfē ʻe vahevahe ki he kau ngāue ʻo e hōsipitale?
- Ko e founga fēfē ke tokoni ʻi he vaʻinga ki he falemahaki ʻo e fakalilifu?
- Ko e hā ʻoku totonu ke u fai kapau ʻoku ʻi ai ha liliu ʻo e tokotaha?
- Ko e founga fēfē ke tokoni ki he tokotaha ʻi he nofo hōsipitale?
- Ko e hā ʻoku totonu ke u sivi ʻi muʻa ʻi he ʻalu ʻa e tokotaha?
ʻE lava ke liliu ʻa e ngaahi founga usu ʻo e ʻaho ʻi he ʻalu ki he hōsipitale, pea ʻe lava ke faingataʻa ke mahino. Ko e tokotaha ʻoku mahaki ʻi he dementia ʻe lava ke fiemaʻu ha taimi lahi ange, fakamatala, mo e tokoni ʻi he ngaahi ngāue ʻo e ʻaho ʻi he feituʻu ko iá. Ko e teuteu ʻo e meʻa ke vahevahe mo e kau ngāue ʻe lava ke tokoni ki he tokotaha mo e kakai ʻoku tokoni kiate ia.
Ko e talanoa ʻa e Alzheimer’s Association ki he hōsipitale mo e foki atu mo e talanoa ʻa Dementia Australia ki he ʻalu ki he hōsipitale ʻoku fakaʻaongaʻi ke teuteu ʻa e ngaahi fakamatala ʻoku tokoni, ngaahi meʻa ʻoku ʻiloa, mo e ngaahi fehuʻi muli. ʻOku mahuʻinga ange ʻa e ngaahi tuʻutuʻuni ʻa e kau ngāue ʻo e hōsipitale ʻi he talanoa lahi ko ʻeni.
Ko e founga fēfē ke teuteu ki ha vaʻinga hōsipitale kuo fakatokanga muʻa?
Kapau kuo fakatokanga muʻa ʻa e vaʻinga, fehuʻi ki he tokotaha ko e hā ʻa e me’a ʻoku ne ʻiloa ki ai pea ko e hā ʻoku loto ke ʻiloa. Kau ia ʻi he ngaahi filifili ʻo ia ʻoku loto ki ai. ʻE loto ʻa e kakai kehe ke fanongo ki he vaʻinga ʻi he taimi muʻa; ka ʻe lava ke nau ongoʻi siʻisiʻi ʻa e manavahē ʻi ha fakamatala nounou mo mālie ʻi he taimi ofi. Muimui ki he filifili ʻa e tokotaha ʻi he taimi ʻe lava ai.
Fehuʻi ki he hōsipitale ko e hā ʻa e fakamatala mo e meʻa ke ʻomi. Ko e lisi ʻo e ngaahi meʻa-inu ʻoku ʻi he taimi, ngaahi fakamatala ʻo e ngaahi meʻa kuo ʻiloa ke fakahoko, mo e hingoa mo e ngaahi numela ʻo e kau tokanga fakatōketā ʻoku fetaulaki mo ia ʻe lava ke tokoni ki he kau ngāue. ʻOmi ʻa e ngaahi sipeki, ngaahi fanongo, kofu ʻoku ʻiloa, ngaahi meʻa fakamaʻa, mo ha meʻa ʻofa kapau ʻoku loto ʻa e hōsipitale. Tauhi ʻa e ngaahi tohi fakalao pe ʻa e palani ʻo e moʻui muʻa ʻi he tokotaha pe kapau ʻoku fiemaʻu, pea ko e tokotaha pe ʻa e taha ʻoku ʻi ai ha mafai ʻe fili ai ʻe ʻomi ia.
Teuteu pe ko hai ʻe lava ke ʻi mo e tokotaha pea ʻe fēfē ʻa e vahevahe ʻo e ngaahi fakamatala ʻa e fāmili pe kau tokoni falala. Kapau ʻe ʻikai lava ke nofo ʻa e taha, kole ki ha taha kehe ʻoku falala ke fai ʻa e fuo. ʻE lava ke loto ʻa e tokotaha ki ha kakai ʻi he ngaahi konga ʻo e vaʻinga, pea ki he taimi ʻoku fiemaʻu ai ʻa e malu.
Ko e ngaahi fakamatala fēfē ʻe vahevahe ki he kau ngāue ʻo e hōsipitale?
Vahevahe ʻa e ngaahi fakamatala ʻe tokoni ki he kau ngāue ke nau fetuʻutaki pea tokanga ki he tokotaha ko iá. ʻI he loto ʻo e tokotaha, tohi ha tohinoa nounou ʻoku kau ai ʻene hingoa ʻoku ʻofa ke ui ai ia, ko e founga ʻoku fetuʻutaki ai, ko e hā ʻoku tokoni ke ne mahino, mo ha ngaahi founga usu pe ngaahi meʻa ʻoku ʻofa ki ai ʻoku mahuʻinga. ʻE lava foki ke ke fakamatala ʻa e founga ʻoku ne fakahā ai ʻa e mamahi pe ʻa e manavahē kapau ʻoku ʻikai ke ne ngāue ʻaki ʻa e ngaahi lea ki ai.
Tauhi ʻa e tohinoa ʻoku nounou mo taʻe-fakaʻilo. Vahevahe ia mo e kau tokanga ʻoku fiemaʻu ia. Fehuʻi ki he kau ngāue pe ko e hā ʻa e founga ʻoku nau loto ke maʻu ai ʻa e fakamatala ni mo ko e fē ʻa e feituʻu ke teuteu ki ai. ʻOua ʻe tuku ʻa e fakamatala mamafa ʻi ha laupapa lahi pe vahevahe ia mo e kakai ʻoku ʻikai fiemaʻu ia.
Ko e tokotaha ʻe tuʻu ʻi he ngaahi talanoa kapau ʻe lava. Kole ki he kau ngāue ke nau lea ki ai ʻaki ʻa e ngaahi lea mālie, pea foaki ha taimi ke ne tali. Kapau ʻoku fiemaʻu ke ke fakahoko ha meʻa ʻe ʻikai ke manatu ai ʻa e tokotaha, fakamahino ʻa e me’a kuo ke mamata ki ai ʻo ʻikai ko e fakakaukau ki he ʻuhinga.
Ko e founga fēfē ke tokoni ʻi he vaʻinga ki he falemahaki ʻo e fakalilifu?
Kapau ko e fe’ave’aki ʻoku ʻikai ko e fakatokanga, fakamatala ko e hā ʻoku hoko, pea ʻi he taimi fē ʻoku kamata ai, mo e me’a kuo liliu mei he founga usu ʻo e tokotaha. ʻE lava ke fehuʻi ʻe he kau ngāue ʻa e fehuʻi tatau ʻi he taimi lahi ange. Ko e tohinoa siʻisiʻi ʻe lava ke tokoni ke ke foaki ʻa e fakamatala moʻoni tatau ki he kakai kehe.
Fakaʻilo ki he kau ngāue ʻoku ʻi ai ʻa e dementia ʻa e tokotaha pea ko e hā ʻa e tokoni ʻoku tokoni taha. Fehuʻi pe ko hai ʻe lava ko e fetuʻutaki lahi ki he ngaahi fakamatala. Kapau ʻoku ʻi he tali ʻa e tokotaha, ʻe lava ke tokoni ʻa e leo ʻoku ʻiloa, ʻa e meʻa mālie ke sioʻi, pe ʻene sipeki pe fanongo, kapau ʻoku lea ʻa e kau ngāue ʻoku malu ke ngāue ʻaki ia.
Muimui ki he ngaahi tuʻutuʻuni mei he kulupu tokanga fakatōketā. ʻI muʻa ʻi he tokoni ki he kai, inu, meʻa-inu, fevāʻaki, pe tokanga ʻo e sino, fehuʻi ki he kau ngāue pe ko e hā ʻoku malu ai ʻi he taimi ko iá. ʻE lava ke liliu ʻe he ngaahi tesi pe ʻeke ʻa e hōsipitale ʻa e me’a ʻe lava ke fai ʻe he tokotaha ʻi ha taimi.
Ko e hā ʻoku totonu ke u fai kapau ʻoku ʻi ai ha liliu ʻo e tokotaha?
Fakatokangaʻi vave ʻa e fa’ē-tokanga pe tokotaha fakatōketā kapau ʻoku vave ange ʻa e tokotaha ʻi he fakalilifu pe ʻoku fai ʻe ia ha meʻa ʻoku kehe lahi mei he founga usu. ʻOua ʻe fakaʻamu ʻoku ko e dementia pē. Ko e talanoa ʻa e NHS ki he fakalilifu vave ʻoku pehē ʻe fiemaʻu ʻa e tokanga fakatōketā vave.
Vahevahe pe ʻeni ko e hā ʻa e kamata ʻo e liliu mo e me’a kuo ke sioʻi. ʻE lava ke fakahā ʻe he tokotaha ʻene mamahi ʻi he ngaahi liliu ʻo e fofonga, ʻalu, mohe, pe kai neongo ʻe ʻikai lava ke ne fakamatala ia. Kole ki he kau tokanga ke nau vakai ki he liliu ka ʻoua ʻe feinga ke ke fakamaʻu ia ʻaki ho kiʻi ʻiloʻi.
Ko e founga fēfē ke tokoni ki he tokotaha ʻi he nofo hōsipitale?
Tauhi ʻa e ngaahi founga usu ʻoku ʻiloa kapau ʻoku pehē ʻe he kau ngāue ʻoku malu. ʻOmi ha takuonga ʻoku ʻiloa pe meʻa tokanga kehe, fakaʻitaki ʻa e longoa ʻi he lahi kapau ʻe lava, pea fakamahino ʻa e ngāue ʻe taha ʻi he taimi. Tuku ke fai ʻe he tokotaha ʻa e konga ʻoku ne malava mo loto ki ai. Kole ki he kau ngāue muʻa ʻi he liliu ʻo e meʻa, liliu ʻo e potu, pe tokoni ki he kai mo e tokanga ʻo e sino.
ʻE fiemaʻu ʻe he tokotaha ha tokoni ke ngāue ʻaki ʻa e pātani fetuʻutaki, kumi ʻa e fale-kaukau, pe mahino ʻa e taimi-palani fo’ou. Fakamatala ki he kau ngāue ʻa e tokoni ʻoku ne fiemaʻu ʻi he founga usuʻi, pea fehuʻi pe ko e hā ʻa e founga ke kole ai ʻa e tokoni ʻi he vahaʻa ʻo e ngaahi fakataha. Kapau ʻoku loto ʻa e tokotaha ke nofo mo ha taha, fehuʻi pe ko e hā ʻa e tokoni ʻi he fakataha pe ʻi he pō ʻe lava ke fakahoko ʻe he hōsipitale.
ʻE lava foki ke mamahi ʻa e kau tokanga ʻi he nofo hōsipitale. Fokotuʻu ha taha kehe ʻoku falala ke ne fai ha vaʻe ʻi he taimi kapau ʻoku loto ʻa e tokotaha. Fehuʻi ki he fe’ave’aki ʻi he hōsipitale pe ki he kau tokoni fakasōsiale pe ʻa e tokoni ki he tokotaha mo e fāmili ʻi he taimi ʻoku ʻi ai ʻa e nofo.
Ko e hā ʻoku totonu ke u sivi ʻi muʻa ʻi he ʻalu ʻa e tokotaha?
Kole ha palani tohi ʻo e foki atu. Sivi pe ʻoku fakamatala ai ʻa e ngaahi fakatokanga muli, ngāue tokanga, ngaahi liliu ʻo e moʻui-inu, mo ko hai ʻe fetuʻutaki ki ai kapau ʻoku ʻi ai ha palōpalema. Kapau ʻoku ʻikai mahino ʻa e ngaahi tuʻutuʻuni, kole ki he kulupu foki atu ke nau fakamahino ia ʻi muʻa ʻi he ʻalu.
Talanoa ki he tokoni ʻe fiemaʻu ʻi he fale. Fakakaukau ko hai ʻe tokoni ki he kai, fe’aki, ʻufi-sino, fakataha, mo ha meʻa ʻe fiemaʻu ʻi he taimi ko iá. Ko e moʻoni ʻi he ʻuhinga ʻo e tokoni ʻa e fāmili mo e kaungāmeʻa. Fehuʻi ki he kau palani foki atu ʻo e hōsipitale pe ko e ngaahi tokoni kehe ʻoku ʻi he feituʻu kapau ʻoku faingataʻa ke tauhi ʻa e palani.
Hili ʻa e foki ki he fale, foaki ha taimi ke malolo mo ke toe fakafaingofua ki he ngaahi founga usu ʻoku ʻiloa. Vahevahe ʻa e palani tohi ʻi he kakai pe ʻoku ʻi he loto ʻa e tokotaha ke nau kau. Kapau ʻoku vave ʻa e tokotaha ʻi he fakalilifu pe ʻoku mahaki lahi, kumi ha tokoni fakatōketā vave ʻi he ʻikai ko e tatali ki he vaʻinga fakafoʻituʻu.
ʻOku ʻikai ke fai ʻa e nofo mālie ʻi he taimi kotoa, makehe ʻi he ngaahi vaʻinga vave. Ko e teuteu, fetuʻutaki mālie, mo e palani tohi ʻo e foki atu ʻe lava pē ke tokoni ke ʻiloa ʻe he kotoa ʻa e me’a ʻe hoko hake.
Ngaahi fehuʻi ʻoku faʻa hā
Ko e hā ʻoku totonu ke u ʻomi ki he hōsipitale ki ha taha ʻoku ʻi ai ha dementia?
ʻOmi ha lisi ʻo e ngaahi moʻui-inu ʻoku ʻi he taimi, ngaahi fakamatala fetuʻutaki ki he kau tokanga ʻo e tokotaha, mo ha fakamatala ki he ngaahi meʻa ʻoku mahaki ai ʻaki ʻe ia kapau ʻoku ʻi ai. ʻE lava foki ke tokoni ʻa e sipeki, ngaahi fanongo, mo ha meʻa ʻoku ne ʻofa ki ai ʻi he malu. Muimui ki he ngaahi tuʻutuʻuni ʻa e hōsipitale ʻo fekauʻaki mo e ngaahi meʻa.
ʻE lava fēfē ke u tokoni ki he kau ngāue ʻo e hōsipitale ke nau tokoni ki ha taha ʻoku ʻi ai ha dementia?
ʻi he loto ʻo e tokotaha, fakamahino pe ko e hā ʻene founga ʻoku loto ke ʻui ai ia, ko e hā ʻoku tokoni ki heʻene fetuʻutaki, mo e meʻa ʻe lava ke ne mamahi ai. Kole ki he kau ngāue ke nau lea ki he tokotaha ʻi he kakai, pea foaki ha taimi ke ne tali.
Ko e hā ʻoku totonu ke u fehuʻi ki ai ʻi muʻa ʻi he ʻalu ʻa e tokotaha mei he hōsipitale?
Kole ʻa e tohi ʻo e ngaahi tuʻutuʻuni ʻo e tokanga hili ʻa e nofo, ngaahi liliu ʻo e moʻui-inu, ngaahi taimi fakataha, mo ko hai ʻe lava ke fetuʻutaki ki ai ʻi he ngaahi fehuʻi. Fakapapau ʻe mahino ki he tokotaha mo e kau tokoni kuo loto ke tokoni kiate ia ʻa e ngaahi sitepu hoko hake.
Kapau ʻoku vave ange ʻa e fakalilifu ʻa ha taha ʻoku ʻi ai ha dementia ʻi he hōsipitale?
Fakamatala vave ki he fa'ē-tokanga pe tokotaha fakatōketā. Ko e fakalilifu vave pe ko e liliu lahi mei he founga usuʻi ʻo e tokotaha ʻoku fiemaʻu ha tokanga fakatōketā pea ʻoua ʻe fakaʻamu ko e dementia pē ʻene founga usu.
Ngaahi mataʻitohi
ʻOku mau fehokotaki ki he ngaahi kautaha mo e ngaahi ako ʻoku tukuhau ki ai ʻa e peesi ni. Naʻe siviʻi ʻa e tuʻunga kotoa ʻi he taimi naʻe fakalelei ai ʻa e peesi.
- Hospitalization and Discharge Planning · Alzheimer's Association
- Going to hospital · Dementia Australia
- Sudden confusion (delirium) · NHS