Tokanga

Teuteu ki he Feʻiloaki mo e Foʻituʻi ʻi he Dementia

Kuo fakalelei Lau ʻi he miniti 7Ko e tohi ʻa e kulupu ʻo Golden Moments · Ko e founga ʻo hotau tohi

Ko e tali nounou

Teuteu ha lisi nounou ʻo e ngaahi fehuʻi, tohi ʻa e liliu ʻoku moʻoni, pea ʻomai ha lisi ʻo e vaitohi ʻoku fakaʻaonga. Fehuʻi ki he tokotaha pe ʻoku loto ke ke ʻi he loki, tuku ke ne lea muʻa, pea ʻalu ʻaki ʻa e palani kuo tohi ki he sitepu hoko.

  • Filifili ʻa e ngaahi fehuʻi ʻoku mahuʻinga taha pea tohi ia ki mu'a ʻa e feʻiloaki.
  • Tohi ʻa e meʻa kuo liliu, ʻa e taimi ʻoku hoko ai, mo e meʻa kuo sio ki ai ʻe he tokotaha.
  • Fehuʻi ke ke ʻi ai, pea tukuange ke lea ʻa e tokotaha maʻa ia.
  • Kole ki he foʻituʻi ke fakamanatu ʻa e palani pea tohi ʻa e ngaahi sitepu hoko.
ʻI he peesi ni (6 ngaahi vahe)
  1. Pēhē ʻe teuteu ai muʻa ʻa e feʻiloaki?
  2. ʻE lava fēfē ke fakakau ʻa e tokotaha ʻi he feʻiloaki?
  3. Ko e hā ʻa e ngaahi fehuʻi ʻe lava ke tokoni ki he palani ke mahino?
  4. Ko e hā ʻa e meʻa ʻoku totonu ke u tohi hili ʻa e feʻiloaki?
  5. Ko e hā kapau ʻoku lotolotoa fakavavevave ʻa e tokotaha?
  6. Pēhē ʻe lava ke tokoni ai ki he tokotaha kapau ʻoku mamafa ʻa e feʻiloaki?

Ko e feʻiloaki mo e foʻituʻi ʻe lava ke ʻi ai ha lahi ʻo e meʻa ʻi he taimi nounou. Ko ha palani nounou ʻe lava ke tokoni ki he tokotaha mo ʻene kaungā-tokoni ke nau ʻomai ʻa e ngaahi fehuʻi ʻoku mahuʻinga taha, mahino ʻa e ngaahi tali, pea ʻalu ʻaki ʻa e ngaahi sitepu hoko ʻoku mahino. ʻOku totonu ke tuku ʻa e tokotaha ʻoku mahaki ʻi he dementia ke ne toe ʻi he talanoa mo e ngaahi filifili ʻo hangē ko ʻene fie.

Ko e taʻataʻa ʻa e Alzheimer’s Association ki hono fakahoko ʻa e feʻiloaki mo e foʻituʻi ʻoku fakahinohino ke tohi ʻa e ngaahi fehuʻi, fakamatala ʻa e ngaahi liliu ʻoku moʻoni, pea kole ki he foʻituʻi ke fakamanatu ʻa e palani. Ko e fakahinohino ʻa Dementia Australia ki hono ngāue mo e kau foʻituʻi ʻoku fakamahino ʻa e loto-lelei, fanongo ki he tokotaha, mo hono fakafeʻunga ʻa e fakamatala ʻi he kaungā-ngāue ʻi he taimi ʻoku fiema’u ai. ʻOku ko ha fakahinohino lahi pe ʻa e peesi ni, ʻikai ko ha tokoni moʻui.

Pēhē ʻe teuteu ai muʻa ʻa e feʻiloaki?

Fehuʻi ki he tokotaha ko e hā ʻene fie ke ʻiloa ʻe he foʻituʻi. Tohi ha lisi nounou ʻo e ngaahi fehuʻi fakataha, pea tuku ʻa e ngaahi fehuʻi mahuʻinga taha ʻi he muʻa. Kapau ʻoku lahi ʻa e lisi, fehuʻi ki he ʻofisi pe ʻe lelei ʻa e feʻiloaki lōloa ange pe feʻiloaki hake. ʻE lava ke fie ʻave ʻe he tokotaha ha tohi nounou ʻi he kumi ʻo e meʻa kotoa ʻi he feʻiloaki.

Fakamatala ʻa e ngaahi liliu ʻi he founga moʻoni. Tohi ʻa e meʻa kuo hoko, ʻa e taimi naʻe kamata ai, ʻe fēfē ʻa e taimi ʻoku hoko ai, mo e meʻa naʻe hoko ʻi he taimi ko iá. Hangē ko e lea ʻoku pehē “Kuo ʻikai ke ne ʻalu ki he kulupu musika ʻo e uike ʻi he māhina kuo hili” ʻoku lelei ange ia ʻi he lea ʻoku pehē “Kuo ne vaivai ange.” Fakakau ʻa e ongo’i ʻo e tokotaha ʻo ʻikai ke fakatatau ʻa e fakakaukau ko ha tui ʻo e mahaki.

ʻOmai ha lisi fo’ou ʻo e ngaahi vaitohi, kau ai ʻa e vaitohi ʻoku tohi pe ʻikai, ʻo e vai ʻoku inu, ʻa e vaitohi ʻoku fakahoko ʻe he tokotaha ʻi he kiʻi konga, mo e ngaahi vaitohi kehe. Ko e tokotaha ʻe lava foki ke ʻave ʻa e ngaahi sipeki pe ʻa e ngaahi fakamatala ʻo e fakalotolahi, pe ʻa e ngaahi fakamatala ʻo e kau foʻituʻi kehe. Fehuʻi ki he ʻofisi pe ko e ngaahi fakamatala pe tohi ʻoku fiema’u, pea ʻoua ʻe ʻave ha fakamatala ʻoku ʻikai fiema’u ʻe he feʻiloaki.

ʻE lava fēfē ke fakakau ʻa e tokotaha ʻi he feʻiloaki?

Fehuʻi pe ʻoku loto ʻa e tokotaha ke ke hū ki he feʻiloaki. ʻE lava ke ne fie ha haʻele mai pea ʻoku ne loto ke talanoa mo e foʻituʻi toko taha, pe ʻe lava ke ne fie ke ke ʻi ai ko e tohi-fakamatala. Fehuʻi ʻe fēfē ʻa ʻene fie ke ke tokoni ki mu’a pe kamata ʻa e feʻiloaki.

Tukuange ʻa e tokotaha ke ne tali ʻa e ngaahi fehuʻi ʻa e foʻituʻi muʻa. Fakaʻaonga ʻa e fakamatala pe ʻi he taimi ʻoku ʻoange ai ʻe ia ʻa e loto, pe kapau ʻoku fehuʻi ai ʻa e foʻituʻi ʻi ha fakamatala ʻoku ʻikai lava ke ne manatu ai. Lea ki he tokotaha, ʻikai ko e foʻituʻi pē. Kapau ʻoku fie taimi ia ke tali, tatali ʻi he taimi ʻoku ʻikai ke ke fakafonu ai ʻa e tafa’aki kotoa.

ʻE lava ke fie talanoa ʻa e tokotaha mo e foʻituʻi ʻi he taimi tonu ki ha konga ʻo ʻene moʻui. Tauhi ia. Kapau ʻoku ai ha ongo’i ʻoku faingataʻa ke talanoa ki ai ʻi he ʻaofi ʻo e tokotaha, fehuʻi ki he falekoloa pe fēfē ʻa e fakahā ʻa e tohi ʻi he founga fakafufū. Fakamatala ʻa e meʻa kuo ke sio ki ai, pea ʻoua ʻe kole ki he falekoloa ke fufū ha fakamatala pe fakaʻosi ʻa e ngaahi filifili ʻi he taimi ʻoku ʻikai ko e tokotaha.

Ko e hā ʻa e ngaahi fehuʻi ʻe lava ke tokoni ki he palani ke mahino?

Fehuʻi ki ha fakamatala ʻi he lea faingofua kapau ʻoku ʻikai mahino ha meʻa. Ko e tokotaha mo e kaungā-tokoni ʻe lava ke fehuʻi:

  • ʻE totonu ke tau sio ki he hā, pea ko e taimi fē ʻe totonu ke tau fetaʻui aí?
  • Ko e hā ʻa e ngaahi filifili ʻoku ʻi ai, pea ko e hā ʻa e ngaahi lelei mo e ngaahi faingataʻa ʻe lava?
  • Ko e hā ʻa e sitepu hoko, pea ko hai ʻe fakahoko ia?
  • Ko e hā ʻa e taimi ke toe feʻiloaki ai?

Ko e ngaahi fehuʻi ni ko e ngaahi fakatātā, ʻikai ko e lisi ʻoku totonu ke fakaʻosi ʻi he feʻiloaki kotoa pe. ʻE lava ke ʻi ai ha ngaahi fehuʻi kehe pe fie ʻi he meʻa ʻe taha. Kole ki he foʻituʻi ke fakamanatu ʻa e ngaahi meʻa mahuʻinga muʻa ke ke ʻalu.

Ko e hā ʻa e meʻa ʻoku totonu ke u tohi hili ʻa e feʻiloaki?

Tohi ha fakamatala nounou ʻo e fakamatala ʻa e foʻituʻi, ʻa e ngaahi ngāue kuo fakalotolahi, mo e taimi ʻo e feʻiloaki hake. Tohi ʻa hai ʻe fai ʻa e ngāue kotoa, hangē ko e fetaʻi ki he ʻofisi pe fokotuʻu ha feʻiloaki kehe. Kapau ʻoku loto ʻa e tokotaha, fakamatala ʻa e fakamatala ki he mēmipa ʻo e fāmili pe kaungāʻapi ʻoku fie maʻu ia.

Tauhi ʻa e fakamatala moʻui fakafufū pea faingofua ki he tokotaha ke ne maʻu. ʻOua ʻe fekau ia ʻaki ʻa e ʻakaunti fakataha pe ʻa e kulupu fekau kapau kuo ʻikai loto ʻa e tokotaha ki ai. Kapau ʻoku ʻikai mahino ha tuʻutuʻuni ʻi hono foki ki he fale, fetaʻi ki he ʻofisi ke kole ha fakamatala. ʻOua ʻe kamata, tuʻu, pe liliu ʻa e vaitohi ʻi he fakamatala ʻa ho tohi ʻoku ʻikai ko ha tali mei he fakafeʻunga ʻo e vaitohi.

Muʻa ʻe ʻalu, vakai pe ʻoku totonu ke fokotuʻu ha feʻiloaki hake pe ha tōketā, pe ko hai ʻe lava ke fetaʻui ʻaki ʻa e ngaahi fehuʻi. ʻE lava ke fie maʻu ʻe he tokotaha ha kopi ʻo e palani kuo tohi pe filifili ha taha ʻoku falala ki ai ke taumuʻa ia. Kumi ke ʻikai ʻoku ke fakakaukau maʻa ia.

Ko e hā kapau ʻoku lotolotoa fakavavevave ʻa e tokotaha?

ʻOua ʻe tatali ki ha feʻiloaki ʻi he taimi ʻoku lotolotoa fakavavevave ai ʻa e tokotaha. Ko e NHS ʻoku fakahinohino ke ʻave vave ʻa e tokoni moʻui, he ʻe lava ke ʻi ai ʻa e ngaahi ʻuhinga ʻo e lotolotoa fakavavevave ʻoku fiema’u ai ʻa e tokoni vave. Fakaʻaongaʻi ʻa e ngaahi tokoni fakavavevave ʻi ho feituʻu, pe muimui ʻi he founga tokoni vave ʻi he feituʻu ʻoku nofo ai.

ʻOku lava foki ke fakakaukau ki ha liliu siʻisiʻi ʻi he taimi ʻoku fakaʻosi ai, ka ʻoku kehe ia mei he lotolotoa fakavavevave. Kapau ʻoku ʻikai ke ke ʻilo pe ʻoku vave ʻa e liliu, fetaʻui ki ha tokoni moʻui ʻoku ʻiloa ke ʻoange ha fakahinohino, ʻo ʻikai ke fakaʻilo ʻa e mahaki ʻaki ho ʻiló pē.

Pēhē ʻe lava ke tokoni ai ki he tokotaha kapau ʻoku mamafa ʻa e feʻiloaki?

Fehuʻi ki he meʻa ʻe faingofua ai ʻa e feʻiloaki. ʻE lava ke ne fie ha taimi feʻiloaki ʻoku ʻiloa, ha taimi tatali nounou, pe ha kaungāʻapi ʻoku falala ki ai. Fetaʻi ki he falekoloa ke fehuʻi ki ha ngaahi fiema’u fakahū, tokoni lea pe fanongo, mo kapau ʻe lava ke tuku ʻa e ngaahi fehuʻi ki mu’a ʻa e feʻiloaki.

Kapau ʻoku loʻi ʻa e tokotaha, fakamatala ʻa e palani ʻi he founga mālie mo moʻoni ʻoku tatau mo ia. ʻomai ha meʻa ʻoku ʻiloa pe meʻa ʻe fai ʻi he taimi ʻoku tatali ai, kapau ʻoku loto ia. Fehuʻi pe fēfē ʻene fie fakatokangaʻi ʻa e feʻiloaki: ʻoku loto ʻa e niʻihi ke nau teuteu muʻa, ka ʻoku loto ʻa e niʻihi ke nau fie ha fakamanatu nounou ʻi he taimi ʻoku ofi ai ʻa e feʻiloaki. Ngāue ʻaki ʻa e fakamatala moʻoni ʻoku ngāue ki ai.

ʻOku ko e feʻiloaki lelei ʻa e feʻiloaki ʻoku fanongo ai ʻa e tokotaha, pea ʻoku ʻiloa ʻa e sitepu hoko. Teuteu fakataha, tauhi ʻa e fakafufū, pea kole ki he falekoloa ke ne fakamaʻa ha meʻa ʻoku ʻikai ke ʻiloa lelei.

Ngaahi fehuʻi ʻoku faʻa hā

Pēhē ʻe teuteu ai ʻaki ʻa e feʻiloaki mo ha tokotaha ʻoku mahaki ʻi he dementia?

Tohi ʻa e ngaahi fehuʻi lahi mo e ngaahi liliu foki, pea ʻomai ha lisi ʻo e vaitohi ʻoku ʻi he taimi ni. Fehuʻi ki he ʻofisi pe ko e ʻuhinga ʻo e taimi ʻo e feʻiloaki, pe ko e tokoni kehe ʻe fiema'u ʻe he tokotaha.

ʻE totonu ke u lea maʻa e tokotaha ʻi he feʻiloaki?

Fehuʻi pe ʻoku loto ia ke ke ʻi ai, pea ko e hā ʻene fie ke ke tokoni ai. Tukuange ia ke ne tali ʻa e ngaahi fehuʻi ʻa e foʻituʻi muʻa, pea toki fakaʻaonga ʻa e fakamatala ʻaki ʻa ʻene loto pe ʻi he taimi ʻoku fehuʻi ai ʻa e foʻituʻi.

Ko e hā ʻe totonu ke tau fai hili ʻa e feʻiloaki mo e foʻituʻi?

Kole ki he foʻituʻi ke fakamanatu ʻa e ngaahi meʻa mahuʻinga mo e ngaahi sitepu hoko. Tohi ʻa e ngāue hoko, ko hai ʻe fai ia, mo e taimi ʻe feʻiloaki ai hake. Fakamatala ʻa e ngaahi fakamatala ki he niʻihi pē ʻoku loto ʻa e tokotaha ke kau ʻakinautolu.

Ko e hā ʻa e fai kapau ʻoku lotolotoa ʻa e tokotaha fakavavevave?

ʻOua. Ko e lotolotoa fakavavevave ʻe fiema'u ai ha tokoni vave ʻi he moʻui. Fakaʻaongaʻi ʻa e ngaahi tokoni fakavavevave ʻi he feituʻu, pe muimui ʻi he fakahinohino ʻo e tokoni fakavavevave ʻo ho feituʻu.

Ngaahi mataʻitohi

ʻOku mau fehokotaki ki he ngaahi kautaha mo e ngaahi ako ʻoku tukuhau ki ai ʻa e peesi ni. Naʻe siviʻi ʻa e tuʻunga kotoa ʻi he taimi naʻe fakalelei ai ʻa e peesi.

  1. Working With the Doctor · Alzheimer's Association
  2. Working with doctors · Dementia Australia
  3. Sudden confusion (delirium) · NHS

Ko e loto ki ha keimi fiemālie?

Ngaahi foto lalahi, ʻikai ha taimi, ʻikai ha sikoa mo ʻikai ha me'a ke tuʻu ai. Keimi fakataha ʻi ho polotaʻi.

ʻAve ʻa e ngaahi keimi ni ʻiate koe

Ko e polokalama ʻatā ʻa Golden Moments ki he iPhone, iPad mo e Android: ngaahi ʻata foto lalahi, ngaahi keimi mo ho ngaahi foto fāmili, mo e ngaahi pēkiʻi foto ʻe ngāue ʻo ʻikai ha Wi‑Fi. ʻIkai ha ʻakaunti, ʻikai ha ngaahi tā fakalaka, taimi pe sikoa.