پاسخ کوتاه
اگر فردی که دمانس دارد شما را نمی‌شناسد، معرفی کوتاهی داشته باشید و به واکنش او توجه کنید. نام یا نشانهٔ آشنا ممکن است کمک کند، اما بحث یا پرسش‌پیچ نکنید. دربارهٔ پریشانی مکرر از پزشک بپرسید و برای گیجی ناگهانی فوراً کمک بگیرید.
- خودتان و نسبتتان را به شکلی آرام و عادی معرفی کنید.
- فرد را سؤال‌پیچ نکنید و دربارهٔ اینکه شما کی هستید بحث نکنید؛ به احساس او پاسخ دهید.
- صدا، عکس یا فعالیت آشنا را فقط در صورتی به کار ببرید که خوشایند به نظر می‌رسد.
- دربارهٔ تغییرات مکرر یا پریشانکننده از پزشک بپرسید و برای گیجی ناگهانی فوراً مراقبت بگیرید.
در این صفحه (5 بخش)
اگر فردی که دمانس دارد دیگر شما را نمی‌شناسد، این لحظه میتواند دردناک و گیج‌کننده باشد. ممکن است ندانید چه بگویید یا آیا باید دوباره نسبتتان را توضیح دهید. هر وضعیت متفاوت است. با آنچه به احساس امنیت و آسایش فرد کمک میکند شروع کنید، نه با آزمونی برای اینکه او چه چیزی را به یاد دارد.
راهنمای انجمن آلزایمر آمریکا دربارهٔ فراموشی و گیجی نشناختن اعضای خانواده را از تغییراتی می‌داند که ممکن است رخ دهد. دمانس استرالیا و انجمن آلزایمر بریتانیا توضیح می‌دهند که فرد ممکن است کسی را که می‌شناسد با شخص دیگری اشتباه بگیرد. این راهنمای کلی است و نمی‌تواند بگوید چرا یک تغییر خاص رخ میدهد.
ممکن است چه اتفاقی برای فرد بیفتد وقتی مرا نمی‌شناسد؟
دمانس میتواند حافظه و نحوهٔ تفسیر آنچه فرد می‌بیند را تحت تأثیر قرار دهد. ممکن است شما را با خویشاوند دیگری اشتباه بگیرد یا نامطمئن باشد که چطور به او مربوط هستید. این لزوماً نمی‌گوید دقیقاً چه احساسی نسبت به شما دارد. روی آسایش و واکنش او در همان لحظه تمرکز کنید.
شناخته نشدن میتواند به نور ضعیف، مشکل بینایی یا شنوایی، بیماری، اثر دارو، محیط ناآشنا یا تغییر روال هم مربوط باشد. اینها عوامل احتمالی‌اند، نه روشی برای تشخیص علت. اگر تغییر تازه است یا همچنان فرد را ناراحت میکند، به متخصص بالینی او بگویید چه اتفاقی افتاده و بپرسید آیا باید معاینه شود.
اگر اتاق تاریک یا شلوغ است، یک تغییر را امتحان کنید: یک چراغ روشن کنید، سروصدای پس‌زمینه را کم کنید یا به جای آشنا بروید. بپرسید آیا فرد عینک یا سمعک می‌خواهد، اگر از آنها استفاده میکند. این کارها ممکن است کمک کنند، اما همهٔ موارد شناخته‌نشدن را توضیح نمی‌دهند.
در همان لحظه چه بگویم؟
از روبه‌رو نزدیک شوید تا فرد شما را ببیند و با صدایی آرام و آشنا صحبت کنید. نام و نسبت خود را ساده بگویید، همان‌طور که در روزی دیگر سلام می‌کنید: «سلام، من آرش هستم، دخترت.» سپس مکث کنید و ببینید چه واکنشی نشان میدهد.
- اگر آرام به نظر می‌رسد، گفت‌وگوی عادی را ادامه دهید. دربارهٔ کاری که همین حالا انجام می‌دهید صحبت کنید، یا بپرسید آیا دوست دارد کنار هم بنشینید.
- اگر مردد به نظر می‌رسد، یک اطمینان کوتاه بدهید: «امنی. من اینجا پیش تو هستم.» به او وقت پاسخ دادن بدهید.
- اگر ترسیده به نظر می‌رسد یا می‌خواهد شما بروید، عقب بروید و فضا بدهید. او را مجبور به آغوش نکنید، اصرار نکنید که شما را بشناسد و اطلاعاتی را که به نظر آزارش میدهد تکرار نکنید.
- اگر شما را با نام دیگری صدا می‌زند، می‌توانید یک بار خودتان را معرفی کنید، بی‌آنکه آن را به تصحیح تبدیل کنید. اگر آرام ماند، به موضوع یا فعالیتی که دوست دارد برگردید.
راهنمای ارتباط جملات کوتاه و آرام را توصیه میکند و از پرسش‌پیچ و بحث پرهیز دارد. از پرسیدن «یادت هست من کی هستم؟» خودداری کنید. این پرسش میتواند شبیه آزمون باشد و کمکی به شناختن شما نمی‌کند.
آیا یک نشانهٔ آشنا کمک میکند؟
گاهی یک نشانه ممکن است کمک کند فرد شما را جا بیندازد، اما برای همه مؤثر نیست. یک نشانه را یک‌بار امتحان کنید و اگر فشار اضافه ایجاد کرد متوقف شوید.
- نامتان را طبیعی بگویید. یک صدای آشنا یا معرفی کوتاه ممکن است کافی باشد.
- از عکس یا شیء مشترک استفاده کنید. اگر فرد از عکس لذت می‌برد، می‌توانید با هم به یک عکس نگاه کنید، بی‌آنکه از او بخواهید کسی را نام ببرد. راهنمای یادآوری خاطرات ایده‌هایی برای استفاده از عکس بدون پرسش‌پیچ دارد.
- یک فعالیت مشترک و عادی امتحان کنید. یک آهنگ، نوشیدنی یا کار آشنا ممکن است لحظه را آسان‌تر کند. به واکنش فرد توجه کنید؛ اشکالی ندارد موضوع را عوض کنید یا دیدار را تمام کنید.
- سردرگمی اطراف او را کم کنید. مطمئن شوید اتاق نور کافی دارد و اگر فرد عینک یا سمعک دارد، آن را همراه دارد. اگر افراد زیادی صحبت می‌کنند، یک جای آرام‌تر ممکن است کمک کند.
اگر فرد همچنان ناراحت است، نشانه‌ها را ادامه ندهید. توضیح طولانی یا مجموعه‌ای از عکس‌ها ممکن است او را فشرده کند. فقط آرام حضور داشتن میتواند کافی باشد؛ گرفتن استراحت و امتحان دوباره در زمان دیگری هم اشکالی ندارد.
چطور دیدارها را آسان‌تر کنم؟
اگر فرد در خانهٔ سالمندان زندگی میکند یا چند کمک‌کننده دارد، از کسانی که روال او را می‌شناسند بپرسید در چه زمانی بیشتر احساس آرامش میکند. ممکن است در زمان آرام‌تری ملاقات کنید، با فردی که او می‌شناسد بروید یا یک وسیلهٔ آشنا همراه ببرید. اینها گزینه‌هایی برای در نظر گرفتن‌اند، نه برنامه‌ای که هر خانواده باید دنبال کند.
پیش از دیدار تصمیم بگیرید برای خودتان چه چیزی قابل‌تحمل است. می‌توانید یک فعالیت کوتاه برنامه بریزید، یک آلبوم عکس ببرید یا فقط کنار هم بنشینید. اگر فرد به نظر نمی‌رسد شما را بشناسد، باز هم می‌توانید در لحظه به نیازهایش پاسخ دهید. دیدار را وابسته به این نکنید که نام شما را بگوید.
طبیعی است که احساس غم، طردشدگی یا ناامیدی کنید. اگر این تجربه فشار زیادی وارد میکند، با فرد مورد اعتمادتان، یک مشاور یا یک گروه حمایتی مراقبان صحبت کنید. راهنمای مراقبت از خود برای مراقب راه‌هایی برای خواستن حمایت از دیگران دارد.
کِی باید برای کمک پزشکی اقدام کنم؟
اگر شناخته نشدن الگوی تازه‌ای است، مکرر رخ میدهد یا پریشانی ایجاد میکند، به پزشک فرد بگویید. زمان وقوع و آنچه همان زمان در جریان بود، مانند تغییر در سلامت، خواب، نور، شنوایی، دارو یا محیط را یادداشت کنید. داروها را بر اساس یک مقالهٔ عمومی متوقف یا تغییر ندهید.
گیجی ناگهانی یا تغییر ناگهانی در رفتار یا سلامت نیاز به مراقبت فوری پزشکی دارد. راهنمای NHS دربارهٔ گیجی ناگهانی می‌گوید بلافاصله کمک پزشکی بگیرید. از سیستم اورژانس یا مراقبت فوری محلی در محل زندگی فرد استفاده کنید.
شناخته نشدن میتواند برای هر دو نفر سخت باشد. واژه‌هایتان را ساده نگه دارید، فقط وقتی کمک میکند نشانه بدهید و اجازه دهید آسایش فرد تعیین کند قدم بعدی چه باشد.
پرسش‌های رایج
چرا ممکن است فردی که دمانس دارد من را نشناسد؟
دمانس میتواند نحوهٔ به یاد آوردن روابط یا تشخیص چهرهها را تحت تأثیر قرار دهد. دید، شنوایی، بیماری، دارو یا محیط تغییرکرده هم ممکن است نقش داشته باشند. دلیل میتواند متفاوت باشد، پس دربارهٔ تغییر تازه یا پریشانکننده از متخصص بپرسید.
اگر فردی که دمانس دارد من را نشناسد چه بگویم؟
یک معرفی کوتاه و آرام بگویید، مثلاً نام و نسبت خود را. اگر فرد آرام به نظر می‌رسد، یک گفت‌وگوی عادی را ادامه دهید. اگر نگران است، به جای اثبات اینکه کی هستید، به احساس امنیتش کمک کنید.
وقتی فرد مرا با کس دیگری اشتباه می‌گیرد، باید اصلاحش کنم؟
از بحث یا خواستن اینکه چیزی را به یاد بیاورد پرهیز کنید. یک نشانهٔ کوتاه ممکن است اگر آرامش‌بخش باشد کمک کند، اما اگر پریشانی بیشتری ایجاد کند، متوقف شوید و به احساس او پاسخ دهید.
چه زمانی باید با پزشک تماس بگیرم؟
اگر اشتباه گرفتن تازه است، مکرر رخ میدهد یا پریشانی ایجاد میکند، از متخصص بالینی فرد بپرسید. گیجی ناگهانی یا تغییر ناگهانی سلامت نیاز به مراقبت فوری پزشکی دارد.
منبع‌ها
ما به سازمان‌ها و مطالعه‌هایی که این صفحه به آنها تکیه دارد پیوند می‌دهیم. هر کدام هنگام به‌روزرسانی صفحه بررسی شده است.
- Memory Loss & Confusion · Alzheimer's Association
- Hallucinations and delusions · Dementia Australia
- How can dementia change a person's perception? · Alzheimer's Society
- Sudden confusion (delirium) · NHS