Tokanga

Filifili ʻa e Tokoni ʻi he Fale ki ha Tokotaha ʻoku Mahaki ʻi he Dementia

Kuo fakalelei Lau ʻi he miniti 7Ko e tohi ʻa e kulupu ʻo Golden Moments · Ko e founga ʻo hotau tohi

Ko e tali nounou

Kamataʻi ʻaki hono lisi ʻa e tokoni ʻoku fiema'u mo e ngāue ʻoku faingataʻa ʻi he ʻaho. Fehuʻi ki he kau tokoni ki honau poto ki he dementia, akonaki, tokoni ʻi he taimi ʻoku ʻikai maʻu ai ha taha, ngaahi taimi, mo e pa'anga. Fakakau ʻa e tokotaha ʻi hono filifili ʻa e tokoni.

  • Lisi ʻa e ngāue makehe mo e taimi ʻoku tokoni ai ʻa e tokoni.
  • Fehuʻi ki he poto ʻi he dementia, akonaki, ngaahi fakamaau ʻa e kakai, mo e tokoni ʻi he taimi ʻoku ʻikai maʻu ai ha taha.
  • Feʻiloaki mo ha tokoni fakataha mo e tokotaha pea vakai ʻi he founga ʻoku feʻiloaki ai ʻa e kakai ʻi he lea faka'ofo'ofa.
  • Fakamaʻa ʻa e ngāue, taimi, pa'anga, mo e palani fetuʻutaki ki mu'a pe kamata ʻa e tokoni.
ʻI he peesi ni (5 ngaahi vahe)
  1. Ko e hā ʻa e tokoni ʻoku fie maʻu ʻe he tokotaha?
  2. Ko e hā ʻa e me’a ʻoku totonu ke u fehuʻi ki he kau tokoni ki muʻa pe ʻai ai ha kau ngāue?
  3. Pēhē ʻe lava ke u vakai ʻoku lelei ʻa e fetuʻutaki ʻa e tokotaha mo e kau tokoni?
  4. Ko e hā ʻa e fakamatala ʻe lava ke ʻomai ki ha tokoni?
  5. Pēhē ʻe lava ke u vakai ki he ngāue ʻi he taimi lahi?

ʻOku kamata ʻa e tokoni ʻi he fale ʻi he tokotaha, ʻikai ko e lisi ʻo e ngaahi tokoni. Fehuʻi ki he tokotaha ko e hā ʻene fie tauhi ʻaki hono kautaha, pea ko e hā ʻa e tokoni ʻene loto ki ai. ʻE lava ke tokoni ʻa e kau tokoni ki he kaume’a, ngāue ʻo e ʻaho, ngāue ʻi he fale, pe tokoni moʻui ʻoku poto. Ko e founga ʻoku totonu ʻe tokoni ʻi he tokotaha, ʻa e ngāue, mo e tokoni ʻoku ʻi ai muʻa ʻi he moʻui.

Ko e taʻataʻa ʻa e Alzheimer’s Association ki he tokoni ʻi he fale mo e fakamatala ʻa Dementia Australia ki he tokoni ʻi he fale ʻoku fakamatala ʻaki ʻa e ngaahi kehekehe ʻo e tokoni. Ko e lisi ʻa e Association ki he kau tokoni ʻoku fakahinohino ke fehuʻi ki he akonaki, poto, fakamaʻu, tokoni muʻa mo e totongi. ʻOku kehekehe ʻa e ngaahi tokoni, ngaahi tohi fakamaau mo e ngaahi lao pa’anga ʻi he feituʻu; ʻikai ke fakatapui ʻe he peesi ni ha kau tokoni makehe pe fakamatala ki he totonu ke maʻu ai ʻa e tokoni.

Ko e hā ʻa e tokoni ʻoku fie maʻu ʻe he tokotaha?

Kamataʻi ʻaki ʻa e ngaahi ngāue ʻoku mahuʻinga ʻi he ʻaho ʻo e tokotaha. ʻE lava ke ne fie ha taha ke ʻalu mai mo lea, tokoni ʻi he koloa mo e kai, pe tokoni ki he tauelo mo e ʻaofaki. Ko e tokoni moʻui poto, hangē ko e tokanga ʻa e nēesi pe ngāue ʻa e moʻui, ko ha tokoni kehe pea ʻe fiema’u ai ha faʻu ʻoku ʻi ai ha laisense pe ha fakamatala mei ha kau faʻu moʻui.

Tohi ʻa e tokoni ʻoku fiema’u, ʻa e taimi ʻoku ʻi ai ʻa e ʻuhinga, pea mo e meʻa ʻoku fie maʻu ʻe he tokotaha. Fakakau ʻa e meʻa ʻoku ne malava ai ʻo ʻikai ke tokoni ʻa ha taha, pe ʻa e taimi ʻoku ne fie malu ai. ʻE lava ke tauhi ʻe ia ha tokoni ke tokanga ʻi he malava ʻa e tokotaha ke ne fakaʻaongaʻi ʻa hono tuʻuʻanga.

Kapau ʻoku ʻikai ʻiloa ʻe he tokotaha, kamata ʻaki ha ngāue ʻe taha ʻoku fiema’u pe ha ʻaʻahi nounou kapau ʻoku maʻu ia. Fehuʻi ʻe fēfē ʻene ongo’i hili ia. ʻE lava ke ne fie liliu ʻa e ngāue, taimi, pe tokotaha ʻoku tokoni. ʻE lava ke liliu ʻa e palani tokanga ʻo fakatatau ki he fiema’u mo e loto kae liliu ʻa e ngaahi meʻa.

Ko e hā ʻa e me’a ʻoku totonu ke u fehuʻi ki he kau tokoni ki muʻa pe ʻai ai ha kau ngāue?

Fehuʻi ki ha kau tokoni ʻe toko ua pe tolu, pea fakamatala ʻa e ngāue ʻoku fie maʻu ʻe he tokotaha. Fehuʻi pe te nau malava ke fakafe’unga’i ʻa e ngaahi fiema’u ko iá, ko e taimi ʻoku nau malava ai, pea kapau kuo nau tokanga ki ha tokotaha ʻoku mahaki ʻi he dementia. Fehuʻi ko e hā ʻa e akonaki ʻi he dementia ʻoku maʻu ʻe honau kau ngāue, pea ʻe fēfē honau tokoni ki ha tokotaha ʻoku mamafa, ʻoku ʻikai mahino, pe ʻoku vaivai.

Fakamaʻa ʻa e ngaahi meʻa ʻoku ʻaonga ki he moʻui ʻo ʻaho: ko hai ʻe hāʻele mai, ʻe fēfē ʻa e tuʻo lahi, ʻe lōloa fē ʻa e ʻaʻahi kotoa, ko e hā ʻe hoko kapau ʻoku mahaki ʻa e kau ngāue, pea ko hai ʻe ui ki ai ʻi he palopalema. Kapau ʻoku loto ʻa e tokotaha ke maʻu ʻa e kau ngāue tatau kapau ʻe lava, fehuʻi kapau ʻe lava ke tokoni ʻa e kautaha ki ai.

Kole ʻa e fakamatala mo e founga ʻo e fakatotonu ʻa e kautaha ʻi he ngaahi kau ngāue. Fehuʻi pe ʻe fakatotonu ʻa e kautaha ʻe fakamo’oni ʻa e tokoni ʻo fakatotonu, pe ko e ngāue ʻa e kau ngāue, pe ko e ngaahi tuʻutuʻuni fakalao ʻa e taha-taha. Ko e lao mo e ngaahi lea ʻo e ngāue ʻe kehekehe ʻi he feituʻu; fakapapau’i ha ngaahi fiema’u ʻo e ngāue pe akonaki ʻi he feituʻu.

Pēhē ʻe lava ke u vakai ʻoku lelei ʻa e fetuʻutaki ʻa e tokotaha mo e kau tokoni?

Kapau ʻoku loto ʻa e tokotaha, teuteu ke fetaʻui ʻi he fale ʻi he ʻaʻahi muʻa. Vakai pe ʻoku lea totonu ʻa e kau tokoni ki he tokotaha, pe ʻoku fanongo ki he ngaahi filifili ʻo e tokotaha, pea ʻoange ʻene taimi ke tali. Fehuʻi ki he tokotaha pe ko e hā ʻene ongo’i ki he feʻiloaki, ʻi ha founga ʻe lava ke ne tali ai ʻi he loto-fiefia.

ʻOku fakahinohino ʻe he Alzheimer’s Association ke ʻi ai ha taha kehe ʻoku falala ki ai ʻi he fakatalanoa ke tau talanoa ai ki ho ongo’i hili ia. Ko e fakatalanoa ni ʻe lava ke ke talanoa ki ha ʻaho tipiko: hāʻele mai, fakafeʻiloaki, ngāue ʻoku teuteu, pea ʻe fēfē ʻene kole ke ngaʻunu pe ʻaʻahi mo ha malolo.

Kapau ʻe lava, fakafe’iloaki ʻi ha ʻaʻahi nounou muʻa, pea fakaʻohovale’i mo e tokotaha. ʻE lava ke fakafoki ʻe he kau tokoni ʻi he tohi ʻa e malava ka ʻoku ʻikai ke fe’unga ʻi he fetuʻutaki ʻa e tokotaha. Tali ʻa e tali ʻa e tokotaha pea talanoa ki he filifili kehe kapau ʻoku ai ha tokanga ʻa ha taha.

Ko e hā ʻa e fakamatala ʻe lava ke ʻomai ki ha tokoni?

ʻOmai pē ʻa e ngaahi fakamatala ʻe tokoni ai ke tokoni ʻa e kau tokoni ʻi he palōmesi mo e faka’apa’apa. Ko e loto ʻa e tokotaha, fakamatala ʻa e founga ʻe fie ui ai, ngāue ʻoku mahuʻinga, meʻa ʻe tokoni ki hono fetuʻutaki, mo e meʻa ʻoku fie fai ʻe ia ʻaki hono kautaha.

Kapau ʻoku ʻi ai ha tuʻutuʻuni moʻui ʻoku ʻaonga ki he ngāue, fehuʻi ki he foʻituʻi ʻo e tokotaha ko e hā ʻe totonu ke ʻiloa ʻe he kau tokoni. ʻOua ʻe fai ha kōlo ki ha kau ngāue ʻoku ʻikai ke nau laisense ke fai ha ngāue moʻui ʻoku ʻikai ko ʻenau ngāue. Tauhi ʻa e fakamatala fakafufū, pea fakapapau’i ko hai ʻe lava ke sio ki ha ngaahi tohi tokanga.

Ko e taʻataʻa ki hono teuteu ʻa e ngaahi fetalanoaʻaki mo e foʻituʻi ʻe lava ke tokoni ki hono fokotu’u ʻa e ngaahi fehuʻi ki ha faʻu moʻui. Ko e taʻataʻa ki he malu ʻi he fale ʻoku kau ai ʻa e ngaahi liliu ʻi he fale mo e taimi ʻoku totonu ai ke fehuʻi ki ha faʻu ʻoku ʻiloa.

Pēhē ʻe lava ke u vakai ki he ngāue ʻi he taimi lahi?

Fehuʻi ki he tokotaha hili ʻa e ngaahi ʻaʻahi. Fehuʻi ko e hā ʻene ongo’i ʻoku fakamanatu, ko e hā ʻene fiefia ki ai, pea ko e hā ʻene fie liliu. Kapau ʻoku ʻikai ke ne lea lahi, vakai pe ʻoku ne tali lelei ki he kau tokoni, pe ʻoku ne ongoʻi ʻofeina, pe ʻoku ne fie fai ʻa e feʻiloaki ko ia. ʻOku ʻikai ko ha fakamanatu ia; ʻaonga ʻa e ngaahi meʻa ʻoku ke vakai ki ai ke tataki ai ʻa e talanoa.

Fakaʻaonga ʻa e fekumi ki he kau tokoni ki hono fakahā ʻa e ngaahi fakamatala lolotonga pea mo hono tali ʻa e palopalema. Kapau ʻoku ʻikai hāʻele ʻa e ngāue, ko e fakatau ʻo e kau tokoni, ʻe ʻiloa ʻe ha taha ʻa e tokoni ʻe ʻoange, pe ko e founga ʻoku fie maʻu ʻe he tokotaha. Fakaliliu ʻa e ngaahi ngāue ʻi he taimi ʻoku liliu ai ʻene moʻui, mahaki, pe ngaahi fiema’u tokoni.

ʻOku kehekehe ʻa e totongi, ngaahi taimi mo e tokoni ʻoku ʻi ai. Kumi ʻa e tohi ʻa e kau tokoni, ʻi ai ʻa e totongi, taimi lahi taha ʻe lava ke fakafuofua, tuʻutuʻuni ʻo e fakaʻaʻeʻi, mo e totongi ʻe ʻi ai. ʻE lava ke fakaʻilo ʻe he foʻituʻi ʻo e tokotaha, ʻa e ngaahi kautaha tokoni ʻi he feituʻu, pe ʻa e ngaahi kulupu dementia ha feituʻu ke vakai ki ai, ka ke fakahoko pe ʻa e vakai ki he kau tokoni ʻi he taimi ni mo e tokotaha.

Kapau ʻoku loʻi pe ʻoku ai ha mamahi fakavavevave ʻa e tokotaha, ʻoua ʻe fakakaukau ʻoku ʻi he dementia ʻa e liliu ko iá. ʻOku fakahinohino ʻe he NHS ke ʻave vave ʻa e tokoni moʻui ki he lotolotoa fakavavevave. Ki he palopalema tauhi ʻoku hoko, talanoa mo ha foʻituʻi pe faʻu moʻui ʻoku ʻiloa.

ʻOku ko e tokoni ʻoku fe’unga mo e moʻui ʻo e tokotaha. Fakamatala ʻa e ngāue, fehuʻi ki he poto ʻo e kau tokoni mo honau palani tokoni, fakakau ʻa e tokotaha ʻi he filifili kotoa, pea vakai ʻi he taimi ʻoku hoko ai ʻa e fetuʻutaki.

Ngaahi fehuʻi ʻoku faʻa hā

Ko e hā ʻa e ngaahi tokoni ʻi he fale ʻoku maʻu ki he dementia?

ʻE lava ke ʻi ai ʻa e fakafiefia, tokoni ʻi he ngāue ʻo e ʻaho, ngāue ʻi he fale, pe tokoni moʻui ʻoku poto. Fehuʻi ki he tokoni kotoa ko e hā ʻa e ngāue ʻoku nau fai, pea ko e ngāue ʻe fēfē ʻoku totonu ke fai ʻe honau kau faʻu.

Ko e hā ʻa e ngaahi fehuʻi ʻe totonu ke u fai ki he kau tokoni ʻi he fale?

Fehuʻi ki he poto mo e akonaki ʻi he dementia, ngaahi ngāue, ngaahi fakamatala ʻi he kakai, tokanga ki he fakamanatu, ngaahi taimi, pa'anga, mo e meʻa ʻe hoko kapau ʻoku ʻikai maʻu ha faʻu. Fakamaʻa hai ʻoku fehuʻi ki ai ʻi he ngaahi fehuʻi.

ʻOku totonu ke filifili ʻe he tokotaha ʻoku mahaki ʻi he dementia ʻa e kau tokanga?

Kau ʻa e tokotaha ʻo hangē ko ʻene fie mo ʻene malava. Fehuʻi ko e hā ʻa e tokoni ʻoku ne loto ki ai, fakafeʻiloaki ia mo e kau tokoni, pea vakai pe ʻoku mālie ʻene nofo ʻi he feʻiloaki ko ia.

Pēhē ʻe ʻiloa ai pe ʻoku lelei ʻa e fakatotonu?

Fehuʻi ki he tokotaha mo e kau tokoni hili ʻa e ngaahi ʻaʻahi. Fehuʻi ko e hā ʻoku tokoni, liliu ʻa e ngāue pe taimi ʻoku fiema'u, pea vakai ke ʻi ai ha palani tokoni kapau ʻoku ʻikai hāʻele mai ʻa e kau ngāue ʻoku tu'u tumu'a.

Ngaahi mataʻitohi

ʻOku mau fehokotaki ki he ngaahi kautaha mo e ngaahi ako ʻoku tukuhau ki ai ʻa e peesi ni. Naʻe siviʻi ʻa e tuʻunga kotoa ʻi he taimi naʻe fakalelei ai ʻa e peesi.

  1. In-Home Care · Alzheimer's Association
  2. Choosing an In-Home Care Professional · Alzheimer's Association
  3. Home care · Dementia Australia
  4. Sudden confusion (delirium) · NHS

Ko e loto ki ha keimi fiemālie?

Ngaahi foto lalahi, ʻikai ha taimi, ʻikai ha sikoa mo ʻikai ha me'a ke tuʻu ai. Keimi fakataha ʻi ho polotaʻi.

ʻAve ʻa e ngaahi keimi ni ʻiate koe

Ko e polokalama ʻatā ʻa Golden Moments ki he iPhone, iPad mo e Android: ngaahi ʻata foto lalahi, ngaahi keimi mo ho ngaahi foto fāmili, mo e ngaahi pēkiʻi foto ʻe ngāue ʻo ʻikai ha Wi‑Fi. ʻIkai ha ʻakaunti, ʻikai ha ngaahi tā fakalaka, taimi pe sikoa.