Tokanga

Ngāue hili ʻa e Fakahā ʻo e Dementia ʻi he Kei Talavou

Kuo fakalelei Lau ʻi he miniti 7Ko e tohi ʻa e kulupu ʻo Golden Moments · Ko e founga ʻo hotau tohi

Ko e tali nounou

Ko e fakahā ʻo e dementia ʻoku ʻikai ko e tali pau ki he filifili ngāue ʻoku totonu ki he kakai kotoa. Fakakaukau ki he ngaahi ngaue ʻoku mahuʻinga, talanoa ki he malu mo e tokoni mo e tokotaha mo'ui, pea vakai ki he lao ʻo e ngāue ʻi mu'a ke fakahā pe liliu ai ha me'a.

  • ʻOku ʻikai ko e fakahā ʻo e dementia ʻoku fakamatala ai ko e taha ʻoku totonu ke ne tuku ʻa e ngāue; fakakaukau ki hono kaha'u, fiemaʻu, mo e malu.
  • Tohi ʻa e ngaahi ngaue ʻoku faingofua pe faingataʻa, pea fehuʻi ki he tokotaha mo'ui ki he ngaahi tokanga ʻoku fekau'aki mo e ngāue.
  • Fetuʻutaki mo e tokotaha ngāue kapau ʻoku ke filifili ia, ʻi he taimi ʻoku ke loto ai, kae vakai ki he lao mo e malu muʻa.
  • Fehuʻi ki he HR pe tokotaha tokoni ʻo e ngāue ki he totonu ki he paʻanga ngāue, ngaahi taimi, mo e palani ʻi mu'a ke liliu ha ngāue lahi.
ʻI he peesi ni (6 ngaahi vahe)
  1. ʻOku totonu nai ke u mavahe mei he ngāue koeʻuhi ʻoku ʻi ai ʻeku fakahā?
  2. ʻE fēfē hono talanoa mo ho tokotaha mo’ui ki he ngāue?
  3. Ko e ngaahi liliu ʻi he ngāue ʻe lava ke tokoni?
  4. Totonu ke u fakahā ki he kautaha ngāue?
  5. Ko e hā ʻa e paʻanga pe totonu ke u vakai ki ai?
  6. Ko e hā kapau ʻoku ou filifili ke fakasiʻisiʻi ʻa e taimi pe mavahe?

Ko e fakahā ʻo e dementia ʻi he taimi ʻoku ngāue ai ʻa e taha ʻe lava ke ʻomi ai ha fehuʻi ki he paʻanga, mahuʻinga, ʻeku-ʻi-ai, mo e malu. ʻOku loto ha kakai ke tauhi ʻenau ngāue ʻoku ʻi ai, ʻoku loto ha kakai ke liliu ʻa e ngāue, pea ʻoku filifili ha kakai ke mavahe. ʻOku ʻikai ha hala pau ʻoku fe’unga ki he kakai kotoa. Ko hoʻo fiemālie, ʻa e ngaahi ngaue ʻoku ke fai, ʻa e mo’ui, mo e tokoni ʻoku ʻi ai, ʻoku mahuʻinga kotoa.

Ko e tohi ʻa e Alzheimer’s Association ki he Alzheimer’s ʻi he kei talavou ʻoku talanoa ki he ngāue, paʻanga ʻo e fāmili, mo e ngaahi totonu ʻa e kautaha. Ko e Dementia Australia mo e Alzheimer’s Society ʻoku nau fakamatala ʻa e ngaahi filifili ki hono tauhi ʻa e ngāue, liliu ʻa e tuʻunga, pe mavahe. Ko e lao ʻo e ngāue ʻoku kehekehe ʻi he feituʻu, ko ia ko e fakahinohni ni ko e ngaahi fehuʻi ke fakakaukau ki ai, ʻikai ko e fakahinohino lao pe paʻanga.

ʻOku totonu nai ke u mavahe mei he ngāue koeʻuhi ʻoku ʻi ai ʻeku fakahā?

ʻIkai. Ko e fakahā ʻe taha ʻoku ʻikai ke fakamaau ai pe te ke lava ke tauhi ʻa e ngāue. Ko e Alzheimer’s Society ʻoku nau fakamatala ʻe fakatatau ʻa e filifili ki ho ongoʻi, ho ngāue, mo ho tuʻunga kotoa. ʻE tauhi ʻe ha kakai ʻa e tuʻunga tatau, ʻe liliu ʻe ha kakai ʻa e ngaahi ngaue pe taimi, pea ʻe mavahe ʻe ha kakai ʻa e ngāue.

Fakakaukau ki he me’a ʻoku lelei mo e me’a kuo faingataʻa. ʻE lava ke ke tohi ʻa e ngaahi ngaue ʻoku ke ʻiloa lelei, taimi ʻoku ke mafatukituki pe ʻoku ke mamahi ai, mo e ngaahi hala ʻoku ʻi ai ʻa e mahaʻa pe tokanga ki he malu. Ko e ngaahi sipoti ʻoku moʻoni ʻe tokoni ke ke talanoa mo ho tokotaha mo’ui ki he ngāue, ʻikai ke fakamaau ʻa e ʻaho faingataʻa ʻe taha ko e fakamaau ki ho malava.

ʻOku mahuʻinga foki ʻa e malu. Kapau ʻoku ʻi ai ʻa e ngaue ʻoku fiemaʻu ai ʻa e ʻave-motoka, ngaue ʻaki ʻa e ngaahi meʻa, tokanga ki he kakai kehe, pe ngaue ʻoku mahuʻinga ki he malu, fehuʻi ki ho tokotaha mo’ui pe ʻe fēfē hono fakakaukau ki he matamataʻi. ʻOku lava foki ke fiemaʻu ʻa e ngaahi lao ʻo e feituʻu, ngaahi lao ʻo e ngāue, mo e tuʻutuʻuni ʻo e konituleki. Ko e fakahinohino ni ʻoku ʻikai ke ne lava ke fakamatala pe ʻoku malu ʻa e ngāue makehe pe ko e fatongia ʻa e kautaha.

ʻE fēfē hono talanoa mo ho tokotaha mo’ui ki he ngāue?

Fakamatala ʻa e ngaahi ngāue ʻoku ʻi he ngāue ʻoku ke fai mo e ngaahi liliu kuo ke ʻiloa. Fehuʻi pe ʻoku lava ke fakaʻi ʻe he fakahā ha ngaue makehe, ʻa e ngaahi fakaʻilonga ʻoku totonu ke ke kumi ai ki he tokoni, mo pe ʻe lava ke vakai ʻe ha tokotaha kehe ha ngāue makehe. ʻE lava ke ke ʻave ha taha ʻoku falala ki ai, ka fakakaukau ʻi fakataha pe ʻe fēfē hono tokoni ʻo ʻikai ke lea hala ki ho loto.

Ko e fakahinohino ki he fakaʻaho ʻo e tokotaha mo’ui ʻoku ʻi ai ʻa e ngaahi founga ke teuteu ai ʻa e ngaahi fehuʻi mo e tohi. ʻE lava ke ke kole ki ho tokotaha mo’ui ke fakamatala ʻa e me’a ʻe lava ke ne vakai ki ai, pea ko e hā ʻoku fiemaʻu ai ha vakai ʻe taha ʻi he ngāue pe ʻi he malu ʻo e ngāue. Ko ha fakahinohino lahi ki he dementia ʻe ʻikai lava ke supu ʻa e vakai ʻa e tokotaha mo’ui ki ho mo’ui mo e malu.

Ko e ngaahi liliu ʻi he ngāue ʻe lava ke tokoni?

Kapau ʻoku loto ke tauhi ʻa e ngāue, fehuʻi pe ʻe lava ke liliu ʻa e ngaahi me’a ʻi ho tuʻunga. Ko e Dementia Australia ʻoku nau fakahinohino ʻa e ngaahi filifili hangē ko e tauhi ʻa e founga, ngaue ʻaki ha ngaue ʻe taha ʻi he taimi, tohi ʻa e ngaahi fakamatala, mo e ngaahi founga mahino ki he ngaahi ngaue ʻoku faʻa fai. ʻI he ngāue ʻoku ke fai, ʻe lava foki ke ke fehuʻi ki he tohi mahino ʻo e ngaahi founga, kalenita, ngaahi taimi ʻoku ʻikai tukuaki lahi, pe mālōlō ʻoku palani.

ʻOku ʻikai ko e lisi ʻoku totonu ke muimui ai ʻe he kautaha kotoa pe ʻe lava. Filifili ha liliu ʻe taha ʻoku fetaulaki mo e ngaue ʻoku faingataʻa ki ho loto. Kapau ʻoku mou feinga ʻaki ʻa e liliu, fakatokoto ʻa e founga ke vakai ai pe ʻoku tokoni. Ko e liliu ʻoku ʻaonga ki ha ngāue ʻe taha ʻe ʻikai ke fe’unga ki ha ngāue kehe.

Totonu ke u fakahā ki he kautaha ngāue?

ʻOku ke filifili pe ko e hā ʻoku ke fakahā ʻo ho fakamatala, kae ʻoua kapau ʻoku fiemaʻu ʻe he lao, ʻe he konituleki, pe ʻe he tuʻutuʻuni malu ʻo ho ngāue. ʻOku kehekehe ʻa e fiemaʻu ʻi he fonua, feituʻu, mo e ngāue. Ka ʻe fakakaukau, vakai ki ho konituleki, tuʻutuʻuni ʻo e kautaha, mo e fakamatala fakalao ʻoku ʻi he feituʻu. Kapau ʻoku ʻikai ke ke ʻiloa, talanoa ki ha tokotaha poto ki he ngāue, ʻi he kulupu ngāue, pe loia ʻoku ʻiloa ki he lao ʻo ho feituʻu.

Kapau ʻoku ke filifili ke fakahā ha taha, fakakaukau ki he me’a ʻoku ke loto ke ʻiloa ʻe ia mo e tokoni ʻoku ke kole. ʻE lava ke ke loto ke talanoa muʻa mo ha tokotaha pule pe tokotaha HR ʻoku ke falala ki ai. Fehuʻi pe ʻe fēfē hono tauhi ho fakamatala mo ko hai ʻe maʻu ia; ʻoua ʻe fakakaukau ʻoku tatau ʻa e founga ʻo e fakamatala ʻi he ngaahi ngāue kotoa.

Ko e ngaahi ngāue lahi ʻoku ʻi ai ʻa e ngaahi ngaue malu. Kapau ʻoku ke ʻikai ke ʻiloa pe totonu ke ke taʻofi pe liliu ha taha ʻo ia, fetuʻutaki ʻvave ki ho tokotaha mo’ui mo ha tokotaha poto ʻoku ʻiloa ki he ngāue ʻi he feituʻu. ʻOua ʻe falala ki ha fakamatala lahi ke fakamaau ʻa e malu ʻo e ngaue makehe.

Ko e hā ʻa e paʻanga pe totonu ke u vakai ki ai?

ʻI mu’a ke liliu ho taimi ngāue pe mavahe, vakai ki he ngaahi totonu ʻoku ʻi he kautaha. Fehuʻi ki he HR pe tokotaha tokoni ʻo e paʻanga ki he mālōlō, tokoni kiʻi-paʻanga pe tokoni ʻi he mahaki, ʻa e ʻuhinga ʻo e mo’ui, mo e ngaahi taimi ʻoku totonu ke fai ai ha me’a. Kole ʻa e lao ʻoku ʻi he taimi ni ʻi he tohi, pea tauhi ha kopi ʻo e fakamatala ʻoku ke maʻu.

ʻOku kehekehe ʻa e totonu, ʻa e tākisi, mo e taimi ʻo e kautaha, fakamaau’anga, mo e feituʻu. Ko e Alzheimer’s Association ʻoku fakahinohino ke vakai ki he totonu ʻo e kautaha mo e tauhi ʻa e tohi ʻo e fakahā. Ki ho filifili, talanoa ki ha tokotaha tokoni ʻoku poto ki he paʻanga pe ʻi he ngaahi lao ʻo e mo’ui, ʻoku ne lava ke vakai ki he ngaahi tohi ʻoku fe’unga kiate koe. ʻOua ʻe fakamaʻu pe fakaʻosi ʻa e tokanga ʻi he taimi pē ʻi ha ʻuhinga ʻi he tohi lahi.

ʻOku lava foki ke ʻi ai ha liliu ʻi he paʻanga pe taimi ʻo ho fāmili. Kapau ʻoku ke loto, talanoa mo e kakai ʻoku ke falala ki ai ki he me’a ʻoku mahuʻinga taha pea mo e filifili ʻoku ke loto ke vakai ki ai. Ko e fakahinohino ki he ngaahi me’a kimuʻa ʻi hono fakahā ʻo e dementia ʻoku ʻi ai ʻa e tokoni lahi ange mo e fehuʻi ki he kaha’u.

Ko e hā kapau ʻoku ou filifili ke fakasiʻisiʻi ʻa e taimi pe mavahe?

ʻOku lava ke ko ha filifili lelei ki ha kakai ʻe sino ke mavahe mei he ngāue. ʻOku ʻikai ko e fakaʻilonga ʻoku ke fakaʻaʻau ai. ʻE lava ke ke fakakaukau ki he paʻanga, tokoni ʻo e mo’ui, ngaahi me’a ʻi he ʻaho, mo e kakai ʻoku ke fiekai ke ʻalu ai. Kumi ki ha tokoni ʻi he feituʻu muʻa ke liliu ai, pea tuku ha taimi ke ke fakatatau ʻa e ngaahi filifili ʻoku mahuʻinga kiate koe.

Ko e ngāue ko ha konga pē ʻo e mo’ui. Kapau ʻoku ke mavahe pe fakasiʻisiʻi ʻa e taimi, filifili ha ngaahi ngaue pe ngaahi fetuʻutaki ʻoku mahuʻinga ʻi he taimi ʻoku ke loto ai. ʻE lava ke tokoni ʻa e kāinga, ka ko e filifili ʻe kau ai koe. Ko e fakahinohino ki he tokanga ki hoʻo kakai ʻoku ʻi ai ha ngaahi founga ke kole ʻa e tokoni mei he kakai kehe, ʻo ʻikai ke ʻomi ʻa e ngaahi fatongia kotoa ki ha taha pē.

Ngaahi fehuʻi ʻoku faʻa hā

ʻOku totonu nai ke u tuku ʻa e ngāue koeʻuhi ʻoku ʻi ai ʻeku fakahā ʻo e dementia?

ʻIkai ha tali pau ʻoku fe'unga ki he kakai kotoa. Ko e filifili ʻoku fakatatau ki ho loto, ho ngāue, ʻa e tokoni ʻoku ʻi ai, pea mo e tokanga ki he malu. Ko ha tokotaha mo'ui ʻoku ʻiloa ho mo'ui mo e ngaahi ngaue ʻoku ke fai ʻe lava ke tokoni ke ke fakakaukau ki ha ngaahi fehuʻi ʻoku tu'unga ʻi ho ʻuhinga.

Ko e hā ʻoku totonu ke u fakahā ki he kautaha ngāue ʻeku fakahā ʻo e dementia?

ʻOku tuʻunga ia ʻi ho tuʻunga, ʻi he lao ʻo e feituʻu, pea mo e ngaue ʻoku ke fai. Vakai ki ho konga ngāue pe lao ʻo e feituʻu, makehe kapau ʻoku ʻi ai ha malu ʻe fekau'aki mo ho ngāue. Ko ha tokotaha poto ki he ngāue ʻe lava ke tokoni ke ke fakakaukau ki he me'a te ke fakahā.

Ko e hā ʻa e ngaahi liliu ʻi he ngāue ʻe lava ke tokoni?

ʻE lava ke ke fehuʻi pe ʻe fe'unga ʻa e tohi mahino ʻo e ngaahi founga, kalenita, ʻikai ko ha ngaahi tukuaki lahi, pe mālōlō ʻi ha taimi ʻoku palani ai ʻa e ngāue ʻa e taha ʻi he taimi kotoa, pe ko e ngaue ʻe taha ʻi he taimi. ʻOku ʻikai ʻaonga ʻeni ki he ngaahi ngāue kotoa, ko ia talanoa ki he kautaha ngāue pea vakai pe ʻoku tokoni.

Ko e hā ʻa e ngaahi paʻanga pe totonu ʻoku totonu ke u vakai ki ai ʻi mu'a ke mavahe mei he ngāue?

Fehuʻi ki he HR pe tokotaha tokoni ʻo e totonu ki he mālōlō, tokoni kiʻi-paʻanga pe ngaahi totonu ʻo e mo'ui, mo e ngaahi taimi ʻoku totonu ai ʻa e palani ho kautaha. ʻOku kehekehe ʻa e lao ʻi he kautaha pea mo e feituʻu; kumi ki ha fakahinohino lao ʻoku ʻi he feituʻu ʻi mu'a ke ke fakamaʻu ha tohi pe liliu ho tuʻunga ngāue.

Ngaahi mataʻitohi

ʻOku mau fehokotaki ki he ngaahi kautaha mo e ngaahi ako ʻoku tukuhau ki ai ʻa e peesi ni. Naʻe siviʻi ʻa e tuʻunga kotoa ʻi he taimi naʻe fakalelei ai ʻa e peesi.

  1. If You Have Younger-Onset Alzheimer's Disease · Alzheimer's Association
  2. Work and dementia · Dementia Australia
  3. Working and dementia · Alzheimer's Society

Ko e loto ki ha keimi fiemālie?

Ngaahi foto lalahi, ʻikai ha taimi, ʻikai ha sikoa mo ʻikai ha me'a ke tuʻu ai. Keimi fakataha ʻi ho polotaʻi.

ʻAve ʻa e ngaahi keimi ni ʻiate koe

Ko e polokalama ʻatā ʻa Golden Moments ki he iPhone, iPad mo e Android: ngaahi ʻata foto lalahi, ngaahi keimi mo ho ngaahi foto fāmili, mo e ngaahi pēkiʻi foto ʻe ngāue ʻo ʻikai ha Wi‑Fi. ʻIkai ha ʻakaunti, ʻikai ha ngaahi tā fakalaka, taimi pe sikoa.