थोडक्यात उत्तर
शौचालयाच्या भेटींना गोपनीयता, परिचित संकेत आणि स्पष्ट मार्गाने आधार द्या. अपघाताला दोष न देता प्रतिसाद द्या, व्यक्तीला सहभागी ठेवा आणि मूत्र-मल नियंत्रणातील नव्या बदलांबाबत आरोग्य तज्ज्ञांना विचारा. वैयक्तिक वैद्यकीय सल्ल्याशिवाय द्रवपदार्थ मर्यादित करू नका.
- अपघाताला शांतपणे सामोरे जा आणि व्यक्तीची गोपनीयता व प्रतिष्ठा जपा.
- मार्ग आणि शौचालय सहज सापडेल असे ठेवा, जर ते व्यक्तीसाठी योग्य असेल तर.
- दबाव किंवा ठराविक वेळापत्रक न लादता परिचित आठवणी द्या.
- नव्या समस्यांबाबत आरोग्य तज्ज्ञांना विचारा, आणि सल्ल्याशिवाय द्रवपदार्थ मर्यादित करू नका.
या पानावर (7 विभाग)
- प्रत्येक नवी शौचालय-समस्या स्मृतिभ्रंशामुळेच असते का?
- शौचालय सहज शोधता आणि वापरता येईल असे कसे करावे?
- व्यक्तीला शौचालयाची गरज असू शकते तेव्हा काय म्हणावे?
- अपघातानंतर मी प्रतिसाद कसा द्यावा?
- द्रवपदार्थ मर्यादित करावेत का, किंवा शोषक उत्पादने कशी निवडावी?
- व्यावसायिक मदत कधी घ्यावी?
- कामाची जबाबदारी सन्मानाने कशी वाटावी?
शौचालयाशी संबंधित समस्या व्यक्तीसाठी आणि तिला मदत करणाऱ्यांसाठी त्रासदायक असू शकतात. अपघाताकडे अपयश म्हणून न पाहता काळजीची गरज म्हणून पाहा. कोणता आधार आरामदायी वाटेल ते विचारा, व्यक्तीला निर्णयात सहभागी ठेवा आणि तिची गोपनीयता जपा. व्यक्ती काही पायऱ्या स्वतः करू शकेल, किंवा तिला जवळ एखादी परिचित मदतनीस हवी असू शकते.
अल्झायमर असोसिएशनचे मूत्रनियंत्रणावरील मार्गदर्शन, डिमेंशिया ऑस्ट्रेलियाचा मूत्रनियंत्रणावरील सल्ला आणि स्मृतिभ्रंश असलेल्या व्यक्तीच्या काळजीबाबत NHS चे मार्गदर्शन समस्या सुरू झाल्यावर प्रतिष्ठा, साधा आधार आणि व्यावसायिक सल्ला यांची शिफारस करतात. हे पान सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे; ते निदान किंवा वैयक्तिक काळजी योजना नाही.
प्रत्येक नवी शौचालय-समस्या स्मृतिभ्रंशामुळेच असते का?
नाही. नवी किंवा वाढत जाणारी समस्या अनेक कारणांनी होऊ शकते. स्मृतिभ्रंशामुळे शौचास जाण्याची गरज ओळखणे, शौचालय शोधणे किंवा कपडे व्यवस्थित हाताळणे कठीण होऊ शकते. इतर शक्यतांमध्ये संसर्ग, बद्धकोष्ठता, औषधांचा परिणाम किंवा हालचालीत अडचण यांचा समावेश होतो. एका अपघातावरून काळजीवाहक कारण ओळखू शकत नाही.
मूत्राशय किंवा आतड्यांवरील नियंत्रण बदलले तर डॉक्टर किंवा इतर आरोग्य तज्ज्ञांशी संपर्क साधा. उपयोगी असल्यास, बदल कधी सुरू झाला, तुम्ही काय पाहिले आणि व्यक्तीने वेदना किंवा अस्वस्थता सांगितली का, हे लिहून ठेवा. त्यामुळे तज्ज्ञांना नेमके प्रश्न विचारता येतात. सर्वसाधारण मार्गदर्शकावरून औषध थांबवू किंवा बदलू नका.
व्यक्ती अचानक गोंधळलेली झाली, तर स्थानिक आणीबाणी सेवांद्वारे तात्काळ वैद्यकीय मदत घ्या. अचानक गोंधळाबाबत NHS चा सल्ला सांगतो की अचानक गोंधळासाठी तातडीचे लक्ष हवे. शौचाच्या सवयींमधील हळूहळू बदल वेगळा असतो, पण त्यावरही आरोग्य तज्ज्ञांशी चर्चा व्हायला हवी.
शौचालय सहज शोधता आणि वापरता येईल असे कसे करावे?
मार्ग स्पष्ट आणि सहज दिसेल असा ठेवा. रात्रीचा दिवा, चालण्यासाठी पुरेशी जागा आणि नेहमीच्या वस्तूंची परिचित मांडणी उपयोगी ठरू शकते. व्यक्तीला ओळखता येत असेल तर दरवाजावर एखादा शब्द किंवा चित्र उपयोगी ठरू शकते. व्यक्तीला गोपनीयता हवी असू शकते, म्हणून दरवाजा उघडा ठेवण्यापूर्वी विचारा.
कपडे व्यक्तीला सहज हाताळता येतील असे असावेत, म्हणजे अनावश्यक पायऱ्या कमी होतात. नेहमीचे कपडे आवाक्यात ठेवा, आणि नवीन बटण किंवा साठवणुकीतील बदल टाळा जर त्याने दिनक्रम कमी परिचित होत असेल. उजेड आणि शौचालयाकडे जाणारा स्पष्ट मार्ग यावर आमचे घराच्या सुरक्षिततेबाबतचे मार्गदर्शन आहे. शौचालयाची उपकरणे बदलण्यापूर्वी किंवा रेलिंग बसवण्यापूर्वी ऑक्युपेशनल थेरपिस्ट किंवा इतर पात्र व्यावसायिकांचा सल्ला घ्या.
खोली खासगी आणि परिचित वाटली पाहिजे. शौचालय किंवा इतर वस्तू समजली जाऊ शकणारे गोंधळ कमी करा. लाईटचे बटण सहज सापडेल असे ठेवा. एका वेळी एकच गोष्ट बदला, आणि व्यक्तीला आरामदायी वाटली तरच ती ठेवा.
व्यक्तीला शौचालयाची गरज असू शकते तेव्हा काय म्हणावे?
साधे प्रौढ शब्द आणि शांत आवाज वापरा. “शौचालयात जायचे आहे का?” असे छोटे विचारणे व्यक्तीला उत्तर देण्याची संधी देते. बालिश बोलणे, चेष्टा, सार्वजनिक आठवणी किंवा इतरांसमोर विचारणे टाळा, कारण त्याने व्यक्तीला लाज वाटू शकते.
काही व्यक्ती शब्दांऐवजी कृतीतून गरज दाखवतात. त्या अस्वस्थ होऊ शकतात, फेऱ्या मारू शकतात, कपडे ओढू शकतात किंवा परिचित खोलीकडे जाऊ शकतात. ही चिन्हे गरज असल्याचा पुरावा नसतात, म्हणून हळूवार मदत द्या आणि व्यक्तीच्या प्रतिसादाकडे लक्ष द्या.
शौचालयाची परिचित वेळ व्यक्तीसाठी चालत असेल, तर ती दिवसाचा भाग म्हणून द्या. दिनक्रम हा आमंत्रण असतो, आज्ञा नव्हे. व्यक्तीने नकार दिला तर वाद घालू नका किंवा तिला बसवण्याचा आग्रह करू नका. थांबा, तिला हवे असल्यास दुसरी वेळ द्या, आणि कठोर वेळापत्रक लादण्याऐवजी तिच्या नेहमीच्या पद्धतीचे पालन करा.
अपघातानंतर मी प्रतिसाद कसा द्यावा?
आवाज तटस्थ ठेवा आणि व्यक्तीची प्रतिष्ठा जपा. दोष देणे, तिरस्कार दाखवणे किंवा इतरांसमोर दुरुस्त करणे टाळा. “काय मदत होईल ते सांगा” असे साधे वाक्य व्यक्तीला मार्गदर्शन करण्याची संधी देते. स्वच्छ कपडे किंवा कपडे बदलण्यासाठी खासगी जागा द्या, पण मदत करण्यापूर्वी विचारा.
व्यक्तीला जे पायऱ्या करता येतात त्या करण्यासाठी वेळ द्या. कपडे स्वतः बदलायचे असतील, जवळ विश्वासू व्यक्ती हवी असेल, किंवा क्षणभर एकटे सोडले जावे असे वाटत असेल. तिला व्यावहारिक मदत लागली तर ती छोट्या पायऱ्यांत समजावून सांगा आणि ती आरामदायी आहे का ते तपासा. खासगी कामासाठी तिला धरून ठेवू नका किंवा घाई करू नका.
बाहेर जाताना व्यक्तीला हवे असेल तर स्वच्छ कपड्यांचा बदल किंवा एक गुप्त पिशवी तयार ठेवू शकता. सामायिक जागेत शोषक उत्पादने ठेवण्याआधी किंवा अपघाताबद्दल इतरांना सांगण्याआधी विचारा. संरक्षक उत्पादने किंवा अंथरूण उपयोगी ठरू शकते का, हे आरोग्य तज्ज्ञ किंवा मूत्रनियंत्रण सल्लागाराला विचारा, त्या व्यक्तीच्या गरजा व पसंतीनुसार कोणता पर्याय योग्य आहे ते.
द्रवपदार्थ मर्यादित करावेत का, किंवा शोषक उत्पादने कशी निवडावी?
आरोग्य तज्ज्ञाने विशिष्ट सल्ला दिल्याशिवाय अपघात टाळण्यासाठी व्यक्तीचे द्रवपदार्थ कमी करू नका. अल्झायमर असोसिएशन इशारा देते की द्रवपदार्थ मर्यादित केल्याने निर्जलीकरण आणि इतर समस्या होऊ शकतात. स्मृतिभ्रंश असलेल्या व्यक्तींना पुरेसे पिण्यासाठी आठवणी किंवा मदत लागू शकते. कोणतीही पाणी मर्यादा वैयक्तिक काळजी योजनेनुसारच ठेवा.
पॅड, संरक्षक अंडरवेअर किंवा वॉटरप्रूफ अंथरूण ही वैयक्तिक निवड आहे. ती काही व्यक्तींसाठी उपयोगी असू शकतात, पण एकच उत्पादन सर्वांना लागू होत नाही. डॉक्टर किंवा मूत्रनियंत्रण सल्लागाराशी पर्याय, आराम, फिटिंग, त्वचेच्या समस्या आणि व्यक्तीची वापराची इच्छा याबद्दल बोला. विरोध करणाऱ्या व्यक्तीवर उत्पादन लावू नका; तिला काय स्वीकारार्ह वाटेल ते विचारा.
व्यावसायिक मदत कधी घ्यावी?
शौचालयाशी संबंधित नव्या, वाढत्या किंवा वेदनादायक समस्यांबाबत डॉक्टरांना विचारा. संसर्ग, बद्धकोष्ठता, औषधांचा परिणाम किंवा इतर आरोग्य समस्येकडे लक्ष द्यावे लागू शकते. काय बदलले आणि कधी ते थोडक्यात सांगा. काही भागांत मूत्रनियंत्रण सल्लागार व्यावहारिक पर्यायांसाठी मदत करू शकतात; स्थानिक आधार कसा शोधायचा ते डॉक्टरांना विचारा.
व्यक्ती अचानक गोंधळलेली झाली तर तात्काळ वैद्यकीय मदत घ्या. इतर मूत्रनियंत्रणाच्या समस्यांसाठी आरोग्य तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या; कारणाचे स्वतः निदान करू नका. वेबसाइटवरील लेखावरून द्रवपदार्थ मर्यादित करू नका, औषधे बदलू नका किंवा उपचार सुरू करू नका.
कामाची जबाबदारी सन्मानाने कशी वाटावी?
अनेक लोक मदत करत असतील, तर व्यक्तीला तिला काय सामायिक करायला आवडेल ते विचारा. तिच्या पसंतीचे शब्द, दिनक्रम आणि मदतीचा प्रकार यांची खासगी नोंद वारंवार स्पष्टीकरण देण्याची गरज टाळू शकते. पुढच्या मदतनीसाला आवश्यक तेवढेच सांगा, आणि व्यक्तीची इच्छा बदलल्यास नोंद अद्ययावत करा.
शौचालयासंबंधीची मदत काळजीवाहकासाठीही थकवणारी असू शकते. व्यक्तीच्या संमतीने विश्वासू व्यक्तीला किंवा काळजी सेवेला पाळी घेण्यास सांगा. काळजीवाहकांच्या स्वतःच्या काळजीबाबतचे मार्गदर्शन आधार मागण्याचे आणि विश्रांतीचे मार्ग सांगते. सन्मानाची काळजी म्हणजे व्यक्तीची गोपनीयता आणि काळजीवाहकाची पुढे टिकून राहण्याची क्षमता, दोन्ही जपणे.
उद्दिष्ट असे आहे की दबाव न आणता मदत उपलब्ध करून द्यावी. शांतपणे प्रतिसाद द्या, गोपनीयता जपा, व्यक्तीच्या निवडी टिकवा आणि नव्या समस्यांबाबत व्यावसायिकांना विचारा.
नेहमीचे प्रश्न
स्मृतिभ्रंश असलेल्या व्यक्तीचा शौचालयाशी संबंधित अपघात झाला तर मी काय करावे?
शांतपणे प्रतिसाद द्या आणि दोष देणे किंवा सार्वजनिकरीत्या दुरुस्त करणे टाळा. व्यक्तीला कोणती मदत हवी आहे ते विचारा, गोपनीयता द्या आणि तिला हव्या असलेल्या पायऱ्या स्वतः करू द्या. अपघात नवीन असतील किंवा वाढत असतील तर आरोग्य तज्ज्ञांशी संपर्क साधा.
मूत्रनियंत्रण नसलेल्या व्यक्तीला कमी पाणी द्यावे का?
आरोग्य तज्ज्ञाने वैयक्तिक योजना दिल्याशिवाय अपघात टाळण्यासाठी द्रवपदार्थ मर्यादित करू नका. पुरेसे पाणी न मिळाल्यास निर्जलीकरण आणि इतर समस्या होऊ शकतात. व्यक्तीच्या गरजांबाबत डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
अचानक मूत्रनियंत्रण जाऊ लागले तर?
डॉक्टर किंवा इतर आरोग्य तज्ज्ञांशी संपर्क साधा. या समस्येची कारणे तपासता येण्यासारखी असू शकतात, त्यामुळे नवा बदल केवळ स्मृतिभ्रंशामुळे झाला असे गृहीत धरू नका. अचानक गोंधळ झाल्यास तात्काळ वैद्यकीय मदत हवी.
व्यक्तीला शौचालय शोधण्यात मी कशी मदत करू शकतो?
स्पष्ट मार्ग, पुरेसा उजेड, परिचित चिन्हे आणि सहज काढता येणारे कपडे उपयोगी ठरू शकतात. प्रत्येक बदलाबाबत व्यक्ती आरामदायी आहे का ते विचारा, आणि शौचालय खासगी ठेवा.
स्रोत
हे पान ज्या संस्था आणि अभ्यासांवर आधारित आहे, त्यांच्या लिंक आम्ही देतो. पान अद्ययावत करताना प्रत्येक स्रोत तपासला होता.
- Incontinence · Alzheimer's Association
- Continence · Dementia Australia
- Looking after someone with dementia · NHS
- Sudden confusion (delirium) · NHS