Tokanga

Tokoni ki he Falemālōlō mo e Vaivai ʻo e Kaungāmuʻa

Kuo fakalelei Lau ʻi he miniti 8Ko e tohi ʻa e kulupu ʻo Golden Moments · Ko e founga ʻo hotau tohi

Ko e tali nounou

Tokoni ki he ngaahi taimi ʻalu ki he falemālōlō ʻaki ʻa e malu, ngaahi tohi ʻoku ʻiloa mo ha hala mahino ki he potu-tauʻi. Tali ʻa e ngaahi aʻusia ʻo ʻikai ha fakamaʻu, tauhi ʻa e tokotaha ʻi he fakahoko, pea fehuʻi ki ha kau faʻu moʻui ki he liliu foʻou ʻo e tauhi-kaungāmuʻa. ʻOua ʻe tāpuni ʻa e vai ʻaʻaku ʻo ʻikai ha fakatotonu ʻa e kau faʻu moʻui.

  • Tali ʻa e ngaahi aʻusia ʻaki ha loto-melino pea tauhi ʻa e malu mo e faʻa-ʻapaʻapa ʻo e tokotaha.
  • Fakafaingofua ʻa e hala mo e falemālōlō ki he tokotaha, kapau ʻoku fiemālie ai ʻa e tokotaha.
  • Foaki ha ngaahi fakamanatu ʻoku ʻiloa ʻo ʻikai ha fakamālohi pe ha taimi kuo fakatuʻutāmaki.
  • Fehuʻi ki ha kau faʻu moʻui ki he palopalema foʻou, pea ʻoua ʻe tāpuni ʻa e vai ʻi he ʻikai ha fakatotonu.
ʻI he peesi ni (7 ngaahi vahe)
  1. ʻOku ʻi ai nai ʻa e palopalema foʻou ʻo e falemālōlō ʻi he dementia pē?
  2. Ko e hā ʻa e founga ke faingofua ange ai ʻa e falemālōlō ki ha tokotaha?
  3. Ko e hā ʻa e lea ʻe lava ke u fakamatala ʻi he taimi ʻoku ʻi ai ʻa e fiemaʻu ʻo e falemālōlō?
  4. Ko e hā ʻa e founga ke tali ai ʻa e aʻusia?
  5. Ko e hā ʻa e founga ke tauhi ai ʻa e vai pe filifili ai ʻa e meʻa-tokoni?
  6. Ko e hā ʻa e taimi ke kumi ai ʻa e tokoni fakamoʻui?
  7. Ko e hā ʻa e founga ke vahevahe ai ʻa e ngāue ʻi ha founga faʻa-ʻapaʻapa?

ʻE lava ke faingataʻa ʻaupito ʻa e ngaahi palopalema ʻo e falemālōlō ki he tokotaha mo e kau tokoni. Tali ʻa e aʻusia ko e tokanga ʻo e moʻui, ʻikai ko ha hala. Fehuʻi ki he tokotaha ko e hā ʻa e tokoni ʻoku fiemālie ai, tauhi ʻa e tokotaha ʻi he fakahoko, pea tauhi ʻene malu. ʻE lava ke ne fai ha ngaahi sitepu ʻaʻane, pe fie ha tokoni mei ha tokotaha ʻoku ʻiloa ʻi he tuʻunga.

ʻOku fokotuʻu ʻe he tohi ʻa e Alzheimer’s Association ki he vaivai, fakatotonu ʻa Dementia Australia ki he tauhi-falemālōlō mo e tohi ʻa e NHS ki he tokanga ʻo ha tokotaha ʻoku ʻi ai ʻa e dementia ʻa e faʻa-ʻapaʻapa, tokoni faingofua, mo e fakatotonu ʻa e kau faʻu moʻui ʻi he taimi ʻoku kamata ai ʻa e palopalema. Ko e peesi ni ko e fakamatala lahi pē, ʻoku ʻikai ko ha fakamaau pe palani-tokanga ʻo ha tokotaha makehe.

ʻOku ʻi ai nai ʻa e palopalema foʻou ʻo e falemālōlō ʻi he dementia pē?

ʻIkai. ʻE lava ke ʻi ai ʻa e ngaahi ʻuhinga lahi ki ha palopalema foʻou pe ʻoku tupu ʻo mamafa ange. ʻE lava ke faingataʻa ange ʻi he dementia ke ʻilo ʻe he tokotaha ʻa e fie ʻalu, ʻilo ʻa e falemālōlō, pe fakahoko ʻa e kofu. Ko e ngaahi ʻuhinga kehe ʻe lava ke ʻi ai ʻa e mahaki, kohi-ʻaʻa, ʻaʻusia ʻo e mohu, pe faingataʻa ke fe-ʻalu. ʻOku ʻikai lava ʻe he kau tokanga ke ʻilo ʻa e ʻuhinga mei ha aʻusia pē ʻe taha.

Fetuʻutaki ki ha kau faʻu moʻui pe faʻu-moʻui kehe kapau ʻoku liliu ʻa e malava ʻo e tauʻi-falemālōlō pe ʻo e vaiʻa. Kapau ʻoku lelei, tohi ʻa e taimi kuo kamata ai ʻa e liliu, ʻa e meʻa kuo ke mamata ki ai, pea kapau ʻoku ʻi ai ha mamahi pe fakaʻaʻa ʻi he tokotaha. ʻE lava ke tokoni ia ke fehuʻi ʻe he kau faʻu moʻui ʻa e ngaahi fehuʻi ʻoku mahuʻinga. ʻOua ʻe liliu ʻa e mohu pe toʻo ʻa e mohu ʻi he tohi ʻi he initaneti.

Kapau ʻoku fakafokifā ʻa e ʻuʻuʻu, fakatoloi ʻi he taimi ʻoku fakafokifā ai, pe ʻoku ʻikai ke ʻiloa ʻe he tokotaha ʻa e feituʻu, ʻoku totonu ke fetuʻutaki vave ki he tokoni fakavave. ʻOku fakahā ʻe he NHS ʻa e fakalele-vave ʻoku fiema’u ha tokoni vave ʻi he ngaahi ngāue ʻo e moʻui.

Ko e hā ʻa e founga ke faingofua ange ai ʻa e falemālōlō ki ha tokotaha?

Fai ke mahino pea malu ʻa e hala. ʻE lava ke tokoni ʻa e maama-pō, potu ke ʻalu ai, mo ʻa e ngaahi meʻa ʻoku tuʻu ʻi he feituʻu ʻoku ʻiloa. Ko ha leʻo-iiki pe ata ʻi he matapā ʻe lava ke ʻaonga kapau ʻoku ʻiloa ʻe he tokotaha. Fehuʻi muʻa ʻe lava ke tuku ʻa e matapā ʻoku ʻasi, ʻo kapau ʻoku loto ʻa e tokotaha ki he malu.

Ko e kofu ʻoku faingofua ke ngāue ʻaki ʻe he tokotaha ʻe lava ke ne hikihiki ʻa e konga ʻo e ngaahi ngāue. Tauhi ʻa e ngaahi kofu ʻoku ʻiloa ʻi he potu ʻoku lava ai ke ne maʻu, pea ʻoua ʻe liliu ʻa e fakafaʻa-kofu foʻou pe ʻa e feituʻu ʻo e koloa kapau ʻe liliu ʻa e founga ʻo e ngāue ke ʻikai ʻiloa. Ko e tohi ʻo e malu ʻi he fale ʻoku ʻi ai ʻa e maama mo e hala mahino ki he falemālōlō. Fehuʻi ki ha tokotaha ngāue-moʻui ʻoku poto pe ha kau faʻu poto kehe muʻa ʻi he liliu ʻo e meʻa-tokoni ʻi he falemālōlō pe fakatuʻu ʻa e ngaahi kaupaʻa.

Ko e potu ke nofo malu mo ʻiloa. Hikihiki ʻa e ngaahi meʻa ʻoku lava ke ʻuhinga ki ai ʻe he tokotaha ko e falemālōlō pe ko ha meʻa kehe. Tauhi ʻa e switi maama ʻi he feituʻu ʻoku faingofua ke ʻilo. Liliu ʻa e meʻa ʻe taha ʻi he taimi tatau, pea tauhi ia kapau ʻoku fiemālie ʻa e tokotaha.

Ko e hā ʻa e lea ʻe lava ke u fakamatala ʻi he taimi ʻoku ʻi ai ʻa e fiemaʻu ʻo e falemālōlō?

Fakaʻaongaʻi ʻa e lea ʻoku ʻiloa ʻa e kakai lahi mo e leʻo melino. Ko ha lea nounou hangē ko e “ʻOku ke loto ke ke ʻalu ki he falemālōlō?” ʻoku foaki ai ha taimi ke tali ai ʻa e tokotaha. ʻOua ʻe fakaʻaongaʻi ʻa e lea-ʻi-he-fanaʻifekau, fakahāhāʻi, pe fehuʻi ʻi he ʻao ʻo e kakai kehe kapau ʻe mamahi ʻa e tokotaha.

Ko e niʻihi ʻoku fakahā ʻa e fiemaʻu ʻaki ʻa e ngaahi ngāue ʻi he kiʻi ʻuʻuʻu. ʻE lava ke nau mohu, hā-ʻi-ʻi, tuʻu-ʻi-tuʻu pe kumi ki he potu ʻoku ʻiloa. Ko e ngaahi fakaʻilo ni ʻoku ʻikai ko e fakamoʻoni ʻoku fiema’u ʻe he tokotaha ʻa e falemālōlō, ko ia foaki ʻa e tokoni ʻi he taʻemamahi, mo sivi ʻa e tali ʻa e tokotaha.

Kapau ʻoku ʻi ai ha taimi ʻalu ki he falemālōlō ʻoku ʻiloa ʻe he tokotaha, foaki ia ko e konga ʻo e ʻaho. Ko e founga ʻoku ʻiloa ko ha fakaʻamu ʻikai ko ha fakahinohino. Kapau ʻoku ʻikai loto ʻe he tokotaha, ʻoua ʻe fakamaʻu pe fakaʻuʻuʻu ke ne nofo. Fakatali, foaki ha taimi kehe kapau ʻoku loto ai ʻa e tokotaha, pea muimui ʻi he founga ʻo e tokotaha ʻaʻaku ʻi he ʻikai ke fakamaʻu ha fuʻu taimi lahi.

Ko e hā ʻa e founga ke tali ai ʻa e aʻusia?

Tauhi ʻa e leʻo melino pea malu ʻa e faʻa-ʻapaʻapa ʻo e tokotaha. ʻOua ʻe fakaʻuhinga, fakalotolahi, pe fakatonutonu ia ʻi he ʻao ʻo e kakai. Ko e lea-nounou ʻo e “Fakahā mai ʻa e meʻa ʻe tokoni ai” ʻoku foaki ai ʻe he tokotaha ʻene fakahāhā. Foaki ha kofu maʻa pe potu-malu ke fakalilifu ai, ka fehuʻi muʻa ki he tokoni.

Foaki ha taimi ki he tokotaha ke fai ʻa e ngaahi sitepu ʻoku ne lava ke fai. ʻE lava ke ne loto ke liliu ʻa e kofu ʻaʻane, nofo ofi ʻi ha tokotaha falala, pe tuku ke ia pē ʻi ha taimi. Kapau ʻoku fiema’u ʻa e tokoni fakaʻaho, fakamahino ʻi he ngaahi sitepu nounou pea sivi ʻoku fiemālie ia. ʻOua ʻe puke pe fakavave ia ʻi he ngāue fakafāmili.

ʻE lava ke ke teuteu ʻa e kofu maʻa pe ʻa e puha iiki ki he ʻalu-fakatahataha kapau ʻoku loto ai ʻa e tokotaha. Fehuʻi muʻa ʻi he ngaahi meʻa-tokoni ʻi ha feituʻu fakataha, pe fakahā ki he kakai kehe ʻa e aʻusia. Kapau ʻe lava ke tokoni ʻa e kofu-fakavaivai pe puipui, fehuʻi ki ha kau faʻu moʻui pe ki ha tokoni ʻa e falemālōlō ʻoku fe’unga mo e fiemaʻu mo e fili ʻa e tokotaha.

Ko e hā ʻa e founga ke tauhi ai ʻa e vai pe filifili ai ʻa e meʻa-tokoni?

ʻOua ʻe siʻisiʻi ʻa e vai ʻa e tokotaha ke taʻofi ʻa e aʻusia, kapau ʻoku ʻikai ha palani fakatonutonu mei he kau faʻu moʻui. Ko e Alzheimer’s Association ʻoku fakatokanga ʻe lava ke fakatupu ʻe he vai siʻisiʻi ʻa e vaivai ʻo e sino mo e ngaahi palopalema kehe. ʻE lava foki ke fiema’u ʻe he kakai ʻoku ʻi ai ʻa e dementia ʻa e ngaahi fakamanatu pe tokoni ke inu lahi. Muimui ʻi he palani-tokanga ʻa e tokotaha ki he ngaahi tuʻunga ʻo e vai.

Ko e puha, kofu-fakavaivai, pe ngaahi tanetā-vai ko ha ngaahi filifili ʻa e tokotaha. ʻE lava ke tokoni ʻi he niʻihi, ka ʻoku ʻikai ko e meʻa-tokoni pē ʻe taha ʻoku fe’unga ki he kakai kotoa. Talanoa mo e faʻu-moʻui pe ʻa e tokoni-falemālōlō ki he ngaahi filifili, mahuʻinga, fe’unga, ngaahi palopalema ʻo e kili, mo e founga ʻoku loto ai ʻa e tokotaha ke ne ngāue ai. ʻOua ʻe tuku ha meʻa-tokoni ki ha tokotaha ʻoku ʻikai loto; fehuʻi pe ko e hā ʻe fiemālie ai ia.

Ko e hā ʻa e taimi ke kumi ai ʻa e tokoni fakamoʻui?

Fehuʻi ki ha faʻu-moʻui ki he ngaahi palopalema foʻou, ʻoku mamahi pe ʻoku vaivai ange. Ko ha kohi-ʻaʻa, mahaki, mohu-ʻaʻusia, pe palopalema kehe ʻe lava ke ngāue ʻi ai. Ko ha talanoa mahino ʻoku ʻi ai ʻa e meʻa kuo liliu mo e taimi ne kamata ai ʻe tokoni. ʻE lava ke tokoni ha tokotaha tokoni-falemālōlō ʻi he feituʻu ʻe niʻihi ke fakahā pe ʻe fēfē ʻa e kumi ʻa e tokoni ʻi ho feituʻu.

Kapau ʻoku fakafokifā ʻa e ʻuʻuʻu, fakatoloi lahi ange, pe ʻoku ʻikai ke tatau mei he founga ʻaʻaku, fetuʻutaki vave ki he tokoni fakavave. ʻOku ʻikai ke ke fakamaau ʻa e ʻuhinga ʻi ho ʻilo pē. Ko e palopalema kehe ʻo e vaivai ʻo e tokotaha, ʻoku totonu ke fetuʻutaki ki ha kau faʻu moʻui pe tokotaha tokoni ʻi he ʻikai ke ke feinga ke fakatatau ia koe pē.

Ko e hā ʻa e founga ke vahevahe ai ʻa e ngāue ʻi ha founga faʻa-ʻapaʻapa?

Kapau ʻoku tokoni ʻa e tokolahi, fehuʻi ki he tokotaha ko e hā ʻoku loto ke ne vahevahe. Ko ha tohi-kiʻi taʻe-ʻilo ʻi he lea mo e founga ʻoku ʻiloa ʻe lava ke ʻi ai pea ʻoua ʻe toe fakamatala. Vahevahe pē ʻa e meʻa ʻoku fiema’u ʻe he tokoni hoko ʻi he taimi, pea fakaʻofo ʻa e tohi ʻi he taimi ʻoku liliu ai ʻa e loto ʻo e tokotaha.

Ko e tokoni ki he falemālōlō ʻe lava ke faingataʻa ki he kau tokanga foki. Kumi ha tokotaha falala pe ngāue-tokoni ke nau fai ʻa e fuofua ʻo kapau ʻoku loto ai ʻa e tokotaha. Ko e tohi ʻo e tokanga-ʻaʻaku ʻoku ʻi ai ʻa e founga ke kumi ai ʻa e tokoni mo e malolo. Ko e tokanga faʻa-ʻapaʻapa ʻoku tauhi ʻa e malu ʻo e tokotaha mo e malava ʻo e kau tokanga ke nau toe fai.

Ko e taumuʻa ko e ʻomai ʻo e tokoni ʻoku ʻikai ha fakamamafa. Tali ʻaki ʻa e loto-melino, tauhi ʻa e malu, tauhi ʻa e filifili ʻo e tokotaha, pea fehuʻi ki ha kau faʻu moʻui ki he ngaahi palopalema foʻou.

Ngaahi fehuʻi ʻoku faʻa hā

Ko e hā ʻoku totonu ke u fai ʻi he taimi ʻoku ʻi ai ha aʻusia ʻo e falemālōlō ʻa ha tokotaha ʻoku ʻi ai ʻa e dementia?

Tali ʻaki ʻa e loto-melino pea ʻoua ʻe fakaʻuhinga pe fakatonutonu ʻi he ʻao ʻo e kakai. Fehuʻi ʻa e tokoni ʻoku loto ki ai, foaki ha malu, pea tuku ke ne fai ha ngaahi sitepu ʻoku ne fie fai. Kapau ʻoku foʻou pe ʻoku toe hoko ʻa e aʻusia, fetuʻutaki ki ha kau faʻu moʻui.

ʻOua ʻe toe fakaʻemaʻa ʻa e tokotaha ʻoku vaivai ʻi he vai?

ʻOua ʻe tāpuni ʻa e vai ke ʻoua ʻe hoko ha aʻusia, kapau ʻoku ʻikai ha palani makehe mei ha kau faʻu moʻui. Ko e vai siʻisiʻi ʻe lava ke fakatupu ʻa e vaivai ʻo e sino pe ngaahi palopalema kehe. Fehuʻi ki he faʻu-moʻui ʻo e tokotaha ki he ngaahi fiemaʻu ʻo ia.

Kapau ʻoku fakafokifā ʻa e vaivai?

Fetuʻutaki ki ha faʻu-moʻui pe kau faʻu moʻui kehe. ʻOku lava ke ʻi ai ha ngaahi ʻuhinga ʻe lava ke sivisivi, ko ia ʻoua ʻe fakaʻuhinga ʻe he dementia pē ʻa e liliu foʻou. Ko e fakalele-vave ʻoku fiema'u ha tokoni fakavave.

Ko e hā ʻa e founga ke tokoni ai ki ha tokotaha ke ne ʻilo ʻa e falemālōlō?

Ko e hala mahino mo e maama lelei ʻe lava ke tokoni. Ko ha maama-pō, potu ke ʻalu ai, mo e ngaahi meʻa ʻoku tuʻu ʻi ha feituʻu ʻoku ʻiloa ʻe lava ke tokoni. Fehuʻi pe ʻoku fiemālie ʻa e tokotaha ki he liliu kotoa, pea tauhi ʻa e potu ke malu.

Ngaahi mataʻitohi

ʻOku mau fehokotaki ki he ngaahi kautaha mo e ngaahi ako ʻoku tukuhau ki ai ʻa e peesi ni. Naʻe siviʻi ʻa e tuʻunga kotoa ʻi he taimi naʻe fakalelei ai ʻa e peesi.

  1. Incontinence · Alzheimer's Association
  2. Continence · Dementia Australia
  3. Looking after someone with dementia · NHS
  4. Sudden confusion (delirium) · NHS

Ko e loto ki ha keimi fiemālie?

Ngaahi foto lalahi, ʻikai ha taimi, ʻikai ha sikoa mo ʻikai ha me'a ke tuʻu ai. Keimi fakataha ʻi ho polotaʻi.

ʻAve ʻa e ngaahi keimi ni ʻiate koe

Ko e polokalama ʻatā ʻa Golden Moments ki he iPhone, iPad mo e Android: ngaahi ʻata foto lalahi, ngaahi keimi mo ho ngaahi foto fāmili, mo e ngaahi pēkiʻi foto ʻe ngāue ʻo ʻikai ha Wi‑Fi. ʻIkai ha ʻakaunti, ʻikai ha ngaahi tā fakalaka, taimi pe sikoa.