Nødplanlegging når ein har demens

Ein nødsituasjon kan forstyrre kjende rutinar, og gjere det vanskelegare for ein person som lever med demens å forstå kva som skjer. Ein plan kan hjelpe personen og hjelparane deira å handle med mindre press i siste liten. Planen bør passe til personen sine behov, staden dei bur og dei lokale farane i området.

Alzheimer’s Association si rettleiing om nødberedskap tilrår å førebu informasjon, forsyningar og reservestøtte. FEMA si rettleiing for eldre og personar med funksjonsnedsetjing peikar òg på kommunikasjon, transport, medisinar og hjelpemiddel. Dette er generell planleggingsinformasjon; følg lokale nødinstruksar.

Korleis kan eg lage ein plan som passar personen?

Spør personen kva som ville gjort dei tryggare, og kven dei stoler på. Om det er mogleg, la dei vere med på å velje samlingsstad, nødkontaktar og kjende ting å ta med. Hald instruksane korte og klare. Planen kan endre seg når personen sine rutinar, helse eller mobilitet endrar seg.

Nemn meir enn éin person som kan hjelpe. Den viktigaste omsorgsgivaren kan vere på jobb, borte frå heimen eller ramma av same hending. Bli einige om kven som kontaktar kven, kven som kan gi skyss, og kven som kan sjekke på personen om planane endrar seg. Gi kvar hjelpar ei kopi av det dei treng.

Vurder kva som kan avbryte den vanlege støtta til personen. Om dei bur i leilegheit, går på dagtilbod eller får heimetenester, spør korleis tenesta handterer evakuering, straumbrot eller stengde tilbod. Finn ut kven som kontaktar familien, og korleis støttebehova til personen blir dekte.

Kva informasjon og forsyningar bør eg ha klare?

Lag eit lite sett som er lett å bere. Ta med oppdaterte nødkontaktar, ei medisinliste, viktig helseinformasjon, ein mobilladar, reservebriller eller høyrselsapparat om det trengst, klede som passar vêret, og ein trygghetsting. Legg til mobilitets- eller kommunikasjonsutstyr som personen er avhengig av. Kontroller frå tid til annan at ting er oppdaterte.

Ha viktige papirar der du raskt kan nå dei, men ver varsam med privat informasjon. Spør personen kva dei vil dele, og med kven. Ein hjelpar kan trenge namnet til personen, føretrekt kommunikasjonsmåte, viktige kontaktopplysningar og medisininformasjon, men dei treng ikkje alle private dokument.

Dei beste tinga er dei personen faktisk brukar. Ein kjend genser, eit foto, ei bok eller ein liten kjend ting kan vere meir betryggande enn ekstra forsyningar dei ikkje kjenner igjen. Hald settet lett nok til at nokon kan bere eller løfte det trygt.

Kva bør ein skriftleg plan seie?

Ein kort plan er lettare å dele med ein reservehjelpar enn eit langt notat. Med personen sitt samtykke, ta med:

• Kven ein skal kontakte. List primære og reserve-hjelparar, omsorgstenestene til personen, og korleis ein når kvar og ein. Seie kven som oppdaterer dei andre om hushaldet flyttar.
• Korleis kommunisere. Noter personen sitt føretrekte namn, korleis dei best forstår informasjon, og kjende ord eller rutinar som kan hjelpe dei å kjenne seg orienterte.
• Korleis reise. Før opp transportalternativet og mobilitets- eller kommunikasjonsutstyret personen er avhengig av. Spør tenesteytaren eller lokalt nødkontor om tilgjengelege alternativ før ein nødsituasjon.
• Kvar ein finn det viktigaste. Noter kvar settet og den oppdaterte medisinlista er. Hald private opplysningar trygt, og del berre det kvar hjelpar treng.
• Kva tenesta vil gjere. Om personen får omsorg utanfor heimen, før opp den namngitte kontakten, og kvar tenesta sin gjeldande nødplan finst.

Sjekk at ein reservehjelpar veit kvar planen er, og korleis han skal brukast. Ha ein papirkopi tilgjengeleg om straum eller telefon sviktar, men unngå å henge opp følsame helseopplysningar der besøkande kan lese dei.

Kva bør eg vite om å søkje ly eller evakuere?

Finn ut kvar lokale nødinstruksar blir publiserte, og korleis varsel når husstanden. Bestem kvar de skal dra om styresmaktene råder til evakuering, og korleis personen skal kome dit. Om personen bruker rullestol, rullator, oksygen eller anna utstyr, spør den aktuelle tenesteytaren korleis det skal transporterast, og kva reservemateriell som kan trengjast.

Det finst ingen generell regel for om ein skal bli eller reise. Nødsituasjonen, personen sine behov og instruksar frå lokale styresmakter er alle viktige. Spør det lokale beredskapskontoret eller omsorgsytaren korleis de planlegg tilgjengeleg transport og ly. Ikkje stol på denne rettleiinga for å ta ei avgjerd under ein bestemt nødsituasjon.

Om ein omsorgsbustad eller eit dagtilbod er involvert, spør etter den skriftlege nødplanen deira. Finn ut kven som har ansvar for personen, korleis familien får oppdateringar, og kva som skjer om henting eller reiseplanar endrar seg. Vår rettleiing om heimesikring dekker dagleg fare inne og rundt heimen.

Korleis kan eg støtte personen under ein nødsituasjon?

Ver saman med personen om det er trygt. Forklar kva som skjer med korte, roleg setningar, og gjenta informasjonen om nødvendig. Hald kjende rutinar der det er praktisk, og lat responderande vite korleis personen føretrekkjer å bli tiltalt, og kva som hjelper dei å kommunisere.

Om personen blir opprørt, reduser ekstra støy og tal på folk som snakkar samtidig. Tilby ein kjend ting om det er trygt og tilgjengeleg. Unngå å krangle, eller gi ei lang forklaring medan alle er under press. Følg instruksar frå nødpersonell og omsorgspersonale.

Fortel medisinsk personale om ei brå endring i åtferda, kommunikasjonen eller helsa til personen. NHS seier at plutseleg forvirring krev umiddelbar medisinsk hjelp. Ikkje gå ut frå at ei ny eller alvorleg endring berre er del av demens.

Korleis kan eg halde planen nyttig?

Gå gjennom kontaktlista, medisininformasjonen og utstyret når omsorgsordningane endrar seg. Sjekk datoane på forsyningane, og oppdater planen etter flytting eller eit nytt mobilitetsbehov. Spør personen om planen framleis kjennest komfortabel, og kven dei vil skal vere med.

Omsorgsgivarar treng òg reserve. Rettleiinga om eigenomsorg har idear til korleis du kan be andre om å dele støtta. Ein enkel plan med nokre få betrodde hjelparar kan vere lettare å bruke enn ei lang liste som ingen har gått gjennom.

Målet er å vere førebudd nok til å handle, samtidig som personen blir med og føler seg trygg. Følg lokale nødinstruksar, og spør kvalifiserte fagfolk om behov som gjeld akkurat personen.