ડિમેન્શિયા સાથે કટોકટીનું આયોજન

કટોકટી રોજિંદા દિનચર્યાને ખોરવી શકે છે, અને ડિમેન્શિયા સાથે જીવતી વ્યક્તિ માટે શું થઈ રહ્યું છે તે સમજવું મુશ્કેલ બનાવી શકે છે. યોજના હોય તો વ્યક્તિ અને તેના મદદગારો છેલ્લી ઘડીની દોડધામ ઓછી સાથે કામ કરી શકે છે. તે વ્યક્તિની જરૂરિયાતો, તે જ્યાં રહે છે તે જગ્યા અને ત્યાંના સ્થાનિક જોખમોને અનુરૂપ હોવી જોઈએ.

Alzheimer’s Association ની કટોકટી-તૈયારી માર્ગદર્શિકા માહિતી, પુરવઠો અને બેકઅપ સહાય તૈયાર રાખવાની ભલામણ કરે છે. FEMA ની વૃદ્ધો અને વિકલાંગ લોકો માટેની માર્ગદર્શિકા પણ વાતચીત, પરિવહન, દવાઓ અને સહાયક સાધનો પર ધ્યાન આપે છે. આ સામાન્ય આયોજનની માહિતી છે; સ્થાનિક કટોકટી સૂચનાઓ અનુસરો.

વ્યક્તિને અનુકૂળ યોજના કેવી રીતે બનાવી શકું?

વ્યક્તિને પૂછો કે કઈ બાબત તેમને વધુ સલામત લાગશે અને તેઓ કોના પર વિશ્વાસ કરે છે. શક્ય હોય તો મળવાની જગ્યા, કટોકટી સંપર્કો અને સાથે લેવાની પરિચિત વસ્તુઓ પસંદ કરવામાં તેમને પણ સામેલ કરો. સૂચનાઓ ટૂંકી અને સ્પષ્ટ રાખો. વ્યક્તિની દિનચર્યા, આરોગ્ય કે હલનચલન બદલાય તેમ યોજના પણ બદલી શકાય.

એકથી વધુ વ્યક્તિનાં નામ લખો જે મદદ કરી શકે. મુખ્ય સંભાળ રાખનાર વ્યક્તિ કામ પર, ઘરથી દૂર કે એ જ કટોકટીથી પ્રભાવિત હોઈ શકે. કોણ કોનો સંપર્ક કરશે, કોણ લિફ્ટ આપી શકે અને યોજના બદલાય તો કોણ વ્યક્તિની ખબર રાખશે, તે નક્કી કરો. દરેક મદદગારને તેમને જોઈતી માહિતીની નકલ આપો.

વ્યક્તિની સામાન્ય સહાયમાં શું અડચણ આવી શકે તે વિચારો. જો તેઓ એપાર્ટમેન્ટમાં રહે, પુખ્ત દિવસ-કાર્યક્રમમાં જાય કે ઘરે સંભાળ મેળવે, તો પૂછો કે એ સેવા સ્થળાંતર, વીજળી ગુલ થવી કે બંધ થવા જેવી સ્થિતિમાં કેવી રીતે કામ કરે છે. કોણ પરિવારનો સંપર્ક કરશે અને વ્યક્તિની સહાયની જરૂરિયાત કેવી રીતે પૂરી થશે, તે પણ જાણી લો.

કઈ માહિતી અને પુરવઠો તૈયાર રાખવો?

સરળતાથી ઉપાડી શકાય તેવી નાની કિટ બનાવો. તેમાં વર્તમાન કટોકટી સંપર્કો, દવાની યાદી, મહત્વપૂર્ણ આરોગ્ય માહિતી, ફોનનો ચાર્જર, જરૂર હોય તો વધારાના ચશ્મા કે શ્રવણ યંત્ર, હવામાન પ્રમાણે કપડાં અને એક પરિચિત આરામની વસ્તુ રાખો. વ્યક્તિ જે હલનચલન કે વાતચીતના સાધનો પર આધાર રાખે છે તે પણ ઉમેરો. સમયાંતરે તપાસો કે વસ્તુઓ અપડેટ છે કે નહીં.

જરૂરી કાગળો એવી જગ્યાએ રાખો જ્યાંથી તમે ઝડપથી લઈ શકો, પણ અંગત માહિતીનું રક્ષણ કરો. વ્યક્તિને પૂછો કે કઈ વસ્તુઓ કોની સાથે વહેંચવી. મદદગારને વ્યક્તિનું નામ, વાતચીતની પસંદગીની રીત, મહત્વપૂર્ણ સંપર્ક વિગતો અને દવાની માહિતી જોઈશે, પણ તેમને દરેક અંગત રેકોર્ડની જરૂર નથી.

સૌથી સારી વસ્તુઓ એ છે જેનો આ વ્યક્તિ ખરેખર ઉપયોગ કરે છે. મનપસંદ સ્વેટર, ફોટો, પુસ્તક કે નાની પરિચિત વસ્તુ, ઓળખી ન શકાય તેવા વધારાના પુરવઠા કરતાં વધુ આશ્વાસન આપી શકે. કિટ એટલી હલકી રાખો કે કોઈ તેને સલામતીથી ઉપાડી શકે.

લેખિત યોજનામાં શું હોવું જોઈએ?

ટૂંકી યોજના બેકઅપ મદદગાર સાથે વહેંચવી સરળ હોય છે, લાંબી નોંધો કરતાં. વ્યક્તિની સંમતિથી તેમાં આ બાબતો લખો:

• કોનો સંપર્ક કરવો. મુખ્ય અને બેકઅપ મદદગારો, વ્યક્તિના સંભાળ આપનારા અને દરેક સુધી પહોંચવાની રીત લખો. ઘર બદલાય તો બીજાઓને કોણ જાણ કરશે, તે પણ લખો.
• કેવી રીતે વાત કરવી. વ્યક્તિને કયા નામથી બોલાવવી ગમે છે, તેઓ માહિતી કેવી રીતે સારી સમજે છે, અને કઈ પરિચિત શબ્દો કે દિનચર્યા તેમને શાંત અને સ્થિર અનુભવ કરાવે છે, તે લખો.
• કેવી રીતે મુસાફરી કરવી. પરિવહનનો વિકલ્પ અને વ્યક્તિ પર આધાર રાખતા હલનચલન કે વાતચીતના સાધનો લખો. કટોકટી પહેલાં સેવા આપનાર કે સ્થાનિક કટોકટી કાર્યાલયને સુલભ વિકલ્પો વિશે પૂછો.
• જરૂરી વસ્તુઓ ક્યાં છે. કિટ અને વર્તમાન દવાની યાદી ક્યાં રાખેલી છે તે લખો. અંગત રેકોર્ડ સુરક્ષિત જગ્યાએ રાખો, અને દરેક મદદગારને ફક્ત જરૂરી વિગતો જ આપો.
• સેવા શું કરશે. જો વ્યક્તિ ઘરની બહાર સંભાળ મેળવે, તો નામ આપેલા સંપર્કને લખો, અને સેવાની વર્તમાન કટોકટી યોજના ક્યાં મળશે તે પણ લખો.

ખાતરી કરો કે બેકઅપ મદદગારને ખબર છે કે યોજના ક્યાં છે અને તેનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો. વીજળી કે ફોન ન ચાલે તો કામ આવે તે માટે કાગળની નકલ રાખો, પણ સંવેદનશીલ આરોગ્ય વિગતો એવી જગ્યાએ ન લગાવો જ્યાં મુલાકાતીઓ વાંચી શકે.

આશ્રય કે સ્થળાંતર વિશે મારે શું જાણવું જોઈએ?

સ્થાનિક કટોકટી સૂચનાઓ ક્યાં પ્રકાશિત થાય છે અને ચેતવણીઓ ઘર સુધી કેવી રીતે પહોંચે છે, તે જાણો. સત્તાવાળાઓ સ્થળાંતરની સલાહ આપે તો ક્યાં જવું અને વ્યક્તિ ત્યાં કેવી રીતે પહોંચશે, તે નક્કી કરો. જો વ્યક્તિ વ્હીલચેર, વોકર, ઓક્સિજન કે અન્ય સાધન વાપરે, તો સંબંધિત સેવા આપનારને પૂછો કે તે સાધનો કેવી રીતે લઈ જવા અને કઈ બેકઅપ વસ્તુઓની જરૂર પડી શકે.

ઘરમાં રહેવું કે છોડવું, તેનો કોઈ સાર્વત્રિક નિયમ નથી. કટોકટી, વ્યક્તિની જરૂરિયાતો અને સ્થાનિક સત્તાવાળાઓની સૂચનાઓ, બધું મહત્વનું છે. સુલભ પરિવહન અને આશ્રય માટે સ્થાનિક કટોકટી વ્યવસ્થાપન કાર્યાલય કે સંભાળ આપનારને પૂછો. કોઈ ચોક્કસ કટોકટી દરમિયાન નિર્ણય લેવા માટે આ માર્ગદર્શિકા પર આધાર ન રાખો.

જો કેર હોમ કે પુખ્ત દિવસ-કાર્યક્રમ સામેલ હોય, તો તેમની લેખિત કટોકટી યોજના માગો. વ્યક્તિની જવાબદારી કોની છે, પરિવારને અપડેટ કેવી રીતે મળશે, અને લેવા કે મુસાફરીની યોજના બદલાય તો શું થશે, તે પૂછો. ઘરની અંદર અને આસપાસના રોજિંદા જોખમો માટે અમારી ઘરની સલામતી માર્ગદર્શિકા જુઓ.

કટોકટી દરમિયાન હું વ્યક્તિને કેવી રીતે ટેકો આપી શકું?

સલામત હોય તો વ્યક્તિની સાથે રહો. ટૂંકા, શાંત વાક્યોમાં સમજાવો કે શું થઈ રહ્યું છે, અને જરૂર પડે તો માહિતી ફરી કહો. જ્યાં શક્ય હોય ત્યાં પરિચિત દિનચર્યા જાળવો, અને બચાવ કર્મચારીઓને જણાવો કે વ્યક્તિ કેવી રીતે બોલાવવી ગમે છે અને શું તેમને વાતચીતમાં મદદ કરે છે.

જો વ્યક્તિ બેચેન થાય, તો વધારાનો અવાજ ઓછો કરો અને એક સાથે બોલનારા લોકોની સંખ્યા મર્યાદિત કરો. સલામત અને ઉપલબ્ધ હોય તો પરિચિત વસ્તુ આપો. બધા દબાણમાં હોય ત્યારે દલીલ ન કરો કે લાંબી સમજૂતી ન આપો. કટોકટી કર્મચારીઓ અને સંભાળ સ્ટાફની સૂચનાઓ અનુસરો.

વ્યક્તિના વર્તન, વાતચીત કે આરોગ્યમાં કોઈ અચાનક ફેરફાર હોય તો તબીબી સ્ટાફને જણાવો. NHS કહે છે કે અચાનક મૂંઝવણ માટે તરત તબીબી મદદ જરૂરી છે. કોઈ નવો કે ગંભીર ફેરફાર ફક્ત ડિમેન્શિયાનો ભાગ છે, તેમ ન માનો.

યોજનાને ઉપયોગી કેવી રીતે રાખી શકું?

સંભાળની વ્યવસ્થા બદલાય ત્યારે સંપર્ક યાદી, દવાની માહિતી અને સાધનો ફરી તપાસો. પુરવઠાની તારીખો ચકાસો, અને ઘર બદલાય કે નવી હલનચલનની જરૂર પડે ત્યારે યોજના અપડેટ કરો. વ્યક્તિને પૂછો કે યોજના હજુ આરામદાયક લાગે છે કે નહીં, અને તેઓ કોને સામેલ કરવા માગે છે.

સંભાળ રાખનારને પણ બેકઅપની જરૂર હોય છે. બીજાઓને સહાય વહેંચવા માટે કહેવાના વિચારો માટે સંભાળ રાખનારની સ્વ-સંભાળ માર્ગદર્શિકા જુઓ. થોડા વિશ્વાસુ મદદગારો સાથેની સરળ યોજના, કોઈએ ન તપાસેલી લાંબી યાદી કરતાં વધુ સરળતાથી વાપરી શકાય છે.

ધ્યેય એ છે કે કાર્ય કરવા પૂરતા તૈયાર રહેવું, અને સાથે વ્યક્તિને સામેલ અને આરામમાં રાખવી. સ્થાનિક કટોકટી સૂચનાઓ અનુસરો, અને વ્યક્તિની ચોક્કસ જરૂરિયાતો માટે લાયક વ્યાવસાયિકોને પૂછો.