Rulaganyo ya tshoganyetso ka dementia

Tshoganyetso e ka senya ditlwaelo tse di tlwaelegileng mme e dire gore go nne thata go motho yo o nnang le dementia go tlhaloganya se se diragalang. Leano le le ka thusa motho le bathusi ba gagwe go dira ka bonako le ka kgatelelo e nnye ya ura ya bofelo. Le tshwanetse go ikaega ka tlhokego ya motho, lefelo le a nnang gone le dikotsi tsa tikologo ya gaabo.

Tataiso ya Alzheimer’s Association ya go itokisetsa tshoganyetso e gakolola go itokisetsa tshedimosetso, dithoto le thuso ya tshoganyetso. Tataiso ya FEMA ya batho ba ba godileng le ba ba nang le bogole e gatelela go bua, go tsamaya, dipilisi le didirisiwa tse di thusang. Eno ke tshedimosetso ya kakaretso ya rulaganyo; latela ditaelo tsa tshoganyetso tsa kwa lefatsheng.

Ke ka tsela efe ya go dira leano le le siamang motho?

Botsa motho gore ke eng se se mo thusang go ikutlwa a sireletsegile le gore ke mang yo o mo tshepang. Fa go kgonega, mo akaretse mo go tlhopheng lefelo la go kopana, batho ba ba bolelelwang le dithoto tse di tlwaetsweng tse di tshwanetseng go tsewa. Boloka ditaelo di le khutshwane le di le bonolo. Leano le ka fetoga fa ditlwaelo, boitekanelo kgotsa go tsamaya ga motho go fetoga.

Bolela batho ba le bantsi ba ba ka thusang. Mothusi yo o tlhokomelang ka botlalo a ka nna mo tiro, a le kwa kwa ntle ga gae kgotsa a amegile ke tshoganyetso e e tshwanang. Dumelanang gore ke mang yo o tla bolelela mang, ke mang yo o tla neela koloi kgotsa tsela, le ke mang yo o tla lebelela motho fa dikgato di fetoga. Neela mothusi mongwe le mongwe kopi ya tshedimosetso e a e tlhokang.

Akanya ka ditlhoko tse di ka emisang thuso ya motho ya tlwaelo. Fa a nna mo ntlong ya dikgwele, a tsena mo lenaneng la letsatsi la bagolo kgotsa a amogela tlhokomelo ya kwa gae, botsa gore ditirelo tseo di tlhoka go tlogela ntlo, go tlhoka motlakase kgotsa go tswalwa jang. Botsa gore ke mang yo o tla letsa lelapa le gore ditlhoko tsa thuso ya motho di tla kgotsofadiwa jang.

Ke tshedimosetso le dithoto dife tse ke tshwanetseng go di dira gore di nne gona?

Dira thoko e nnye e e bonolo go e tsaya. Akaretsa dikgokagano tsa tshoganyetso tsa jaanong, lenane la dipilisi, tshedimosetso e botlhokwa ya boitekanelo, thari ya mogala, dichaajara kgotsa thuso ya ditshedimosetso fa e tlhokega, diaparo tse di tshwanelang maemo a loapi le sepe sa boitumelo se se tlwaetsweng. Tsenya dithoto tsa tsamaiso kgotsa puo tse motho a di itshetlegang. Lebelela gore dithoto di a tlhaloganyega ka dinako tse dingwe.

Boloka dikwalo tse di botlhokwa mo lefelong le o ka le fitlhelelang ka bonako, mme o sireletse tshedimosetso ya sephiri. Botsa motho gore ke dithoto dife di ka abelanwa le gore ke mang. Mothusi a ka tlhoka leina la motho, tsela e a ratang go bua ka yone, dikgokagano tse di botlhokwa le tshedimosetso ya dipilisi, mme ga a tlhoke direkoto tsotlhe tsa sephiri.

Dithoto tse di molemo ke tse motho yo a di dirisang ka ntlha ya nnete. Seaparo se a se ratang, setshwantsho, buka kgotsa sepe se se nnye se se tlwaetsweng se ka nna sa tlhomamisa go feta dithoto tse dintsi tse a sa di tshedimosetsong. Dira gore thoko e nne e e bonolo gore motho a e tshware kgotsa a e tsaye ka tshireletso.

Leano la kwadiwa le tshwanetse go bolela eng?

Leano le le khutshwane le bonolo go le abelana le mothusi wa tshoganyetso go feta sete ya dikwalo tse dintsi. Ka tumelo ya motho, akaretsa:

• Ke mang yo o tshwanetseng go letsiwa. Tlhomamisa bathusi ba ba ntlha le ba ba bobedi, badiri ba tlhokomelo ba motho le tsela ya go ba fitlhelela ka nngwe. Bolela gore ke mang yo o tla tsebisa ba bangwe fa ba lelapa ba fetoga lefelo.
• Go bua jang. Kwala leina la motho la go bidiwa ka lone, tsela e a go tlhaloganyang ka yone ka botoka le mafoko kgotsa ditlwaelo tse di tlwaetsweng tse di ka mo thusang go ikutlwa a itsile.
• Go tsamaya jang. Kwala tsamaiso ya go tsamaya le didirisiwa tsa go tsamaya kgotsa go bua tse motho a ikaegang ka tsone. Botsa mofaladi kgotsa ofisi ya tshoganyetso ya kwa lefatsheng ka ditsela tse di fitlhelelegang pele ga tshoganyetso.
• Fa go batlwang dilo tsa botlhokwa. Kwala gore thoko le lenane la dipilisi tsa jaanong di bolokilwe kae. Boloka direkoto tsa sephiri mo lefelong le le sireletsegileng, mme o abelane fela ka dintlha tse mothusi yo mongwe le yo mongwe a di tlhokang.
• Se tsamaiso e tla se dira. Fa motho a amogela tlhokomelo ka ntle ga gae, kwala motsamaisi yo o tlhomilweng le fa leano la tshoganyetso la tsamaiso le ka fitlhelelwang gone.

Tlhomamisa gore mothusi wa tshoganyetso o itse gore leano le kae le gore a le dirisa jang. Boloka kwalo ya letlakala e le teng fa motlakase kgotsa mogala di palelwa, mme o se ka wa beela dintlha tsa boitekanelo tse di sa tlhomamisegang fa batho ba ba etelang ba ka di balang.

Ke eng se ke tshwanetseng go se itse ka go dula kgotsa go tlogela lefelo?

Ithute gore ditaelo tsa tshoganyetso tsa kwa lefatsheng di phatlalaletswe kae le gore dikelelo di fitlhela ntlo jang. Tlhopha gore o ya kae fa dipuso di eletsa go tlogela lefelo, le gore motho o tla ya jang moo. Fa motho a dirisa koloi ya bagolo, thupanato, oksijene kgotsa didirisiwa tse dingwe, botsa mofaladi wa maemo ka gore a di tsamaise jang le gore ke dithoto dife tsa thuso tse di ka tlhokegang.

Ga go na molao o o tshwanang wa go nna kgotsa go tlogela lefelo. Tshoganyetso, tlhokego ya motho le ditaelo tsa dipuso tsa kwa lefatsheng di botlhokwa tsotlhe. Botsa ofisi ya taolo ya tshoganyetso ya kwa lefatsheng kgotsa mofaladi wa tlhokomelo ka gore a rulaganye jang go tsamaya ka tsela e e fitlhelelegang le go nna mo tshireletsong. Se ikaege ka tataiso eno go dira tshwetso mo tshoganyetsong e e rileng.

Fa ntlo ya tlhokomelo kgotsa lenaneo la letsatsi la bagolo le akaretsega, botsa leano la tshoganyetso la tsone le le kwadilweng. Batla gore ke mang yo o ikarabelang motho, lelapa le tla bona tsebiso jang le go diragala eng fa dikgato tsa go tsewa kgotsa tsa go tsamaya di fetoga. Tataiso ya rona ya tshireletso ya ntlo e akaretsa dikotsi tsa letsatsi le letsatsi mo ntlong le kwa ntle ga yone.

Ke ka tsela efe ya go thusa motho mo tshoganyetsong?

Nna le motho fa go siame ka tshireletso. Tlhalosa se se diragalang ka mafoko a makhutshwane, a khutsitseng mme o a buelele gape fa go tlhokega. Tswelela ka ditlwaelo tse di tlwaelegileng fa go kgonega, mme o letle badiri ba tshoganyetso ba itse gore motho o rata go bidiwa jang le eng se se mo thusang go bua.

Fa motho a tshwenyega, fokotsa modumo o o oketsegileng mme o beye palo ya batho ba ba buang ka nako e le nngwe. Fa go siame le go na le sone, fa motho sepe se se tlwaetsweng. O se ka wa ganetsana kgotsa go fa tlhaloso e e telele fa go na le kgatelelo mo go mongwe le mongwe. Latela ditaelo tsa badiri ba tshoganyetso le badiri ba tlhokomelo.

Bolelela badiri ba boitekanelo ka phetogo epe e e tlhaelang mo boitsholong, mo go buang kgotsa mo boitekanelong jwa motho. NHS e bolela gore kgakgamatso e e tlhaelang e tlhoka thuso ya boitekanelo ka bonako. O se ka wa akanya gore phetogo e ntšha kgotsa e e kgolo ke karolo fela ya dementia.

Ke ka tsela efe ya go dira gore leano le nne le le thusang?

Lekola lenane la batho ba ba letsiwang, tshedimosetso ya dipilisi le didirisiwa fa tlhokomelo e fetoga. Tlhoka matlha a dithoto mme o tokafatse leano morago ga go fetola lefelo kgotsa tlhokego ya go tsamaya. Botsa motho gore leano le sa ntse le mo siamela le gore ke mang yo o batlang go akaretsega.

Bathusi ba tlhokomelo le bona ba tlhoka thuso ya morago. Tataiso ya rona ya go itlhokomela ka motlhokomedi e na le dikakanyo tsa go kopa ba bangwe gore ba abelane thuso. Leano le le bonolo le bathusi ba le bararo ba ba tshepegang le ka bonolo go le dirisa go feta lenane le le leleele le sepe se se sa ka se lekolwang.

Maikaelelo ke go nna o itokisetse go dira ka bonako, mme motho a nne karolo mme a nne sentle. Latela ditaelo tsa tshoganyetso tsa kwa lefatsheng mme o botse badiri ba semmuso ka ditlhoko tse di rileng tsa motho.