Familia Zinapotofautiana Kuhusu Huduma ya Dementia

Mwanafamilia anapokuwa na dementia, jamaa wanaweza kutofautiana kuhusu usalama, huduma au maisha ya baadaye. Mmoja anaweza kuona changamoto za kila siku; mwingine anaweza kutembelea mara chache au kumkumbuka mtu kama alivyokuwa zamani. Fedha, umbali, kazi na majukumu ya kifamilia vinaweza kuongeza shinikizo. Mgogoro huumiza, lakini wenyewe hauonyeshi kwamba mtu mmoja anajali kidogo.

Mwongozo wa Alzheimer’s Association kuhusu migogoro ya kifamilia unapendekeza kusikiliza bila lawama, kujadili kazi mahususi za kumtunza mtu na kurudi kwenye mazungumzo mahitaji yanapobadilika. Dementia Australia pia inaeleza kwamba familia zinaweza kutofautiana kuhusu maamuzi ya huduma na zinaweza kuhitaji msaada wa nje. Mwongozo huu unatoa njia ya kuzungumza; hauamui mamlaka ya kisheria wala huduma inayofaa kwa mtu mmoja.

Tunawezaje kumweka mtu katikati?

Muulize mtu anayeishi na dementia nini kina maana kwake na anataka kushiriki vipi. Utambuzi haumwondolei nafasi yake katika mazungumzo kuhusu maisha yake ya kila siku. Muulize anataka nani ahusishwe na taarifa gani anastarehe kushiriki. Ikiwa anahitaji msaada kueleza upendeleo wake, mpe muda na jadilini chaguo moja kwa wakati.

Mwongozo wa hatua za kwanza baada ya utambuzi una mawazo ya kumshirikisha mtu katika mipango ya baadaye. Ikiwa mtu ameteua mtu wa kumsaidia kufanya maamuzi, mshirikishe mtu huyo katika mazungumzo huku ukiheshimu faragha na matakwa ya mtu husika. Ikiwa wanafamilia hawakubaliani kuhusu mamlaka ya kisheria ya kufanya maamuzi, muulize mtaalamu aliyehitimu wa eneo lenu badala ya kukisia.

Tuanzeje mazungumzo ya kifamilia?

Chagueni wakati tulivu kabla ya mgogoro, inapowezekana. Amueni mada moja ya mazungumzo, kama nani atatoa usafiri au jinsi ya kupanga miadi ijayo. Orodha ndefu ya maamuzi magumu inaweza kumfanya kila mtu ashindwe kusikiliza.

Kabla ya mazungumzo, andikeni mliyoyaona na mnayodhania. Kwa mfano, “Baba alikosa miadi miwili mwezi huu” ni uchunguzi mahususi. “Baba hawezi tena kusimamia chochote” ni hitimisho pana ambalo huenda lisioneshe uwezo au matakwa yake.

Mpeni kila mtu nafasi ya kueleza wasiwasi wake. Sikilizeni bila kukatiza, kulaumu au kulinganisha ni kiasi gani kila mtu anachangia. Mtu anayeishi mbali huenda asione mahitaji ya kila siku; mtu anayefanya sehemu kubwa ya huduma anaweza kuwa amechoka. Uzoefu wa wote ni muhimu, hata kama unapelekea maoni tofauti.

Tujadili nini kwenye kikao?

Weka mazungumzo katika hali ya vitendo. Ajenda fupi inaweza kuwasaidia kuondoka na hatua moja wazi:

Ikiwa jambo linahitaji ushauri wa kitabibu, andikeni swali na mwulize timu ya huduma. Mwongozo wa kutembelea daktari unaweza kusaidia kujiandaa kwa mazungumzo hayo. Mabishano kuhusu nyaraka za kisheria, manufaa au mikataba yaachieni wataalamu waliohitimu wanaojua sheria za eneo lenu.

Tugawanyeje kazi za kumtunza mtu kwa haki?

Haki si mara zote sawa na kugawanya kila kitu sawasawa. Alzheimer’s Association inapendekeza kuandaa orodha ya kazi inayojumuisha muda, fedha na juhudi zinazohusika. Kisha mulizane kila mtu anapendelea nini na anaweza kufanya nini kwa uhalisia.

Baadhi ya watu wanaweza kusaidia kwa ziara za mara kwa mara au huduma binafsi. Wengine wanaweza kufaa zaidi kushughulikia upangaji wa miadi, usafiri, uletaji wa chakula, karatasi za kiofisi au ukaguzi wa kila wiki. Jamaa anayeishi mbali bado anaweza kuratibu simu, kutafuta huduma za eneo husika au kupanga mahitaji, ikiwa mtu husika anakubali. Mwongozo wetu wa kumtunza mtu kwa umbali unatoa mpango kamili wa majukumu, taarifa na ziara.

Weka kazi zilizokubaliwa kwenye kalenda moja ya pamoja au orodha iliyoandikwa. Jumuisha nani anawajibika, mara ngapi, na nani wa kuwasiliana naye mipango ikibadilika. Pitieni orodha upya ikiwa afya, ratiba ya kazi au uwezo wa mtu kumtunza unabadilika. Mwongozo wa kujitunza mwenyewe kama mlezi unaeleza njia za kuomba watu wengine wagawane msaada.

Tufanye nini tusipokubaliana bado?

Rudini kwenye yale yanayojulikana, matakwa ya mtu na swali lisilotatuliwa. Huenda msitatue kila kitu kwenye kikao kimoja. Kubalianeni hatua moja iliyo salama na inayokubalika kwa sasa, kisha panga muda wa kupitia uamuzi mkubwa zaidi.

Ikiwa jamaa wanatofautiana kuhusu kuhama, hatua ya kwanza iwe kukusanya taarifa, si kupiga kura ya ndiyo au hapana. Ulizeni ni msaada gani unakosekana nyumbani, mtu angependelea nini na ni chaguo zipi familia inataka kujifunza kuhusu hizo. Kutembelea kituo cha huduma ya makazi au kuzungumza na mtoa huduma wa nyumbani kunaweza kusaidia mjadala bila kumlazimisha mtu kuhama. Mwongozo wa huduma ya makazi una maswali ya kulinganisha chaguo.

Ikiwa mvutano unaendelea, muombe mtu wa tatu unayemwamini msaada. Kulingana na jambo lenyewe, huyo anaweza kuwa daktari wa mtu, mfanyakazi wa jamii, mshauri, mpatanishi au kiongozi wa dini. Kikundi cha msaada pia kinaweza kuwapa jamaa mahali pa kuzungumza na watu wanaopitia mabadiliko yanayofanana. Ushauri wa kitaalamu ni muhimu hasa kwa maswali ya kitabibu, kisheria au kifedha.

Ikiwa mgogoro wa kifamilia unaathiri usalama au huduma ya mtu, wasiliana na huduma ya eneo lenu iliyohitimu kupata msaada. Usimwache mtu akiwa katikati ya mabishano. Ikiwa kuna hatari ya haraka, tumia huduma za dharura za eneo lenu.

Familia hazitakubaliana kila wakati, na mazungumzo moja huenda yasimalize jambo hilo. Endeleeni kumsikiliza mtu, toeni ahadi zilizo wazi na omba msaada kabla mwanafamilia mmoja hajabeba kila kitu peke yake.