Kula da Baki ga Wanda ke da Ciwon Mantuwa

Kula da baki al’amari ne na kashin kai. Mutumin da ke rayuwa da ciwon mantuwa na iya mantawa da tsarin da ya saba da shi, ya ga yin amfani da buroshi yana gajiyarwa, ko ya ji ba daɗi idan wani ya ba da taimako. Ka riƙe tsarin cikin nutsuwa da mutunci. Mutum ya kamata ya yi abin da zai iya kuma yake so ya yi.

Jagorar Alzheimer’s Association kan kula da haƙori da shawarar Dementia Australia kan kula da haƙori duka suna ba da shawarar tsarin da aka saba da shi, umarni gajeru, da taimakon likitan haƙori idan matsaloli sun taso. Wannan shafi bayani ne na gabaɗaya, ba shawarar haƙori ba ko tsarin kulawa ga wani mutum.

Ta yaya zan riƙe kula da baki ta yau da kullum da aka saba da ita?

Yi amfani da lokaci da wurin da mutum yake amfani da su, idan har yanzu suna aiki. Ka ajiye buroshi, man goge haƙori da tawul inda mutum yake tsammani su ke. Ka bayyana abin da za ka yi kafin ka fara, sannan ka ba da alama ɗaya mai sauƙi a lokaci guda. “Ɗauki buroshin” ya fi sauƙin bi fiye da dogon jerin umarni.

Ka ba mutum lokaci ya yi kowane mataki. Idan zai iya goge haƙori da kansa, ka bar shi. Idan tunatarwa ta isa, ka jira kafin ka ba da ƙarin taimako. Wasu mutane sun fi samun sauƙi idan sun zauna a wurin wanki ko suna amfani da buroshi mai hannun da za su iya riƙewa cikin kwanciyar hankali. Ka tambayi likitan haƙori game da zaɓuɓɓuka idan burushin da aka saba da shi yana da wahalar amfani.

Kada ka mai da goge haƙori jarrabawa ko gasa. Idan mutum ya ce a’a, ya ja baya ko ya damu, ka tsaya. Ka sake gwadawa daga baya, ka canja wurin, ko ka nemi shawarar likitan haƙori. Kada ka tilasta buroshi cikin bakin wani ko ka riƙe shi ba motsi don ka gama aikin.

Idan tsarin da ya taɓa aiki ya zama da wahala, ka lura da mataki wanda yake da wahala. Mutum na iya rashin tabbas abin da zai yi da buroshi, ba ya son sabon man goge haƙori, ya gaji ko yana da rashin jin daɗi a baki. Waɗannan yiwuwa ne, ba ganewar cuta ba. Gajeren bayani kan lokacin da wahalar ke faruwa zai iya taimakon likitan haƙori ya tattauna matakai na gaba. Ka canja sashe ɗaya na tsarin a lokaci guda, don ya bayyana abin da mutum yake so.

Ta yaya zan taimaka yayin kare sirri?

Ka tambaya kafin ka taimaka, ko da mutum ya taɓa buƙatar taimako a baya. Ka faɗa masa abin da kake shirin yi, sannan ka jira amsarsa. Idan ya yarda, ka rufe kofa, ka yi amfani da tawul don kare tufafi, kuma ka buɗe wurin da ake buƙata kawai. Ku amince wane mai taimako mutum yake jin daɗinsa.

Idan mutum yana buƙatar taimakon hannu, ka bayyana kowane mataki kafin ka yi shi, kuma ka tsaya idan ya nuna damuwa. Likitan haƙori zai iya nuna tsarin lafiya ga bukatun mutum. Kada ka yi jagorar jiki bisa hasashe ko amfani da dabara da ƙwararre bai nuna maka ba.

Me ya kamata in sani game da haƙoran ƙarya?

Ka ajiye haƙoran ƙarya a wurin mutum da aka saba, wanda aka yi wa alama a fili. Ka tambayi likitan haƙori yadda ya kamata a tsaftace su da adana su, da ko ya kamata a duba dacewarsu idan mutum yana jin rashin jin daɗi. Idan ana sanya haƙoran ƙarya a wurin kulawa, ka yi wa akwatin ajiyarsu alama don ma’aikata su gane shi.

Kada ka tilasta haƙoran ƙarya cikin bakin mutum idan ya yi tsayayya ko ya nuna yana jin zafi. Haƙoran ƙarya da ba su dace ba ko suna damun mutum na iya sa cin abinci ya fi wahala; ka tambayi likitan haƙori abin da za a yi. Jagoranmu kan cin abinci yana rufe shirya cin abinci cikin nutsuwa da lokacin da matsalolin ci ke buƙatar shawarar ƙwararre.

Ta yaya za mu shirya ziyarar likitan haƙori?

Ka tsara alƙawari a lokacin da mutum yawanci yake hutawa. Idan mutum ya yarda, ka faɗa wa ofishin haƙori tun gaba cewa yana iya buƙatar ƙarin lokaci, bayani cikin nutsuwa, ko taimako daga wanda ya amince da shi. Ka kawo jerin magunguna na zamani da gajeren bayani kan abin da ya fara zama da wahala, kamar goge haƙori, tauna ko sanya haƙoran ƙarya.

Ka nemi ƙungiyar haƙori ta bayyana abin da zai faru mataki ɗaya a lokaci guda. Abokin da mutum ya saba da shi zai iya taimaka masa ya ji nutsuwa, amma mutum ya kamata ya ci gaba da kasancewa cikin tattaunawa da yanke shawara. Idan tafiya zuwa ofishin da aka saba da shi tana da wahala, ka tambayi likitan haƙori game da zaɓuɓɓukan alƙawari masu sauƙin isa a yankinka.

Ta yaya sauran masu taimako za su riƙe tsarin daidai?

Idan dangi, ma’aikacin kula da gida ko ma’aikacin gidan kulawa yana taimakawa, ku amince da mutum kan tsarin da yake jin daɗinsa. Ka yi amfani da wuri ɗaya da aka saba da shi da alama mai gajeru a duk lokacin da zai yiwu. Ka tambayi ko yana so wani takamaiman mutum ya taimaka kowane lokaci.

Idan mutum ya yarda, ka raba bayanai da za su taimaki mai taimako na gaba kawai: lokacin da aka fi so, abin da zai iya yi da kansa, wane mataki ne yake da wahala, da lokacin da yake so a daina taimako. Ka riƙe duk wani rubutu na sirri, kuma ka bi tsarin da aka saba a wurin kulawa. Tsarin rubutu jagora ne, ba izinin ci gaba idan mutum ya ce a’a. Abubuwan da mutum yake so na iya canjawa, don haka ka sake tambaya ka daidaita. Idan hanyoyi da yawa sun zama da wahala, ka bayyana abin da ka lura ga ƙungiyar haƙori kuma ka nemi shawara ga wannan mutum.

Wane alamu ya kamata in faɗa wa likitan haƙori?

Ciwon baki ba koyaushe ne ake iya bayyana shi cikin sauƙi ba. Jan fuska, ƙin goge haƙori, canji a ci ko barcin da ya rikice na iya zama alamu, amma ba sa tabbatar da matsalar haƙori. Ka gaya wa likitan haƙori abin da ka lura da lokacin da ya fara. Likitan haƙori zai iya duba ciwo, matsalolin ɗanko, lalacewar haƙori ko haƙoran ƙarya da ba sa dacewa sosai.

Idan wani yana da sabuwar matsala wajen tauna ko haɗiyewa, ka tuntuɓi ƙwararren lafiyarsa ko likitan haƙori. Kada ka canja nau’in abinci, ka yi amfani da maganin baki, ko gwada dabarun haɗiyewa bisa labari na gabaɗaya. Ka nemi taimako nan take idan akwai ciwo mai tsanani, kumburi, zubar jini ko wata matsalar lafiya mai gaggawa.

Manufar ita ce tsarin da mutum zai iya karɓa, tare da ƙarancin taimako. Tunatarwa da aka saba da ita, wuri mai daɗi ko yunkuri daga baya na iya isarwa. Idan matsalar ta ci gaba, ka tambayi likitan haƙori wane tallafi ya dace da mutum.