Namoota Dementia Qabaniif Qorichaa Bulchuu Gargaaruu

Sagantaan qorichaa yeroo barbaachisummaan jijjiiramu jijjiiramuu danda’a. Namichi dozii yaaduuf, label dubbisuuf ykn qorichaa deebisuu irratti gargaarsa barbaachisuu danda’a; garuu qaama kaan of-danda’uun hojjechuu barbaachisa. Kaayyoon isaa nageenya qorichaa deeggaruu, akkuma barbaachisu ol kan bu’uu miti.

Qajeelfama nageenya qorichaa Alzheimer’s Association doktaraa fi farmaasistaa waliin hojjechuu, tarree haaromfame qabaachuu fi sagantaa waliigalaa murteessuu akka gorsu. Fuldura kana odeeffannoo waliigalaa qofa. Qorichaa namichaaf kennaan fi farmaasistaan qajeelfama isaanii hordofi.

Namicha sagantaa qorichaa keessatti akkamiin hirmaachisuu danda’a?

Namichi deeggarsa maal akka barbaadu gaafadhu. Yaadannoo, gargaarsa kontenera banuu ykn maatii tarree ilaaluu filachuu danda’u. Yoo namichi qorichaa tokko tokko of-danda’uun bulchuu danda’e, dandeettii sana ilaalaa. Sirna yaadannoo haaraa namicha waliin mari’adhu, yoo rakkisaa ykn sammuu dhiphisu ta’e, sirreessi.

Afaan ifa, ga’aa qabu itti fayyadami. Namichi qorichaa yeroo irra jiraatu yoo fudhate, yaadannoo sana waa’ee farmaasistaa qajeelfamaa wal-fakkaatu yoo ta’e qofa, sagantaa guyyaa keessa waliin walitti hidhi. Deebii kennuuf yeroo kenni. Gaaffii sammuu hin qorin, yaaduu dagachuu irratti hin cimsin, ykn qorichaa fudhatanii moo hin fudhanne irratti falmiin hin godhin.

Yoo yaadannoo hojjechuu baate, rakkinni qaama kam akka ta’e gaafadhu. Label dubbisuun rakkisaa ta’uu danda’a, kontenerichi banuun rakkisaa ta’uu danda’a, ykn qorichi dhiibbaa itti hin fakkaatne uumuu danda’a. Doktarri ykn farmaasistaan filannoo adda baasuu gargaaruu danda’u. Sagantaa qorichaa tilmaamuun hin jijjiirin.

Odeeffannoo tarree qorichaa keessatti maal jiraachuu qaba?

Tarree ifaa tokko, maqaa qorichaa doktarri kennu tokko-tokkoo, doozii fi yeroo isaa, yoo beekamu sababa kennuu isaa qabaadhu. Qorichaa doktara malee kennamu, vitaamina, bishaan biyyoo fi supplement hammeessi. Dhiibbaa isaa ykn qorichaa duraa, fi maqaa ogeessota kunuunsa namichaa ykn sababa yaadamu barreessi.

Tarree sana yeroo miidhagaa fayyaa fidi, yoo doktarri wanta jijjiiru yeroo kamiyyuu tarree sana haaromsi. Yoo namichi doktara hedduu argate, tarree sana ogeessa kunuunsaa tokko-tokkoof, namichi yoo waliigale qofa qoodi. Tarree sana bakka namichi fi gargaartonni filataman argachuu danda’an kaa’i, odeeffannoo fayyaa icciitii akka ta’e eegi.

Yoo qorichaan haaraan kennamu, doktara ykn farmaasistaa qorichaa wal-dhabuu ilaaluu gaafadhu. Yoo namichi jijjiirama qorichaa booda rakkina haaraa qabaate, yeroo jalqabe barreessi, booda kennaa isaa quunnamaa. Jijjiirami amala sababa baay’ee qabaachuu danda’a, kanaaf gorsa ogeessa malee qorichi sababa akka ta’e hin fudhatin.

Kuusaan qorichaa ykn yaadannoon gargaaruu danda’aa?

Kaalanadarri, chaartiin barreeffame ykn kuusaan qorichaa namoota muraasaaf gargaaruu danda’a. Meeshaa sirrii dandeettii fi qorichaa namichaa irratti hundaa’a. Qorichaa kontenera isaa jalqabaa irraa ergu dura, kuusaan qorichaa sirrii ta’uu isaa farmaasistaa gaafadhu. Qorichi tokko tokko akka addaa qabatamu ykn kuufamu barbaada.

Kuusaa qopheessuu ykn ilaaluu eenyu akka ta’an waliigalaa, dozii dagatame ykn baay’ee kennuu akka hin taane akkamiin akka ittisan murteessi. Namoonni hedduun yoo gargaaran, akkaataa wanti kenname itti galmaa’u tokko waliigalaa fayyadami. Yoo namichi kuusaa ofumaan bulchuu barbaade, akkaataa nageenya fi hojii ta’ee itti taasisuuf farmaasistaa gaafadhu.

Yoo doozii dagatame, yaadannoo qorichaa sana qajeelfama barreeffamaa ilaali ykn farmaasistaa bilbili, booda wanta gochuu barbaadan murteessi. Qajeelfama waliigalaa irratti hundaa’uun doozii hin jijjiirin ykn hin lakkaasin.

Yoo namichi diduu ykn nyaata keessaa cabsuun rakkisaa ta’e maal godhuu?

Booda dhaabi, wanta dogoggoraa gaafadhu. Namichi dhandhama isaa hin jaallatu, dhukkubsachuu, dadhabuu ykn qorichi maaf akka ta’e hin hubatu ta’uu danda’a. Ibsa ifaa fi yeroo deebii kennuuf kenni. Qorichaa afaan namichaa keessa akka makan hin dirqisin, ykn waliigalaa fi gorsa ogeessaa malee nyaata keessatti hin dhoksin.

Qorichi kaneen hin laaqxin, kaapsulii hin banin, ykn nyaata keessatti hin makin malee kennaan ykn farmaasistaan nageenya ta’uu isaa yoo mirkaneessan. Qorichi tokko tokko akkuma barbaadame hojjechuu dhiisuu ykn yoo jijjiirame miidhaa uumuu danda’a. Yoo nyaachuu rakkisaa ta’e, dhangala’aa ykn foormii biraa argamuu isaa gaafadhu. Doozii of-danda’uun hin jijjiirin; doktara ykn farmaasistaa quunnamaa.

Qorichaa akkamiin kuusuu fi qulqullessuu qabna?

Qorichaa label fi qajeelfama farmaasistaatiin kuusi. Namichi doozii baay’ee dhaabbataan fudhachuu danda’a yoo ta’e, namichi fi tajaajila kunuunsaa waliin gargaarsa kuusaa fi tarkaanfii sirrii ta’e murteessi. Kuufamuu sanduuqaa cufaa tokko rakkina tokko tokkotti gargaaruu danda’a, garuu seenaa fi of-danda’uun isaas barbaachisoo dha. Dandeettiin namichaa jijjiiramu, karoorri sun deebi’ee ilaalamuu qaba.

Qorichaa yeroon darbe ykn hin itti fufne adda kuusi, akkaataa isaa nageenyaan dhabamsiisuuf farmaasistaa gaafadhu. Qorichaa duubatti deebisuu ykn gargaarsa turuuf hin kuusin; qorichaa namoota gidduutti hin qoodin. Yoo qorichi hin argamne ykn doozii deebi’ee fudhachuu danda’an, farmaasistaa, tajaajila to’annaa ogummaa qorichaa ykn tajaajila hatattamaa ariifachiisaa gorsa argachuuf quunnamaa.

Yoom gargaarsa fayyaa barbaadu?

Yoo namichi dhiibbaa rakkisaa, cabsuun rakkisaa, doozii yeroo yeroon dagatame, ykn qorichaa haaraa booda jijjiirama ariifachiisaa qabaate, doktara ykn farmaasistaa quunnamaa. Qajeelfama barreeffamaa ifaa gaafadhu. Of-danda’uun qorichaa hin dhaabin ykn hin xiqqeessin.

Yoo namichi qorichaa baay’ee fudhate yaaddu, tajaajila to’annaa ogummaa qorichaa ykn tajaajila hatattamaa naannoo keessanii dhaabbadhu. Yoo namichi sammuu dhiphate ykn yaadni isaa akka jijjiiramu, qajeelfamni NHS gargaarsa fayyaa yeroo sana barbaadan ibsa. Tajaajila hatattamaa naannoo keessanii ykn akkaataa kunuunsa ariifachiisaa mana keessan jiru fayyadami.

Yeroo miidhagaa fayyaa idil-kaanii ta’e, qajeelfama doktara daawwachuu gaaffii fi tarree qorichaa qopheessuuf gargaaruu danda’a. Qajeelfama daawwannaa hospitaalii odeeffannoo qorichaa garee kunuunsaa waliin qoodu ibsa.

Sagantaan qorichaa nagaa ta’e namichi fudhatu fi garee kunuunsaa hubatu dha. Gaaffii gaafadhu, tarree haaromfame qabi, jijjiirama tokko dura gorsa ogeessa fudhadhu.